Ukraiński inwestor, który kontroluje połowę motoryzacyjnego rynku Ukrainy, kupuje od polskiego skarbu państwa 19,9 proc. akcji FSO. Pozwalają one w pełni zarządzać żerańską fabryką, bo dają prawo do 84,31 proc. głosów na zgromadzeniu akcjonariuszy FSO.
Już przed rokiem ukraiński inwestor złożył ofertę zakupu państwowych akcji FSO. Zgodę na negocjacje w sprawie tej transakcji rząd dał ministrowi skarbu w listopadzie. Ostatnia runda rozmów odbyła się we wtorek. W środę rząd wysłuchał informacji o transakcji i upoważnił ministra skarbu do rozmów o sprzedaży kolejnego pakietu ok. 2 proc. akcji FSO. Chodzi o akcje, które skarb państwa objął dopiero w tym roku w zamian za 26 mln zł pomocy publicznej dla żerańskiej fabryki.
Akcje FSO ukraiński inwestor kupuje za symboliczną cenę, praktycznie za zobowiązania inwestycyjne - uruchomienie produkcji nowego samochodu i utrzymanie zatrudnienia (dziś na Żeraniu pracuje ok. 2 tys. osób, a kilka dalszych tysięcy w spółkach zależnych FSO i u kooperantów). Te warunki nie dziwią. FSO ma jeszcze obciążenia finansowe po okresie współpracy z upadłym pięć lat temu koreańskim koncernem Daewoo Motor. Natomiast AwtoZAZ już ma większość majątku FSO. Ukraiński inwestor zyskał do niego prawo, gdyż majątek ten zabezpieczał długi żerańskiej fabryki w polskich bankach. Pod koniec zeszłego roku ukraiński inwestor odkupił od banków wierzytelności wobec FSO.
Od trzech lat żerańska fabryka działa też właściwie tylko dzięki AwtoZAZ. Firma ta kupuje 90 proc. samochodów z FSO. To główna pozycja w polskim eksporcie na Ukrainę. Dzięki pożyczce od ukraińskiego inwestora FSO może kupować części do produkcji aut.
Wejście nowego inwestora do FSO pozwoli zachować w Polsce pracę dla kilku tysięcy ludzi i utrzymać ostatni duży zakład przemysłowy w Warszawie. Rząd nie będzie musiał wydawać co najmniej 150 mln zł na likwidację FSO. Ukraiński inwestor zyska zaś przyczółek w Unii Europejskiej. Wykorzystując możliwości nowoczesnej warszawskiej fabryki, będzie mógł też na rodzimym rynku wzmocnić się wobec konkurencji samochodów z Rosji, rumuńskiej Dacii i czeskiej Skody.
Nowy samochód na Żeraniu powinien się pojawić na przełomie 2006 i 2007 r. Co to będzie? Jeszcze nie wiadomo.
Do końca przyszłego roku FSO będzie zaś produkować samochody Lanos i Matiz na licencji GM DAT, firmy utworzonej przez amerykański General Motors na gruzach upadłego Daewoo Motor.
Jednak związek z upadłym koreańskim koncernem jak czkawka odbija się jeszcze na Żeraniu. Ukraiński inwestor namawiał syndyka masy upadłościowej Daewoo do sprzedaży 80 proc. akcji FSO. Nie dają one żadnego prawa do kierowania żerańską firmą. Jednak Koreańczycy do tej pory nie zgodzili się na to. Dlatego nowy inwestor może powołać spółkę FSO-bis odpowiedzialną za nowe inwestycje na Żeraniu i np. zlecającą FSO montaż samochodów. W ten sposób ukraiński inwestor nie będzie zwiększać wartości akcji FSO należących do upadłego Daewoo.
Jeszcze jeden problem sprawiła polska firma CII Group, która nieoczekiwanie kilka miesięcy temu zastukała do FSO z żądaniem zapłaty kilkuset milionów dolarów, które Żerań od końca lat 90. miał być rzekomo winny brytyjskiemu centrum finansowemu Daewoo. FSO nie potwierdzało tego długu, przypominając, iż sprawa całego zadłużenia w Daewoo została już rozstrzygnięta przez polski rząd z syndykiem Daewoo.
W sprawie tych nieoczekiwanych roszczeń korespondencję z Koreańczykami prowadził wicepremier Jerzy Hausner, ale odpowiedź, jaką dostał z Seulu, nie rozstrzygnęła sprawy. Z tego powodu w umowie rządu z ukraińskim inwestorem trzeba było uwzględnić ryzyko potencjalnych koreańskich roszczeń.
Umowę podpisaną w czwartek przez ministra skarbu z AwtoZAZ będą jeszcze musiały zaaprobować Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji. Do tego czasu AwtoZAZ skieruje po jednej osobie do zarządu i rady nadzorczej FSO.