Ukraińska bezpieka poszuka rosyjskiego gazu

Rząd Ukrainy postanowił powołać specjalną komisję z udziałem służby bezpieczeństwa, aby zweryfikować zarzuty Gazpromu. Rosjanie twierdzą, że z ukraińskich magazynów wyparowało im tyle gazu, ile Polska zużywa przez pół roku

Rząd Ukrainy postanowił powołać specjalną komisję z udziałem służby bezpieczeństwa, aby zweryfikować zarzuty Gazpromu. Rosyjska firma twierdzi, że gaz zniknął w czasie politycznych zmian na Ukrainie między jesienią ub.r. a wiosną tego roku.

Co roku latem Gazprom gromadzi jeszcze większe ilości gazu na Ukrainie, które zimą zaspokajają zwiększony eksport do Europy Zachodniej.

Na roszczenia Rosjan Ukraińcy odpowiadają w różny sposób. Aleksiej Iwczenko, prezes koncernu paliwowego Naftohaz Ukrainy, powiedział w środę, że w ukraińskich magazynach znajduje się 7,6 mld m sześc. rosyjskiego gazu. Ukraina może zwrócić Rosji ten gaz, ale jeszcze chętniej kupiłaby go, jeśli dogada się z Gazpromem co do ceny. Być może ukraiński koncern chciałby zarobić na reeksporcie surowca do Europy Zachodniej. W tym tygodniu Naftohaz zwrócił się już do rządu w Kijowie, aby zniósł tej firmie zakaz eksportu gazu.

Tymczasem premier Julia Tymoszenko stwierdziła, że gazu w magazynach brakuje i odpowiedzialność za tę sytuację zrzuciła na ekipę poprzedniego prezydenta Ukrainy Leonida Kuczmy oraz poprzedniego szefa paliwowego koncernu. - To dziedzictwo, które Naftohaz otrzymał od poprzedniej władzy - powiedziała Tymoszenko dziennikarzom. - Mogę powiedzieć, że ilości gazu nie bilansują się.

W najbliższych dniach zespół służby bezpieczeństwa Ukrainy, prokuratury generalnej oraz specjalistów z ministerstw przemysłu paliwowego, gospodarki i finansów zacznie kontrolę magazynów gazu. Specgrupa ma ustalić, ile gazu faktycznie jest w magazynach i do kogo on należy. Skontroluje też wszystkie kontrakty eksportowe, jakie Naftohaz podpisał w ostatnich trzech latach.

W ukraińskiej prasie pojawiły się sugestie, że zaginionym gazem mogła obracać tajemnicza węgierska spółka Eural Trans Gas (ETG). W latach 2002-03 dzięki umowom z Gazpromem spółka ta zarabiała krocie na eksporcie do Europy azjatyckiego gazu dostarczanego na Ukrainę. Jednym ze znaczących kontrahentów ETG było też Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo. Kupując tańszy gaz od ETG, polska firma zmniejszyła odbiór droższego surowca od Gazpromu.

W przeszłości Gazprom często oskarżał Ukrainę o kradzież gazu przesyłanego tranzytem do Europy Zachodniej. Oskarżenia ustały, kiedy w połowie 2002 r. Ukraina zdecydowała się utworzyć z Rosją konsorcjum do zarządzania siecią ukraińskich gazociągów. Moskwa przez wiele lat zabiegała o uzyskanie wpływu na te gazociągi, przez które płynie trzy czwarte rosyjskiego gazu do Europy.

Teraz o zaginionym rosyjskim gazie zrobiło się głośno, bo nowe władze Ukrainy chcą zmienić umowy gazowe z Rosją, w tym umowę dotyczącą konsorcjum. Kijów chce, by w konsorcjum gazowym uczestniczyła nie tylko Rosja, ale też państwa producenci gazu z Azji Środkowej i odbiorcy z Europy Zachodniej. Igor Franczuk, szef jednej z państwowych ukraińskich spółek gazowniczych, twierdzi, że pomysł takiego przekształcenia konsorcjum został odebrany w Rosji źle, bo może ona utracić monopol nad tranzytem gazu przechodzącym przez Ukrainę. Międzynarodowe konsorcjum mogłoby swobodnie dostarczać do Europy Zachodniej tani gaz z Azji Środkowej, tworząc konkurencję dla drogiego surowca Gazpromu ze złóż syberyjskich.

Zdaniem Franczuka także zapowiadany w rosyjskiej prasie plan potrojenia ceny rosyjskiego gazu dla Ukrainy jest częścią kampanii, która ma zablokować wejście innych państw do konsorcjum. Podgrzewany w rosyjskich mediach gazowy spór Ukrainy z Rosją służy przedstawieniu Ukrainy jako państwa prowadzącego nieprzewidywalną politykę niezdolnego do zapewnienia stabilnego przesyłu gazu dla konsumentów na Zachodzie.