W związku z zamachem na premiera Słowacji musimy przerwać relację dot. komisji. Zapraszamy do śledzenia relacji w sprawie wydarzeń na Słowacji.
- Mamy wiele opinii prawnych, że były absolutne przesłanki do wprowadzenia stanu klęski żywiołowej, zwłaszcza w pierwszej fazie pandemii. Ten stan miał być wprowadzony dla wprowadzenia zdrowia i życia Polaków, a nie dla przesuwania wyborów. To były wtórne rzeczy - mówi Grodzki.
Buda chciał zadać pytanie o kwestię immunitetu Grodzkiego. - Czy konkretne zachowanie się w sprawie ustawy o wyborach korespondencyjnych było warunkiem... - zaczął mówić poseł PiS. Joński uchylił to pytanie. - Pan poseł Buda chce zaistnieć wszędzie, w każdym miejscu - mówi.
Spięcie Dariusza Jońskiego z Waldemarem Budą. Przewodniczący komisji domaga się przeprosin od posła PiS. - Pan po raz kolejny używa słów "zabójczych" czy "morderczych" kopert. Ostatnio insynuował pan na tej komisji, że ja takich słów użyłem. Czy pan to znalazł, czy przeprosi za te słowa? Miał pan poszukać i udowodnić. Dałem panu 14 dni. Jest pan w stanie przeprosić? - mówi Joński.
Buda w odpowiedzi prosi, aby mu nie przerywać zadawania pytań.
Buda pyta, czy Grodzki dzisiaj podpisałby się pod swoim stwierdzeniem o "zabójczych kopertach". - Podtrzymuję opinię, że kontakty międzyludzkie w ostrej fazie pandemii, kiedy nie mieliśmy szczepionek, były ograniczane do minimum i była to taktyka, która powinna być powszechna, a wybory temu przeczyły - powiedział senator.
- Łatwo sobie wyobrazić, że zakażony pocztowiec, jeśli doręczy pakiet wyborczy osobie, która ma oddać głos [...] to ryzyko zakażenia jest bardzo duże. Nie ma co filozofować - mówi Grodzki do Budy.
Poseł Buda pyta, czy Grodzki uczestniczył w posiedzeniach władz Platformy Obywatelskiej, które rozstrzygały o kwestii podejścia Senatu do ustawy o wyborach korespondencyjnych. - Uczestniczyłem w jednym posiedzeniu, dużo wcześniej, gdy wyłaniano kandydata KO na prezydenta. Podjęto decyzję, że będzie to marszałek Kidawa-Błońska. Później w żadnym posiedzeniu nie uczestniczyłem. O ile mi wiadomo, zarząd Platformy Obywatelskiej nie zajmował się legislacją tej ustawy - mówi Grodzki.
Waldemar Buda z PiS pyta, czy Grodzki nie był zainteresowany "konsekwencjami tego, że wybory nie zostaną przeprowadzone w terminie". - Czy to nie niepokoiło trzeciej osoby w państwie? - pyta.
- Mnie niepokoiło całe 8 lat rządów Prawa i Sprawiedliwości. Natomiast ta sytuacja, jak pan widzi, została rozwiązana [...]. Byłem przekonany, że polska klasa polityczna w swojej zbiorowej mądrości będzie w stanie rozwiązać tę sytuację, co faktycznie się stało - odpowiada były marszałek Senatu.
- Senatorowie demokratycznej większości generalnie nie byli przeciwni wyborom korespondencyjnym. Chodziło o to, żeby te wybory zostały zorganizowane porządnie. Przypomnę, że w 2017 lub 2018 roku to PiS zlikwidował wybory korespondencyjne, pani ówczesna posłanka Pawłowicz grzmiała, że to oszustwo - mówi Grodzki. - Nie chodziło o to, żeby się sprzeciwiać wyborom korespondencyjnym, tylko tej formie - niedbałej, niechlujnej, niedającej żadnej gwarancji demokratycznego przeprowadzenia wyborów, co byłoby kompromitacją Rzeczypospolitej - dodaje.
Grodzki podkreśla, że jako lekarz uważał, iż 10 maja nie powinny odbyć się wybory. - Nie miałem moralnych oporów, żeby głosować za odrzuceniem tej ustawy. Uważałem, że - pomijając błędy konstytucyjne i ustawowe - jej uchwalenie i przeprowadzenie tych wyborów byłoby niebezpieczne dla życia i zdrowia - mówi.
- To był bardzo dramatyczny czas. Otoczenie, środowisko - wszyscy myśleliśmy raczej o tym, czy przeżyjemy, a nie o wyborach - mówi Grodzki.
- Temat zmiany kandydata w trakcie prac nad tą ustawą w ogóle się pojawił - przekonuje Grodzki.
- Mogę opowiadać długie godziny, jakie PiS podjął próby, aby rozmontować tę większość (senacką - red.). Jestem dumny z pań i panów senatorów, że pomimo przeróżnych prób - zarówno kija, jak i marchewki - żaden senator nie uległ żadnym pokusom. Ta większość przez cztery lata została utrzymana - mówi Grodzki.
- Proszę zwrócić uwagę, że przy obostrzeniach covidowych w zasadzie tylko pan prezydent Duda mógł prowadzić kampanię. Inni kandydaci byli w niezwykle mocny sposób ograniczeni. Poza tym, o ile pamiętam, jego notowania w sondażach zaczynały spadać, więc sądzę, że decydenci w PiS chcieli przyspieszyć wybory, aby zwiększyć jego szanse - mówi Grodzki pytany o to, dlaczego jego zdaniem PiS parło do wyborów kopertowych.
Grodzki wspomina, że do Senatu trafiło kilkadziesiąt petycji z rad powiatów i rad gmin, których autorzy sprzeciwiali się głosowaniu korespondencyjnemu. - Tego było dużo - mówi.
- Przypomnę, że pan minister Szumowski, według mojej wiedzy, początkowo był przeciwny temu wyborowi, a później zajął stanowisko, nie tyle wobec wyborów, a wobec wyborów korespondencyjnych ogólnie. Wszystkie inne opinie nie były nie tylko krytyczne, one były absolutnie krytyczne, żeby nie powiedzieć miażdżące dla tego projektu - mówi Grodzki.
Tomasz Grodzki przypomina wypowiedzi przewodniczącego PKW Sylwestra Marciniaka, który był sceptyczny co do możliwości przeprowadzenia wyborów w pandemii.
Tomasz Grodzki został zapytany przez Dariusza Jońskiego, czy Małgorzata Kidawa-Błońska miała wpływ na przeprowadzenie wyborów w terminie 10 maja. - W Senacie nie miała żadnego wpływu - mówi Grodzki.
Przewodniczący komisji ds. wyborów kopertowych Dariusz Joński zapowiadał wcześniej, że Tomasz Grodzki w dużej części będzie pytany to samo, o co pytano marszałek Sejmu Elżbietę Witek. - Marszałek Witek procedowała ustawę dotyczącą wyborów korespondencyjnych trzy godziny, nawet nie skierowała jej do komisji, nikt nawet się nad tą ustawą nie pochylił. Z kolei w Senacie długie debaty i dyskusje z ekspertami i przekonywanie, że po prostu to się nie uda. Chcemy też pokazać jak dwie izby wtedy pracowały - jedna, która naprawdę stwarzała tylko wrażenie, że pracuje, no i druga izba - senacka, gdzie faktycznie prawie 30 dni wykorzystane zostały do tego, żeby pokazać ludziom wszystkie zagrożenia wynikające z pisania ustawy na kolanie - mówił Joński.