- To, że przed wyborami Mentzen unika niewygodnych tematów, nie mówi o Żydach, nie odpowiada na pytania o Unię Europejską, nie znaczy, że tam zaszła jakaś gruntowna zmiana. Może nie wszyscy wiedzą, ale na 41 "jedynek" w okręgach 20 przypada Nowej Nadziei Mentzena, 15 Ruchowi Narodowemu, a 6 Koronie Brauna. Czyli nacjonaliści i teokraci mają ponad połowę! - z Karolem Wilkoszem, byłym asystentem Janusza Korwin-Mikkego rozmawia Daniel Drob.
Daniel Drob, Gazeta.pl: Od początku. Jak ty w ogóle trafiłeś pod skrzydła Korwina?
Karol Wilkosz*: Kiedy to mogło być? Miałem 16, może 17 lat. Najpierw bakcyla złapał mój brat. Wtedy zdawał na prawo jazdy i o Korwinie dowiedział się od swojego instruktora, miłośnika JKM. Przyniósł te jego teorie do domu, a później już sam doczytałem w internecie. Pierwsze wrażenie, jak u wielu - że wariat. Ale zaraz się pojawiła myśl, że jednak ma coś sensownego do powiedzenia.
Co na przykład?
Politycy powinni sami się finansować. Podatki można uprościć i obniżyć, w ogóle często są marnowane. Wolność gospodarcza. Taki standard. Oglądałem jego filmy, czytałem bloga, młody wiek ma to do siebie, że lubi skrajności, nastolatkom umykają niuanse i ja też taki byłem, myślałem, że świat jest czarno-biały, prostszy. Jak się pewnie domyślasz, nie byłem szczególnie krytyczny co do pomysłów Korwina. Od początku interesowały mnie niemal wyłącznie kwestie ekonomiczne. Któregoś dnia przeczytałem na blogu, że wybiera się na spotkanie w Skarżysku Kościelnym, to niedaleko mojej rodzinnej miejscowości. Wsiadłem w pociąg i przyjechałem. Graliśmy tam w szachy. Później pomagałem w tworzeniu Kongresu Nowej Prawicy w Kielcach i to w zasadzie tyle. Zdałem maturę, przeprowadziłem się do Stanów Zjednoczonych. Studiowałem przedsiębiorczość w Salt Lake City, a później ekonomię na Brigham Young University-Idaho, przez jakiś czas pracowałem też w pewnym startupie, a później w Goldman Sachs. Tylko wspomnę, bo to może być ważne, że wcześniej zmieniłem wyznanie. Wstąpiłem do Kościoła Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich. Potocznie mówi się o nas mormoni, ale to nieprecyzyjne określenie, które niejako pomija, że też jesteśmy chrześcijanami. Zostawmy to na razie. Po około sześciu latach wróciłem do Polski.
Dlaczego?
Tęskniłem. No i wtedy Trump mocno grzał swoim America First, więc jako imigrant, choć po studiach, nie czułem się szczególnie chciany. Po powrocie uznałem, że chcę się zaangażować politycznie. W trakcie pobytu w Stanach obserwowałem ciągle polską politykę, wtedy coraz bardziej widoczni po prawej stronie byli m.in. umiarkowani prawicowcy Jakub Kulesza i Artur Dziambor. No i Sławomir Mentzen, którego te kilka lat temu miałem za ciekawego polityka. W USA byłem wolontariuszem Partii Republikańskiej, bo są mi bliskie te wartości. Pomyślałem, że mogę się podzielić moim doświadczeniem czy obserwacjami tutaj. Przez moment z zainteresowaniem patrzyłem na ruch Pawła Kukiza, ale oni wtedy byli już w fazie rozpadu, a Wolność (krótkie wyjaśnienie: chodzi dawną nazwę partii KORWiN, obecnie to Nowa Nadzieja, którą kieruje Mentzen- red.) startowała z nowym projektem - Konfederacją. Wydawało się, że jest w tym jakaś przyszłość.
Kiedy wstąpiłeś do partii Korwin-Mikkego?
W 2019 roku. Kluczowym momentem był okrągły stół w sprawie edukacji organizowany przez rządzących. To był cały cykl spotkań, dziś mało kto o tym pamięta. Wystąpiłem na pierwszych obradach trochę przypadkiem, a nadawano to na żywo w TVP Info, a później w kilku kolejnych jako reprezentant partii KORWiN. Mówiłem między innymi o bonie oświatowym, którego pomysłodawcą w USA był Milton Freedman, guru gospodarczych liberałów. To spodobało się Korwin-Mikkemu. Po wyborach do Parlamentu Europejskiego trochę mniej się angażowałem, już wtedy pojawiły się jakieś rozczarowania tą formacją, ale namawiano mnie do powrotu i tak się stało przed wyborami krajowymi. Po nich zostałem asystentem Janusza Korwin-Mikkego.
Wcześniej byłeś rzecznikiem prasowym partii i kłóciłeś się z narodowcami.
Od początku byłem przeciwnikiem koalicji z Ruchem Narodowym. Zresztą wtedy prawie całe środowisko Korwin-Mikkego traktowało ich wrogo. Po wyborach Korwin sam był przekonany, że jego wolnościowcy oddzielą się od narodowców i będą w Sejmie funkcjonować niezależnie. Nie tylko on. Powszechnym przekonaniem było, że Konfederacja podzieli los Kukiz'15, bo jest za dużo różnic i tak dalej. Dla nas ludzie Bosaka i Winnickiego to byli narodowi socjaliści. Widziałeś pewnie to zdjęcie, jak Berkowicz hajluje z Sośnierzem? No to był taki żart. W kadrze tego nie widać, ale dalej przechodził Bosak i oni tym salutem z niego zakpili. Czasy się zmieniają.
Ale wobec swojej partii musiałeś być lojalny, skoro zrobili cię rzecznikiem.
Rzecznik wybierany jest przez jedną osobę, więc jeśli już, to Korwin-Mikke postrzegał mnie jako lojalnego. I tak pewnie było. Sam mu mówiłem, że chcę się mocniej zaangażować. Już wcześniej pojawiałem się w mediach, występowałem w TVP, zapraszali mnie do programu "Studio Polska", robiłem swoje materiały do telewizji internetowych. Mocno działałem wokół mediów, więc oddelegowanie mnie do funkcji rzecznika było naturalne.
Nie lubiłeś narodowców z wzajemnością. Czasami ta krytyka wylewała się na zewnątrz.
Delikatne określenie. Dla mnie to był wściekły jazgot. Narodowcy atakowali mnie ad personam, uderzali w moje wyznanie czy to wtedy jak byłem rzecznikiem, czy później. Później celem była też działalność mojej żony, która również była aktywna w mediach społecznościowych. Strasznie im się nie podobało, gdy podkreślałem różnice między Ruchem Narodowym a partią Korwin, ale uważałem, że ludzie muszą widzieć tę odrębność.
W samym KORWiN-ie, jak rozumiem, bardzo cię z kolei lubili.
Nie. Wiesz, tam niektórzy działacze mają 30-letni staż i nie wszystkim się podobało, że akurat ja zostałem rzecznikiem. Ludzka zawiść. Oczywiście, natrafiłem w partii na wiele osób rozsądnych, ale jednocześnie przekonałem się na własnej skórze, ilu w tym środowisku jest prymitywów i zawistników. To mi otworzyło oczy.
Nie mogły się otworzyć wcześniej? W 2019 roku usłyszeliśmy o "piątce Mentzena" - nie chcemy Żydów i tak dalej. Tobie to nie przeszkadzało?
Bardzo negatywnie odniosłem się do tego w mediach społecznościowych. Jedna z działaczek Konfederacji upomniała mnie wtedy, że Mentzena nie wolno krytykować publicznie i poprosiła, żebym to usunął.
Usunąłeś?
Tak.
Mentzen tłumaczył, że piątka wyszła im "naukowo". Z takimi postulatami byli zwolennicy Konfederacji, co miały pokazywać badania fokusowe. Słyszałeś coś o tych badaniach?
Nie, natomiast piątka rodem z NSDAP, jak ją nazywam, jeśli spojrzeć pragmatycznie, miała sens. W tym znaczeniu, że o nas mówili, ale per saldo oczywiście odstraszyła wielu wyborców.
Jaki sens?
Wtedy Konfederacja była całkowicie odcięta od mediów tradycyjnych. Już nas nawet do "Studia Polska" TVP nie wpuszczali. Przed tym banem medialnym ratowano się kanałami w social mediach i, jak sam Mentzen otwarcie mówił - trzeba było walczyć o głosy szurów i skrajny elektorat. A więc i hasła trzeba było mieć skrajne. A czy takie badania rzeczywiście były robione, czy raczej intuicja liderów? Tego nie wiem. Weź pod uwagę, że wbrew pozorom w Konfederacji też są ogarnięci ludzie i ci inteligentniejsi patrzyli na zachodnią politykę i widzieli, że na przykład w Niemczech AfD ma dużo większe poparcie niż KORWiN. Wniosek jest prosty: 5, 10, a może nawet 15 procent jest w zasięgu ręki.
W końcu i korwinowcy i narodowcy mieli dość twoje rzecznikowania. Może to był dobry moment, żeby całkowicie się odciąć od środowiska?
Odwołanie mnie ze stanowiska akurat wyszło mi na dobre, bo miałem więcej wolności, mogłem otwarcie mówić o swoich poglądach. Albo na przykład szokować kolegów tym, że się zaszczepiłem przeciwko COVID. To był serio wielki szok, że namawiam innych do szczepienia.
Dzisiaj aż się głupio robi, jak się o tych reakcjach pomyśli. Wtedy Mentzen i inni mocno manipulowali tym tematem. Krzyczeli, że w Teksasie i na Florydzie wszystko się otwiera, co było prawdą, ale pomijano, że gubernatorowie tych stanów i sam Donald Trump jednocześnie zachęcają, by się szczepić.
Czym się zajmowałeś jako asystent Korwina?
Głównie mediami społecznościowymi, wycinałem fragmenty jego wystąpień czy wywiadów, znajdowaniem ciekawy materiałów itp. Bywałem często u niego w domu. Prywatnie jest dość sympatycznym człowiekiem. Może nie będę się wdawał w szczegóły. Ale są tematy, w których Korwin prywatnie jest mniej radykalny niż na zewnątrz. I w drugą stronę - niektóre poglądy ma jeszcze bardziej skrajne.
Na przykład?
Wydaje mi się, że jeśli chodzi o jego poglądy dotyczące kobiet, to w rzeczywistości jest mniej radykalny. Konkretnie wolałbym nie mówić, bo to jednak prywatne rozmowy. W każdym razie on też nakłada maskę i uważa, że polityk nigdy nie może przyznać się do błędu.
Z partią rozstałeś się definitywnie po inwazji Rosji na Ukrainę w ubiegłym roku. Przez te wypowiedzi Korwina, że rosyjskie zbrodnie to ustawka i tak dalej?
Dużo rzeczy się nałożyło. Pierwsze rozczarowanie to sam mariaż z narodowcami. Później ta wspomniana "piątka" Mentzena. Pandemia i teorie Brauna, które krytykowałem, za co też mi się dostało. No i wreszcie wojna i proputinowskie wypowiedzi Korwina. Jego występ u Stanowskiego był też ważnym momentem, bo miałem nadzieję, że już się trochę uspokoił, a tam leciał typowym "korwinem". Ale też wcześniejsze kompromitacje Mentzena. Zacząłem rozumieć, że o żadnej transformacji ugrupowania w centroprawicową formację nie może być mowy.
Jakie kompromitacje Mentzena?
Choćby ten wywiad, gdy mówił, że jest za pełną wolnością słowa, ale nie można znieść przepisów o obrazie uczuć religijnych, bo jego Boga nie można obrażać. Albo też, gdy niejako wbrew wieloletniej linii własnego ugrupowania powiedział, że podatków nie da się obniżyć, bo mamy zobowiązania, że można je co najwyżej uprościć.
Poza tym, gdy rozmawiałem z Mentzenem zrozumiałem, że on jest takim samym katotalibem jak Braun. Dobrze pamiętam, jak mi tłumaczył, że prawo ma być oparte o etykę katolicką. Piekłem mnie straszył, jak się dowiedział, że jestem innego wyznania. Nie musisz mi wierzyć na słowo, spójrz na akt Konfederacji Gietrzwałdzkiej.
Z tym piekłem to pewnie nie na poważnie.
Oczywiście, że tak. To było w czasie kampanii do Parlamentu Europejskiego. Poszliśmy do jakiejś knajpy, rozmawialiśmy o polityce, o tym, jak powinien wyglądać ustrój. Jak często bywa w takich rozmowach wśród prawicowców, pojawił się wątek USA. Mówiłem, że wiele tamtejszych rozwiązań prawnych mogłoby znaleźć zastosowanie w Polsce. Mentzen na to, że tam prawo jest wzorowane na etyce protestanckiej, a u nas musi być na katolickiej. Ktoś powiedział, że ja tego nie zrozumiem, bo jestem mormonem. Potem Mentzen zwrócił się do naszego kolegi i rzucił coś w stylu: To jego sprawa, że trafi do piekła. Bosak z kolei kiedyś chciał mnie i Wiktorię, moją żonę, nawracać. To akurat pewnie było trochę z przymrużeniem oka, ale wątek mojego wyznania był obecny. Inny działacz mówił pół żartem, pół serio, że innowierca to lepiej niż ateista, więc jak przejmą władzę, to tylko trafię do obozu. Korwin-Mikke wprost przyznał, że w Radzie Liderów Konfederacji kilka osób miało problem z tym, że nie jestem katolikiem. Mnie nawet nie chodzi o to, że to były jakieś strasznie krzywdzące wypowiedzi, tylko o ten rozdźwięk. Konfederaci próbują przedstawiać się jako konserwatyści w stylu amerykańskim, ale w Partii Republikańskiej komentarze na temat czyjegoś wyznania są nie do pomyślenia. I nikt tam nie mówi, że należy wprowadzić monarchię z prawem opartym na nauczaniu baptystów czy coś w tym stylu. To był ten kontrast - wracam z USA, zaczynam działać w prawicowej partii i spotykam ludzi, którzy wypominają mi, do jakiego kościoła chodzę, chcą ultrakatolickiej monarchii, a do tego boją się szczepionek i masztów 5G.
Widzisz to, ale ciągle jesteś z nimi w jednej partii. Z zewnątrz to wygląda tak, że skumałeś się z radykałami i dwa lata zajęło ci dojście do tego, w jakim jesteś środowisku.
Moment. Pierwsza myśl, żeby odejść, pojawiła się wiele lat wcześniej, tylko to też nie jest takie proste. Poświęciłem partii sporo czasu, pracy i najnormalniej w świecie trochę mi tego szkoda, więc zaraz pojawia się myśl, że może warto zostać, może uda się jeszcze coś dobrego zrobić, coś zmienić. Długo tkwiłem w przekonaniu, że oni przesuną się na pozycję normalnej prawicowej, takiej w amerykańskim stylu republikańskiej partii. I nie jest tak, że byłem jedyny, któremu przeszkadzał radykalizm. Wśród działaczy było kilka osób, które myślały podobnie i to dawało nadzieję, że będzie lepiej. Mówiłem już - w partii byli Dziambor, Kulesza, jeszcze kilku innych przyzwoitych polityków. Jednocześnie coraz częściej miałem wrażenie, że w organizacji działacze kopią pode mną doły. W końcu wszystko się nawarstwiło.
I rzuciłeś papierami? Tak to wyglądało?
Nie. Korwin-Mikke sam powiedział, że musimy skończyć współpracę.
Czyli cię wyrzucił?
Tak myślą niektórzy w Konfederacji, ale to nieprawda. To była obopólna decyzja, gdyby chciał, to bym spokojnie mógł tam zostać. Rozmawialiśmy o tym i ja przyznałem mu rację, że przy tych rozbieżnościach nie możemy dalej razem pracować. Wiesz, po tylu latach współpracy nadal miałem do Korwina szacunek. Nie chciałem robić z tego jakiejś dramy.
Ale później ruszyłeś z antykonfederacką krucjatą.
Po kolei. Nagrałem kilka filmików, w których tłumaczyłem, dlaczego odszedłem. W tamtym czasie to było wszystko. Uznałem, że temat się wyczerpał i zniknąłem ze społecznościówek. Skupiłem się na pracy.
Zacząłem znowu się udzielać niedawno, gdy wyszła Książka Marcina Kąckiego - "Chłopcy". Pojawia się tam zresztą historia moja i mojej żony. Poza tym Konfa nabiera coraz więcej osób. Uznałem, że należy kilka rzeczy dopowiedzieć, żeby jak najwięcej osób otworzyło oczy i zobaczyło, że Mentzen to niebezpieczny człowiek.
Słucham cię i ciągle się zastanawiam, dlaczego w ogóle tam trafiłeś.
Chciałem się po prostu zaangażować politycznie. Wcześniej próbowałem zapisać się do Polski Fair Play Roberta Gwiazdowskiego, bo odpowiadają mi jego poglądy, ale tam nikt nie odpowiedział na moje zgłoszenie. Ot, taka błahostka. Później ten ruch uzyskał jakiś promil poparcia w wyborach do PE, więc może i dobrze się stało. Rozmawiałem też z ludźmi Kukiza i samym Pawłem, ale ten projekt też wkrótce praktycznie się rozpadł. Światopoglądowo było mi blisko do Porozumienia Jarosława Gowina, ale to wtedy był sojusznikiem PiS, więc odpadało. No to co mi zostało?
Ale nie przeszkadzał ci ten darwinizm społeczny Korwin-Mikkego? Jego wypowiedzi o kobietach, niepełnosprawnych?
Korwin to nie cała partia. Po drugie, będąc w partii, miałem sporo niezależności, więc mogłem działać na własną rękę. Nawet byłem redaktorem kanału KORWiN TV na YouTube, gdzie niezależnie komentowałem wybory prezydenckie w USA. Krytykowano mnie, powiedziałem, że Trump przegrał, a wybory nie były sfałszowane. Nawet wygrałem wtedy 1000 zł w zakładzie. Po trzecie, cały czas to powtarzam i tłumaczę: Konfederacja nie musiała pójść w tym kierunku. Już mówiłem, że kilka lat temu realna wydawała się zmiana Konfederacji w stronę zdrowej, republikańskiej centroprawicy.
A nie jest tak dzisiaj?
Bądźmy poważni. To, że przed wyborami Mentzen unika niewygodnych tematów, nie mówi o Żydach, nie odpowiada na pytania o Unię Europejską, nie znaczy, że tam zaszła jakaś gruntowna zmiana. Może nie wszyscy wiedzą, ale na 41 "jedynek" w okręgach 20 przypada Nowej Nadziei Mentzena, 15 Ruchowi Narodowemu, a 6 Koronie Brauna. Czyli nacjonaliści i teokraci mają ponad połowę! To jest ruch w centrum? I serio, jeśli komuś się wydaje, że Krzysztof Bosak jest największym radykałem, to nie spotkał innych narodowców, jakichś miłośników Franco, nie wspominając już o braunistach.
Jak ci się zmieniły poglądy od pierwszego ugryzienia korwinizmem?
Nie ma czegoś takiego jak korwinizm. To określenie sugeruje, że Korwin-Mikke wymyślił coś nowego, a to po prostu znany konserwatywny libertarianizm połączony z monarchizmem. Co do pytania - zmieniły się przede wszystkim moje poglądy na gospodarkę. Dzisiaj już zdaję sobie sprawę, że ogromne nierówności majątkowe to duży problem, że obywatel w starciu z ogromnymi korporacjami jest na przegranej pozycji i państwo musi czasami interweniować, a do tego potrzebuje pieniędzy z podatków. Ale to nie jest nic unikatowego przecież, dzisiaj prawica na Zachodzie też już pojmuje, że ultraliberalizm z państwem minimum nie ma racji bytu, jeśli chcemy mieć silne społeczeństwo. Droga Korwin-Mikkego i jemu podobnych to droga do oligarchii. Poza tym jestem zwolennikiem republiki konstytucyjnej, a nie teokratycznej monarchii czy dyktatury z Mentzenem na czele.
Nie sądzisz, że byłeś naiwny z tym marzeniem o łagodniejszej Konfederacji?
Cały czas tłumaczę, że chciałem działać w polityce. Można siedzieć w domu i nic nie robić, nie angażować się, ale ja miałem inny pomysł na siebie. To była i jest moja pasja. Wydawało mi się, że mogę na tę formację wpłynąć, mieć jakiś wkład w zmianę na lepsze. Nie udało się i tyle. Popełniłem pewnie po drodze kilka błędów, może trochę więcej niż kilka, ale też czegoś się nauczyłem. To normalne, gdy się angażujesz w jakiś projekt.
Może gdybyś został, też by ci dali dobre miejsce na liście.
Może tak, może nie. Nie myślę o tym. Pracuję w finansach, więc w swojej branży, komentuję coś od czasu do czasu w mediach społecznościowych. Teraz to mi wystarcza.
***
Karol Wilkosz - były rzecznik partii KORWiN i były asystent Janusza Korwin-Mikkego. Z wykształcenia ekonomista. Mieszka i pracuje w Londynie.