Wybory parlamentarne do Senatu. Ilu senatorów wybieramy do izby wyższej?

Wybory parlamentarne w Polsce zwoływane są regularnie co cztery lata. W ich trakcie wybieramy jednocześnie skład izby poselskiej i Senatu. Skład izby wyższej jest jednak dużo mniej liczny niż w przypadku Sejmu. Senatorowie są wyłaniani z jednomandatowych okręgów wyborczych, które są dużo liczniejsze niż ma to miejsce w przypadku izby niższej.
Zobacz wideo

Wybory parlamentarne 2019 odbędą się na mocy decyzji prezydenta Andrzeja Dudy 13 października. Wtedy też poza izbą poselską, wyłoniony zostanie skład izby wyższej parlamentu. To właśnie Senat jest izbą wyższą dwuizbowego parlamentu Rzeczypospolitej Polskiej. Jego skład wybierany jest w powszechnych wyborach parlamentarnych, które odbywają się co cztery lata. W związku z panującą w Polsce ordynacją wyborczą, senatorowie wybierani są na trwająca cztery lata kadencję (chyba że zapadnie decyzja o jej skróceniu - mogą ją podjąć w określonych warunkach prezydent lub Sejm).

Czytaj też: Wybory parlamentarne w Polsce. Jaka liczba posłów zostanie wybrana do Sejmu?

Wybory parlamentarne do Senatu - liczba senatorów

Senatorów wybiera się w wyborach powszechnych i bezpośrednich w wyniku tajnego głosowania. To znaczy, że na dowolnie wybranego kandydata zagłosować może każdy obywatel Polski powyżej 18. roku życia, który posiada czynne prawo wyborcze. Wybory do Senatu są także wyborami jednostopniowymi, co oznacza, że wyborcy wybierają swoich kandydatów bez udziału pośredników.

W skład Senatu wchodzi 100 senatorów ze 100 jednomandatowych okręgów wyborczych. Wyborca w danym okręgu wyborczym może oddać głos tylko na jednego kandydata, podobnie komitety wyborcze mogą zgłosić tylko jednego kandydata.

Okręgi wyborcze do Senatu

W wyborach do Senatu Polska jest obecnie podzielona na 100 jednomandatowych okręgów, co oznacza że w trakcie wyborów parlamentarnych do Senatu wybiera się łącznie 100 senatorów. Okręgi wyborcze do Senatu RP mogą obejmować całość lub część poszczególnych województw. Ich granice mogą też nie pokrywać się z granicami okręgów wyborczych do Sejmu. Co więcej, miasta w których mieszka więcej niż 500 tysięcy mieszkańców mogą zostać podzielone na kilka okręgów wyborczych do Senatu.

Po to by odpowiednio podzielić terytorium kraju na okręgi wyborcze i ustalić liczbę wybieranych w nich senatorów, powstała norma przedstawicielstwa. Tę ustala się dzieląc liczbę ludności Polski przez 100. Ważne jest też to, że liczba mieszkańców nie może być większa, ani nawet równa, dwu krotności normy przedstawicielstwa. Nie może być też niższa niż połowa tej normy.

Jednomandatowe okręgi wprowadzono dopiero w 2011 roku. Wcześniej wybierano senatorów zgodnie z zasadami ordynacji większościowej, w której było około 40 okręgów wielomandatowych (wtedy wypadało od 2 do 4 mandatów na jeden okręg).

W poszczególnych województwach wybiera się następującą liczbę senatorów:

  • mazowieckie, śląskie -13
  • wielkopolskie - 9
  • dolnośląskie, małopolskie - 8
  • łódzkie - 7
  • lubelskie - 6
  • pomorskie - 6
  • kujawsko-pomorskie - 5
  • podkarpackie - 5
  • warmińsko-mazurskie - 4
  • zachodniopomorskie - 4
  • lubuskie - 3
  • opolskie - 3
  • podlaskie - 3
  • świętokrzyskie - 3

Gminy wchodzące w skład poszczególnych okręgów mają swoje obwody głosowania. Obwody można ustanowić także dla polskich obywateli przebywających za granicą, a uprawnionych do głosowania w obwodowych komisjach wyborczych pod pieczą ministra spraw zagranicznych oraz dla wyborców podróżujących na pokładach polskich statków morskich (statek musi być w podróży w dzień wyborów, a na pokładzie musi się znajdować co najmniej 15 osób uprawnionych do głosowania - wtedy też głosy przynależą do okręgu wyborczego, w którym znajduje się siedziba armatora statku).

Kto może zostać senatorem? Kto może zgłosić kandydata na senatora?

Prawo do zostania wybranym na senatora przysługuje wszystkim polskim obywatelom, którzy ukończyli 30. rok życia i posiadają czynne prawo wyborcze. Kandydata na senatora mogą zgłosić komitety wyborcze działające w imieniu partii politycznych lub wyborców. Aby kandydat został wpisany na listę wyborczą, musi uzyskać poparcie co najmniej 2 tysięcy wyborców. Każdy kandydat może kandydować tylko w jednym okręgu wyborczym. Nie można także kandydować jednocześnie do Sejmu i Senatu.

Co więcej, kandydat na senatora, który urodził się przed 1 sierpnia 1972 r. jest zobowiązany, by złożyć oświadczenie lustracyjne dotyczące pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa (lub współpracy w okresie od 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 roku). Jeśli złoży oświadczenia niezgodne z prawdą, traci mandat z mocy prawa.

Nie można też być jednocześnie senatorem i m.in. posiadać mandat posła do Parlamentu Europejskiego. Jak czytamy na stronie Senatu, nie można również łączyć mandatu senatora z funkcjami: "prezesa Narodowego Banku Polskiego, prezesa Najwyższej Izby Kontroli, rzecznika praw obywatelskich i rzecznika praw dziecka oraz ich zastępców, prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, generalnego inspektora ochrony danych osobowych, ambasadora oraz z członkostwem w Radzie Polityki Pieniężnej, Krajowej Radzie Radiofonii i Telewizji".  Kiedy jest się senatorem, nie można też pracować w kancelarii Sejmu, Senatu, Prezydenta RP ani w administracji rządowej (z wyjątkiem ministrów i wiceministrów). Mandatu senatora nie mogą uzyskać również "radny, prezydent miasta, wójt, burmistrz, sędzia, prokurator, urzędnik służby cywilnej, żołnierz czynnej służby wojskowej, policjant i funkcjonariusz służb ochrony państwa".

Więcej o: