Dlaczego gazety są coraz mniejsze?

Dlaczego duże, poważne gazety zmieniają format na mniejszy, przypominający prasę bulwarową? Co im to daje? O tym najważniejszym trendzie na rynku prasowym w tym roku opowiada Inge Van Gaal z International Newspaper Marketing Association (INMA).

Vadim Makarenko: Dwa prestiżowe brytyjskie dzienniki - "The Times" oraz "Independent" - zmieniły format na mniejszy. Jest on popularny również w krajach skandynawskich. Czy możemy nazwać rok 2004 rokiem tabloidów?

Inge Van Gaal, koordynator w INMA: "Rok tabloidów" nie jest dobrym określeniem. Mówiłabym raczej o zmianie formatów. I jest to jeden z najważniejszych trendów na globalnym rynku prasowym. Poważne dzienniki odkryły, że mniejszy format ma lepszy odbiór wśród młodych czytelników, a często również wśród kobiet. Warto jednak pamiętać, że zmiany te rozpoczęły się już dość dawno. Ponad dwa lata temu swój format zmienił szwajcarski "Le Matin", potem dziennik "Svenska Dagbladet" ze Sztokholmu i "Het Parool" z Amsterdamu.

Co jest głównym powodem zmiany formatów? Wygoda czytelnika?

- Nie tylko. Wiele gazet zrobiło badania rynku na ten temat jakieś 10-20 lat temu. Belgijska gazeta, dla której pracuję, miała takie badania już w 1990 r. Jednak wówczas zmiana formatu była nie do przeprowadzenia - można było stracić sporo reklamodawców. Kolejną barierą było to, że mniejszy format wywoływał skojarzenia z prasą bulwarową i redakcje poważnych gazet go zwalczały.

Przełomem było pojawienie się prasy bezpłatnej osiem lat temu, która odniosła sukces właśnie m.in. ze względu na swój niewielki format. A duże gazety zaczęły się zastanawiać nad tym, jak zmniejszyć swoje wymiary bez pogorszenia zawartości. Rzecz w tym, że zmiana samego formatu nie wystarczy (może tylko zaszkodzić). Trzeba zmienić też sposób pisania, szatę graficzną i cenniki reklamowe.

Czy spadająca sprzedaż poważnych gazeta również nie przyśpieszyła tych decyzji?

- Tak, na pewno. I chęć dotarcia do młodszych czytelników.

W przypadku "The Times" zmiana formatu pomogła zwiększyć sprzedaż, ale wywołała niezadowolenie reklamodawców. Według dziennika "The Guardian" ich domy mediowe narzekały na słabą ekspozycję reklam na mniejszych stronach.

- Nie wiem, jak mam traktować doniesienia "The Guardian". W INMA rozmawialiśmy o tym z przedstawicielami "The Times" oraz innych brytyjskich gazet. Nikt nie wspomniał o takim problemie.

Badania i praktyka dowodzą, że reklamodawcy nigdy nie wycofują się z powodu zmiany formatu gazety. Mogą renegocjować ceny, to prawda, ale nie wycofują się. Zbadano odbiór reklam w różnych formatach i jednoznacznie stwierdzono, że ani rozpoznawalność, ani zauważalność reklamy nie tracą na takich zmianach.

Niektóre tytuły prasowe budują swoją markę na tradycji. "The Times" jest jednym z nich. Jak dużą barierą w przypadku zmiany formatu jest konserwatyzm i siła przyzwyczajenia czytelników?

- Nie sądzę, żeby w przypadku tego dziennika zmiana niosła jakieś niebezpieczeństwa. Moim zdaniem kolejnym krokiem "The Times" powinna być zmiana jego staroświeckiego logo. Gazety muszą się zmieniać wraz z czytelnikami i otoczeniem. Dzisiejszy rynek mediów tego wymaga.

* INMA - Międzynarodowa organizacja zajmująca się marketingiem prasowym i zrzeszająca wydawców. Ma 1,1 tys. członków w 65 krajach. Swoje kolejne seminarium, w kwietniu 2005 r., INMA chce przeprowadzić w Warszawie.