Jurek: Chcemy konsekwentnej lustracji

- Koszty lustracji na skróty, pochopnych decyzji są duże, ale koszty nieprzeprowadzenia lustracji są ogromne i to w bardzo wielu dziedzinach życia - w wymiarze sprawiedliwości, w nauce. To trzeba odsłonić - powiedział marszałek Sejmu Marek Jurek w "Poranku Radia TOK FM".

Jarosław Gugała: Porozmawiajmy o tym, co się skończyło w niedzielę. Jak pan ocenia przebieg marszy i wieców wolności i solidarności z tym, co się zdarzyło w Poznaniu. Co pan sądzi na ten temat?

Marek Jurek: Odbyły się te wiece i pokazały dosyć ograniczone poparcie dla tych marszy równości. Skoro jest to poparcie ograniczone, to bardzo dobrze. Dla mnie przy tej okazji niepokoi ton debaty publicznej, dlatego, że bardzo jednostronnie pokazywano kwestię praw obywatelskich, twierdząc, że marsze w obronie przeciwko zakazom marszów propagujących, czy występujących w obronie politycznych postulatów takiego politycznego ruchu homoseksualnego, to jest ograniczanie praw obywatelskich, zapoznając zupełnie, ze nawet, jeżeli mamy do czynienia z trudną kwestią kolizyjnych praw, to tak naprawdę ochrona moralności publicznej też jest jednym z praw obywatelskich. Dlatego, że w świetle takiego oczywistego porządku społecznego, że żyjąc w państwie mamy prawo, do tego żeby państwo działało, chroniąc na przykład własność, czy bezpieczeństwo, czy również ład moralny. Ale również w sensie prawa pozytywnego, dlatego, że europejska konwencja praw człowieka i podstawowych swobód wyraźnie mówi, że wolność zgromadzeń nie jest wolnością absolutną, tylko bardzo podstawową. jednocześnie jednak nie powinna być używana. Tu władza publiczna ma prawo dokonywać oceny, tak, gdzie zagrożone jest zdrowie, prawo, czy moralność publiczna. To jest expressis verbis moralność publiczna. To samo mówi polskie prawo o zgromadzeniach. Więc, ja uważam, że musimy dyskutować za każdym razem, czy tamten zakaz dokonany w Poznaniu i w Warszawie był zakazem uzasadnionym. Czy ta decyzja władz była konieczna. Ale kto kwestionuje samą możliwość podjęcia takiej decyzji, kwestionuje prawo obywatelskie mieszkańców Warszawy czy Poznania do tego, żeby samorząd przez nich wybrany, mający ich mandat, podejmował decyzje w obronie ładu moralnego w ich mieście, którego zgodnie z prawem życzą sobie jego mieszkańcy. Zgodnie z prawem. Dlatego, że mieszkańcy mogliby sobie życzyć rzeczy niezgodnych z prawem. Ale akurat w tym wypadku mają do tego prawo. druga rzecz; jaka jest racjonalność tego zakazu. Tak naprawdę w krajach Europy Zachodniej, w połowie krajów unii Europejskiej, gdzie dziś tzw. małżeństwa homoseksualne są dopuszczalne, w niektórych nawet adopcje homoseksualne. To z kolei rzutuje na wychowanie szkolne, gdzie w szkołach dzieciom np. dziesięcioletnim, nie bacząc na prawa rodziny, bo chodzi tu o szkoły publiczne, przedstawia się homoseksualizm jako formę życia równie właściwą i naturalną, jak życie rodzinne. A zaczynało się to od tego rodzaju zgromadzeń. Jeżeli nie chcemy wejść na tego rodzaju równię pochyłą no to mamy prawo decydować. Przecież ta decyzja nie ingerowała w niczyje życie prywatne. Nad życiem prywatnym możemy ubolewać, na temat norm moralnych możemy dyskutować, ale tu chodziło o demonstrację, akt publiczny. I wracam jeszcze do jednego. Chodzi mi o tę debatę publiczną. Dlatego, że to nie jest tak, że jedna strona występowała w obronie praw obywatelskich. Samorząd Poznania czy Warszawy występowała również w obronie praw obywatelskich. i te prawa obywatelskie się kwestionuje.

Jarosław Gugała: A nie sądzi pan mimo wszystko, że - abstrahując od pana poglądów na ten temat...

Marek Jurek: Poglądy są dyskusyjne, ale jeżeli jakies fakty się nie zgadzają to proszę o korektę, chętnie przemyślę.

Jarosław Gugała: Myślę, że można powiedzieć, że cała sprawa w pewnym momencie stała się sprawą polityczną i tak naprawdę winę tu ponosi były prezydent Warszawy i obecny prezydent RP, Lech Kaczyński i zarząd miasta, który swego czasu nie zgodził się na tego typu manifestację i wywołał całą tę burzę. i sądząc po obecności polityków lewej strony na tych wszystkich wiecach mamy do czynienia już w tej chwili nie z dyskusją światopoglądową, nie z dyskusją na temat tego, w jaki sposób państwo powinno chronić wolności obywateli, tylko po prostu zrobiła się z tego klasyczna, polityczna awantura. ona natomiast została sprowokowana pewną decyzją, której obronić się nie da, bo jednak poza wszelką wątpliwością jest, że obywatele mają prawo do wyrażania swoich poglądów i manifestowania swoich poglądów, nawet, jeśli one są z tym ,co władza na ten temat sądzi.

Marek Jurek: Ale pan - tak krótko streszczając, jak rozumiem moją wypowiedź - głosi tezę, której ja z głębokim przekonaniem zaprzeczam, że wbrew na przykład europejskiej konwencji praw człowieka samorząd Warszawy, czy Poznania, nie tylko, że jest nierozsądny, po prostu nie ma prawa decydować o niedopuszczaniu do demonstracji, które są nie zgodnie z moralnością publiczną.

Jarosław Gugała: Ja myślę, że na pewno musi to jakoś uzasadnić. Zostawmy ten temat, miejmy nadzieję, że ten temat już się skończył

Marek Jurek: Jedna uwaga: prezydent Warszawy miał wtedy na to mandat demokratyczny, a dzisiaj prezydentowi RP, prezydentowi elektowi aprobaty dla jego poglądów udzielili Polacy. To też warto brać pod uwagę.

Jarosław Gugała: Co pan sądzi na temat pomysłu pana partii, czyli na temat lustracji, czy to nie będzie lustracja na skróty, która uczyni więcej bałaganu niż w tej sprawie jest dzisiaj?

Marek Jurek: Jeżeli jest mowa o zawikłaniu tych procedur, dlatego ze archiwalia służące lustracji są w jednym miejscu, czyli w IPN, a przewód lustracyjny odbywa się w innym miejscu, zresztą tam były duże kłopoty, z sądem lustracyjnym. Kiedy powstawał, doszło do buntu korporacji sędziowskiej, trudno było znaleźć 25 sędziów, którzy by ukonstytuowali ten sąd, tej korporacji jakoś nie odpowiadała ta praca. Tu jest koncepcja, ja jej jeszcze nie widziałem, kiedy ona zostanie przygotowana w MSWiA, to trzeba będzie rozpocząć procedurę nad tą ustawą, na pewno będzie wymagała prac w parlamencie, jak rozumiem intencją ministra jest uproszczenie procedury, to żeby coś co dotyczy jednej sprawy, stwierdzenia czy ktoś był agentem komunistycznych służb specjalnych toczyło się w jednej instytucji, a nie w dwóch. Będzie propozycja, będziemy ją oceniać, jest to na pewno propozycja uproszczenia tej procedury.

Jarosław Gugała: To jest dość niebezpieczne, IPN zrobi sobie listę ludzi którzy są odnotowani, i opublikuje, że taki pan zgodnie z dokumentami które są w IPN jest byłym agentem. To ma natychmiast skutkować prawnie, ze on przez 10 lat nie będzie mógł zajmować stanowisk publicznych, natomiast, jeśli mu się to nie będzie podobało, to może wystąpić do sądu powszechnego i w tym sądzie będzie się oczyszczał. Tu jest procedura na skróty, w ciągu tygodnia IPN wyda wyrok, a potem człowiek będzie musiał wyjaśniać całymi latami, i przez te lata będzie osobą pokrzywdzoną. A potem prawdopodobnie ludzie będą się zwracali po odszkodowania do Skarbu Państwa. Rozumiem, że pan nie jest dogłębnie zorientowany, to jest propozycja ministra, a nie partii.

Marek Jurek: Idea się musi zmaterializować w postaci ustawy.

Jarosław Gugała: Nie było dyskusji w partii?

Marek Jurek: Jesteśmy zwolennikami konsekwentnego przeprowadzenia lustracji, zgadzam się całkowicie, że lustracji trzeba zagwarantować skuteczny tryb odwoławczy, po to żebyśmy nie byli skazani na bezkrytyczną reprodukcję materiałów zgromadzonych przez SB, jest bardzo często kwestia identyfikacji pseudonimów, spraw poszlakowych, tutaj osoby dotknięte mają prawo do trybu odwoławczego. Natomiast zgadzam się, że koszty lustracji na skróty, pochopnych decyzji, są duże, ale koszty nieprzeprowadzenia lustracji, są ogromne i to w bardzo wielu dziedzinach życia. W wymiarze sprawiedliwości, w nauce, uważam za bardzo ważne osiągniecie ostatnich lat, to że udało się rozszerzyć lustrację na świat akademicki, wiemy ze dochodziło do bardzo przykrych przypadków współpracy między niektórymi władzami akademickimi a SB. To trzeba odsłonić.

Jarosław Gugała: Jeśli wybitny matematyk, jako młody człowiek był zmuszany do współpracy, żeby zostać asystentem, a teraz jest wybitnym naukowcem, to dla polskiej nauki będzie dobre jak go zlustrujemy czy nie?

Marek Jurek: Nie, nie możemy wprowadzać w błąd słuchaczy. Lustracja w środowisku akademickim nie dotyczy naukowców z tytułu statusu naukowego, to byłby absurd, lustracja dotyczy ludzi sprawujących stanowiska kierujące polską nauką. Wczoraj rozmawiałem z przewodniczącą SDP, ona uważa ze lustracja dziennikarska powinna być prowadzona i kontynuowana, choćby po to żeby redakcje mogły powiedzieć, ze pracują wiarygodni ludzie. Wymiar sprawiedliwości, tutaj musimy działać konsekwentnie, żyliśmy w państwie totalitarnym, które bardzo głęboko ingerowało w życie społeczne, niszcząc życie rodzin i tą rzeczywistość trzeba odsłonić.

Jarosław Gugała: Panie marszałku, jak się panu współpracuje z marszałkiem Lepperem?

Marek Jurek: Jak z innymi marszałkami, bezkolizyjna współpraca w całym prezydium.

Jarosław Gugała: A jak wyglądają perspektywy zacieśnienia tej współpracy?

Marek Jurek: Trzeba wyjaśnić rzeczy podstawowe, stworzyliśmy rząd oparty na względnej większości, dlatego że koalicja, której chcieliśmy okazała się niemożliwa. Czy jest możliwa koalicja z Samoobroną? Kazimierz Marcinkiewicz dąży do tego, żeby ze swoim rządem zaproponować ograniczony deficyt, mniejszy niż mieliśmy do tej pory, a klub Samoobrony proponuje ustawę o pomocy bezrobotnym, którzy znaleźli się w tej sytuacji bez swojej winy, kosztująca 20 kilka miliardów złotych, a więc ustawę o koszcie porównywalnym do tego deficytu, który jako zamknięty proponuje rząd Marcinkiewicza. Na pewno nie można przeprowadzić syntezy tych dwóch stanowisk, to byłoby nie możliwe. Jesteśmy przed głosowaniem budżetowym, ciekawy jestem jak do tego budżetu ustosunkują się ugrupowania, które są skłonne popierać różnego rodzaju roszczenia wobec państwa, ale tez jestem ciekaw jak ustosunkuje się klub PO, dlatego ze oni zobaczą budżet odpowiedzialności ekonomicznej i to będzie godzina prawdy. Myślę że w drugiej połowie lutego zobaczymy nowy pejzaż polityczny w Polsce, ugrupowania zajmą stanowisko wobec polityki rządu, a nie wobec istnienia rządu.

Jarosław Gugała: czy sprawa koalicji z PO jest definitywnie zamknięta?

Marek Jurek: Jest zamknięty pewien rozdział, który zakończył się sformułowaniem rządu Marcinkiewicza, a godziną prawdy dla całego parlamentu będzie budżet, kiedy zajmą stanowisko wobec polityki skonkretyzowanej w budżecie i ustawach około budżetowych, a nie wobec intencji istnienia rządu.