Wybory parlamentarne. Czym zajmuje się Państwowa Komisja Wyborcza?

Państwowa Komisja Wyborcza ma kluczowe znaczenie w procesie wyborczym. Nie tylko ogłasza termin i wyniki wyborów, ale rozlicza poszczególne komitety wyborcze ze sprawozdań. Może zdecydować o zawieszeniu subwencji państwowych na trzy lata.

Państwowa Komisja Wyborcza (PKW) została utworzona w roku 1991. Nadzoruje zarówno wybory parlamentarne w Polsce, jak i wybory prezydenckie, samorządowe, a także do Parlamentu Europejskiego. Ponadto jest odpowiedzialna za lokalne i ogólnopolskie referenda.

To PKW wyniki wyborów podaje, to PKW komitety wyborcze rejestruje a także informuje o tym kiedy odbędą się dane wybory.

Zobacz wideo

PKW - Państwowa Komisja Wyborcza - kto ją tworzy?

PKW nie jest organem sądowym jednak w jej dziewięcioosobowy skład wchodzą wyłącznie sędziowie. Wskazują ich prezesi Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Każdy ma prawo wysunąć tróje sędziów. Członkowie PKW są powoływani przez prezydenta  - postanowienie wymaga jednak kontrasygnaty premiera.

Sędziowie, z których składa się Państwowa Komisja wyborcza na co dzień mogą orzekać w normalnych procesach - udział w PKW nie odbiera im innych uprawnień.

Jak powoływany jest szef PKW?

PKW sama wybiera przewodniczącego i jego zastępców. Ponadto Szef Krajowego Biura Wyborczego, organu wykonawczego PKW, pełni funkcję sekretarza Komisji nie będąc przy tym jej członkiem. Ma on jednak prawo do uczestnictwa w posiedzeniach.

Państwowa komisja wyborcza decyzje podejmuje w głosowaniu jawnym, niezbędna jest większość głosów i obecność co najmniej pięciu sędziów. Przewodniczący ma głos decydujący w sytuacjach nierozstrzygniętych wynikiem głosowania.

Państwowa Komisja Wyborcza i jej skład

Obecnie fotel prezesa PKW jest pusty. Pełniącym jego obowiązki jest Wiesław Kozielewicz, sędzia Sądu Najwyższego, jednocześnie zastępca szefa PKW. Obowiązki szefa pełni od marca 2019 roku. Z funkcją szefa PKW pożegnał się wówczas Wojciech Hermeliński. Powodem było przekroczenie wieku 70 lat.

Drugim zastępcą szefa PKW jest Sylwester Marciniak, sędzia Naczelnego Sądu Administracyjne. Pozostali członkowie PKW to Wiesław Błuś - sędzia Sądu Najwyższego, Zbigniew Cieślak – sędzia Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku, Arkadiusz Despot-Mładanowicz - sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojciech Kręcisz - sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojciech Sych - sędzia Trybunału Konstytucyjnego, Krzysztof Strzelczyk - sędzia Sądu Najwyższego oraz Grzegorz Jędrejek - sędzia Trybunału Konstytucyjnego. Sekretarzem PKW, z tytułu kierowania Krajowym Biurem Wyborczym,  jest Magdalena Pietrzak.

PKW dokonuje podziału mandatów. Ale wydaje też zaświadczenie, bez którego nie można być parlamentarzystą

Państwowa Komisja Wyborcza odpowiada za nadzorowanie procesu wyborczego w niemal wszystkich jego stadiach. Odpowiada za nadzorowanie m.in. prowadzenia i aktualizowania rejestru wyborców, sporządzania ich spisu. Powołuje okręgowe i rejonowe komisje wyborcze, a także komisarzy wyborczych, którzy są pełnomocnikami PKW w danym regionie.

PKW jest też odpowiedzialna za ustalanie formularzy wyborczych, pieczęci, którymi posługują się organy wyborcze. Państwowa Komisja Wyborcza ogłasza wyniki głosowania i wyborów.

Komisja wydaje też posłom i senatorom zaświadczenia o wyborze - bez tej formalności niemożliwe jest zasiadanie w parlamencie.

Co najważniejsze jednak Państwowa Komisja Wyborcza dokonuje podziału mandatów

PKW rozlicza komitety wyborcze. Mogą stracić subwencję

Sędziowie Państwowe Komisji Wyborczej decydują też o zatwierdzeniu sprawozdań finansowych składanych przez Komitety Wyborcze. PKW bada prawidłowość pozyskiwania przychodów, dokonywania wydatków i prowadzenia gospodarki finansowej przez komitety wyborcze. PKW sprawozdanie może przyjąć lub odrzucić co wiąże się z dużymi konsekwencjami. Przyjęcie sprawozdania jest bowiem podstawą do zwrotu kosztów kampanii wyborczej.

Ponadto partie polityczne, które w wyborach osiągnęły co najmniej 3 proc. głosów i koalicje z poparciem w wysokości nie mniejszym niż 6 proc. mogą liczyć na subwencje z budżetu państwa. Odrzucenie sprawozdania przez PKW oznacza utratę subwencji na trzy lata. Podmioty polityczne, które nie osiągnęły progów wyborczych w przypadku odrzucenia sprawozdania przez PKW nie tracą dotacji, bo ich nie otrzymują.

Historia PKW

Państwowa Komisja Wyborcza po raz pierwszy została powołana do życia w roku 1922. Konstytucja z roku 1935 nie przewidywała jednak już jej istnienia. Po wojnie została powołana szybko, bo w roku 1946. Później działanie komisji zmodyfikowano w roku 1985 poprzez zwiększenie liczby jej członków.

Czytaj też: Wybory parlamentarne 2019. Kiedy poznamy wyniki?

Ustawa, która obejmuje działanie PKW dziś została przyjęta w roku 2011, znowelizowano ją jednak w sierpniu 2019 roku.

Więcej o: