Wokół monopolu na części zamienne

Czy koncerny samochodowe stracą monopol na sprzedaż najważniejszych części zamiannych do aut? O tym myśli Komisja Europejska, koncerny głośno protestują

Za tydzień Komisja Europejska na jednym ze swoich ostatnich posiedzeń w starym składzie zagłosuje nad losami kolejnej liberalizacji rynku motoryzacyjnego - propozycją odebrania koncernom samochodowym monopolu na sprzedaż do warsztatów tzw. widocznych części zamiennych. Chodzi o szyby, elementy karoserii, w tym lusterka oraz reflektorów.

Taki monopol koncerny samochodowe mają wciąż w wielu państwach członkowskich Unii, np. we Francji, w Portugalii, Austrii, Szwecji i Danii.Tylko w niektórych państwach - Hiszpanii, Holandii, Włoszech i w Wielkiej Brytanii - takiej wyłączności nie ma. A w Polsce? Też jesteśmy dość liberalni.

- Większość koncernów samochodowych nie zastrzegła wzorów części do urzędu patentowego, prócz dwóch przypadków, popularnej Skody Fabii i Fiata Punto - powiedział "Gazecie" Zenon Kosicki, asystent zarządu giełdowej spółki Inter-Cars. - Ale kiedy przyjdą chude lata, mogą to zrobić - ostrzega Kosicki. I wówczas Polska dołączyłaby do krajów, gdzie monopol sprawują koncerny.

Bruksela chce im to uniemożliwić. Komisarz ds. rynku wewnętrznego Frits Bolkestein proponuje, by wszystkie państwa Unii musiały wprowadzić "klauzulę o naprawach" - częściowo znosząca obecnie obowiązujące przepisy o ochronie patentowej wzorów przemysłowych.

Otóż "klauzula naprawy" zezwoli niezależnym firmom na kopiowanie, produkowanie i sprzedawanie danej części samochodu - np. reflektora - w celu wykorzystania tej części do naprawy. Kopia musi być idealna, tak by element pasował do reszty samochodu i spełniał wymogi techniczne, w tym bezpieczeństwa. Koncerny zachowałyby ochronę patentową na wzronictwo części służących produkcji nowych samochodów - oraz, oczywiście, na wzornictwo całego samochodu.

Propozycja Bolkesteina spotkała się z ostrymi protestami koncernów. - Lobbing jest gigantyczny - przyznał Jonathan Todd, jeden z rzeczników Komisji. Opór koncernów jest dobrze zrozumiały, bo w tle są wielkie pieniądze.

Według danych organizacji Ecar - zrzeszającej m.in. niezależnych producentów części samochodowych oraz warsztaty - w Europie jest ponad 235 mln właścicieli samochodów. Rocznie zostawiają oni w autoryzowanych stacjach obsługi oraz w warsztatach niezależnych blisko 44 mld euro. Sama sprzedaż "części widocznych", czyli właśnie szyb, elementów karoserii i reflektorów, generuje 10 mld euro.

Z badania firmy konsultingowej McKinsey, na które powołuje się Ecar, wynika, że obsługa posprzedażowa samochodów zapewnia prawie 40 proc. wszystkich dochodów koncernów samochodowych.

Koncerny znalazły w swoim proteście sojuszników. Europejska federacja metalurgiczna EMF - FEM wystosowała w poniedziałek ostry protest przeciwko planom Bolkesteina. "Ta inicjatywa może być odczytana jako zaproszenie do Chińczyków i innych azjatyckich producentów, by weszli na europejski rynek - stwierdza organizacja. To policzek dla europejskiego przemysłu motoryzacyjnego".

Komisja Europejska może sięgnąć jednak po inne argumenty. Twierdzenia koncernów samochodowych i ich sojuszników pachną hipokryzją, bo już teraz koncerny samochodowe 25-30 proc. części samochodów importują z krajów o niskich kosztach produkcji. Tyle tylko, że np. każą chińskiemu producentowi stemplować fragmenty karoserii firmowym znaczkiem koncernu.

Reforma miałaby znaczenie dla konsumentów. Obecnie - choćby we Francji - jeżeli jakiś mały warsztat na prowincji naprawia samochód po stłuczce, to np. błotnik i boczną szybę musi kupić u autoryzowanego dealera danej marki. Nie może go kupić bezpośrednio u producenta. A przecież - w przypadku szyby - producentem nie jest koncern, ale niezależna firma, np. producent szkła Saint-Gobain. Kupując u dealera, którego jest przecież konkurentem, niezależny warsztat nie może liczyć na żadne rabaty. Przez co cena usługi jest wyższa, klient traci.

- Wprowadzenie propozycji Komisji w życie na pewno przysłuży się konsumentom. I firmom takim, jak nasza - zapewnia Kosicki z Inter-Cars.