W obchodach 80. rocznicy wyzwolenia byłego niemieckiego obozu zagłady Auschwitz-Birkenau wzięło udział 62 byłych więźniów - podało w podsumowaniu wydarzenia Muzeum Auschwitz-Birkenau.
Z pierwszych założeń organizatorów uroczystości spodziewanych było 50 byłych więźniów, jednak dwunastu dotarło do Oświęcimia jako członkowie delegacji zagranicznych.
"80 lat temu świat ujrzał skalę zła, które rozegrało się za bramami Auschwitz. W Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu pamiętamy i oddajemy hołd wszystkim ofiarom tej straszliwej zbrodni i bohaterom, którzy mieli odwagę przeciwstawić się złu. Niech pamięć o tej tragedii będzie dla nas przestrogą i zobowiązaniem do budowania świata opartego na szacunku i pokoju" - czytamy we wpisie Władysława Kosiniaka-Kamysza, szefa MON.
"W dniu 80-lecia wyzwolenia niemieckiego obozu zagłady Auschwitz pamiętajmy, że ofiary tej bezprecedensowej zbrodni miały konkretne twarze, imiona, bliskich. Możemy oglądać ich zdjęcia umieszczane na stronach Muzeum Auschwitz - uśmiechnięte, pełne życia małe dzieci, młodzi ludzie, osoby dorosłe i starsze - ich marzenia i plany zostały zgładzone niemiecką zbrodnią. Nie została ona zadośćuczyniona" - napisał poseł PiS Szymon Szynkowski vel Sęk.
Obchody oficjalnie dobiegły końca.
Obecni na uroczystości przywódcy ustawiają zapalone znicze przed stojącym wagonem towarowym - symbolem obchodów 80. rocznicy wyzwolenia obozu koncentracyjnego i zagłady.
"80. rocznica wyzwolenia obozu Auschwitz-Birkenau. W Krakowie uczestniczyłam w wydarzeniu, które uczciło pamięć ofiar i pozwoliło na wymianę doświadczeń na temat nauczania o Holokauście, antysemityzmie i faszyzmie" - przekazała szefowa MEN Barbara Nowacka. "Utrwalanie pamięci o tych tragicznych wydarzeniach jest istotne, aby ostrzegać przed konsekwencjami nienawiści, hejtu, obojętności i braku empatii, a dobra edukacja historyczna jest kluczowa, by dbać o pamięć ofiar antysemityzmu oraz nazizmu" - napisała.
Również Czesi upamiętnili ofiary Holokaustu. Imiona zamordowanych w gettach i obozach koncentracyjnych wyświetlono na fasadzie jednego z budynków w Pradze. Pamięć o ofiarach Zagłady uczczono też na terenie dawnego getta w Terezinie. "Uczmy się z przeszłości, chrońmy przyszłość” - takie hasło wyświetlono na fasadzie praskiego hotelu, stojącego w miejscu, gdzie przed ponad osiemdziesięciu laty czescy Żydzi oczekiwali na transport. Z nieodległej stacji kolejowej Niemcy wywieźli do gett i obozów zagłady ponad pięćdziesiąt tysięcy osób. Aby podkreślić, że za tą liczbą stoją przerwane przez wojnę i Holokaust historie konkretnych ludzi, organizatorzy akcji wspomnieniowej wyświetlili ich imiona.
Premier Czech Petr Fiala zwrócił uwagę, że Holokaust jako rozdział w historii stanowi memento, by zło i nienawiść nigdy nie doszły do władzy. "Pamiętajmy o cierpieniu ofiar i nie pozwólmy, żeby coś podobnego się powtórzyło" - napisał w mediach społecznościowych szef czeskiego rządu.
Przemawia dyrektor muzeum Piotr Cywiński. - Pamięć uświadamia, pamięć zobowiązuje. Kim jesteś bez pamięci? Nie masz historii, doświadczenia, punktów odniesień. Jeśli nie masz pamięci, to nie wiesz, którą drogę wybrać. Ale jeśli naprawdę jej nie masz, to twoi wrogowie wymyślą ci pamięć - powiedział Cywiński.
- 80 lat temu miliony młodych ludzi oddały swoje życie, aby te komory gazowe wyłączyć na zawsze. To oznacza, że milionom młodych ludzi nie dano szansy cieszyć się życiem, zakochać się, założyć rodzinę, cieszyć się życiem - powiedział Ronald Lauder, przewodniczący Światowego Kongresu Żydów. - Ponad 60 mln ludzi zginęło, w tym 6 mln Żydów. Nigdy nie dowiemy się, co świat stracił wraz z ich śmiercią. Leki, które mogłyby zostać wynalezione, wielkie dzieła sztuki, muzyki, literatury. Tak wiele utracono z każdym zgaszonym życiem - dodał.
- Spotykamy się w 80. rocznicę wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady i koncentracyjnego w Oświęcimiu, co uczciliśmy minutą ciszy podczas spotkania dzisiejszej Rady ds. Zagranicznych. Pamięć o tej straszliwej zbrodni nakłada na nas wszystkich obowiązek sprzeciwiania się ekstremizmom politycznym, które znowu odżyły, także na naszym kontynencie - powiedział po posiedzeniu Rady ds. Zagranicznych Radosław Sikorski.
- Odczuwam wielki żal, ubolewam, że w wielu krajach Europy, także i w naszym kraju, bezkarnie maszerują osoby w uniformach zbliżonych do nazistowskich, głoszące hasła nazistowskie. Osoby te nazywają się "narodowcami" i utożsamiają się z ideami głoszonymi przez niemieckich nazistów - mówi ocalony z Holokaustu Leon Weintraub, który w związku z falą antysemityzmu wyemigrował w 1969 roku z Polski do Szwecji.
"Zawsze musimy stawiać opór tym, dla których NIGDY WIĘCEJ nie jest już żadną świętością. Musimy obronić podstawowe ludzkie wartości. Niezależnie kto i w jakich okolicznościach je podważa. Auschwitz to wieczna pamięć o pomordowanych. I nasz wieczny obowiązek. 80-ta rocznica wyzwolenia niemieckiego obozu Auschwitz - Birkenau" - napisał Szymon Hołownia.
- 80 lat po wyzwoleniu obozu świat znowu pogrąża się w kryzysie. Nasze judeochrześcijańskie wartości zostają przyćmione przez uprzedzenie, strach, podejrzliwość i ekstremizm. Szerzący się na świecie antysemityzm jest szokujący dla nas wszystkich - powiedziała Friedman. Jak dodała, "Izrael, jedyna demokracja na Bliskim Wschodzie, walczy o swe istnienie, swój sposób życia". - Musimy obudzić na nowo nasze zbiorowe sumienie, aby przekształcić przemoc, gniew, nienawiść i złą wolę w bardziej humanitarny i sprawiedliwy świat, zanim te negatywne siły wszystkich nas zniszczą - dodała.
Tova Friedman wspomina transport do obozu. - Pamiętam gorąco, głód, pragnienie. Pamiętam, jak byłam przerażona, trzymałam mocno rękę matki w ciemnym wagonie bydlęcym, a trwało to niezliczone godziny. Pamiętam krzyki zdesperowanych kobiet i ich modlitwy. To przenikało moją duszę i prześladuje mnie do dziś - mówi.
- Jesteśmy tu, aby przysiąc, że przenigdy nie pozwolimy, aby historia się powtórzyła - powiedziała Tova Friedman, była więźniarka Auschwitz. Tova Friedman podkreśla, że miała 6,5 roku, gdy wyzwolono obóz. - Ale moje wspomnienia są żywe dzięki mojej matce, która konsekwentnie uwiarygadniała mi wydarzenia, które działy się wokół nas - powiedziała.
- Gdy nastapiło wyzwolenie, to w tym obozie było niewiele osób. Niemcy byli tak perfidni, że wiedzieli, że front się zbliża, a jeszcze się tak zawzięli, że postanowili więźniów wyprowadzić do innych obozów. W obozie zostali ludzie chorzy, dzieci, matki z małymi dziećmi, kobiety ciężarne - powiedziała Janina Iwańska. - Gdy się mówi "obóz koncentracyjny" czy "więzienie", to się to wydaje niewinne - był obóz i trzymano ludzi. Ale ten obóz przechodził metamorfozę od zwykłego więzienia do fabryki śmierci, właściwie do mordowni ludzi - podkreśliła.
- Auschwitz to symbol monstrualnej zbrodni przeciwko ludzkości, perfekcyjnie przygotowanej i dokonanej przez Niemców. Zapewniam, że nie będzie grubej kreski w kwestii pamięci i odpowiedzialności. Ta odpowiedzialność dotyczy Izraela (…) ale i Polski - powiedział przed główną częścią obchodów prezydent Niemiec Frank-Walter Steinmeier.
Teraz przemawia ocalała z obozu w Auschwitz Janina Iwańska. Była więźniarka przypomina historię obozu. Jak podkreśla, że początkowo do obozu trafiali Polacy sprzeciwiający się niemieckiej okupacji.
- Nie bójmy się przekonać samych siebie, że trzeba mieć wizję nie tylko tego, co dziś jest, ale tego, co będzie jutro i za kilkadziesiąt lat - powiedział na koniec Marian Turski.
- Nie bójmy się przeciwstawiać teoriom spiskowym, że wszystko, co złe na świecie, jest skutkiem zawiązania spisku przez nieokreślone grupy społeczne, a Żydzi są tu często wymieniani - powiedział Turski.