Matura 2015 z języka polskiego

Na poziomie podstawowym matura z języka polskiego będzie obowiązkowa dla wszystkich absolwentów szkół średnich. Maturę z języka polskiego na poziomie rozszerzonym wybierają najczęściej maturzyści idący na kierunki humanistyczne. Na większości filologii matura z polskiego na poziomie rozszerzonym jest obowiązkowa.

Część ustna

Matura ustna z języka polskiego ulega zdecydowanej zmianie w stosunku do lat poprzednich. Egzamin ma sprawdzić, czy maturzysta potrafi stworzyć wypowiedź na dany temat, korzystając z tekstu kultury. Egzamin ustny potrwa około 30 minut i w tym czasie maturzysta ma przygotować monolog, wygłosić go, a potem porozmawiać na jego temat z egzaminatorem.

Przebieg egzaminu ustnego: uczeń losuje zadanie egzaminacyjne wraz z tekstem kultury i przygotowuje wypowiedź na jego temat przez piętnaście minut. Dziesięć minut wygłasza wypowiedź (przy czym tekst kultury traktowany jest tylko jako inspiracja - trzeba odnosić się również do innych tekstów kultury).

Podczas rozmowy egzaminatorzy będą odwoływać się tylko do lektur i przykładów zawartych w wypowiedzi. Oceniana będzie nie tylko merytoryczna zawartość wypowiedzi, ale też sprawny język, spójna kompozycja.

Część pisemna - jakie zadania?

Egzamin ma za zadanie sprawdzić, jak maturzysta radzi sobie z tekstem popularnonaukowym lub publicystycznym i czy umie tworzyć wypowiedź na jego podstawie. Egzamin pisemny potrwa 170 minut. Zadania do tekstu będą miały formę otwartą lub zamkniętą. Polegać będą nie tylko na wyszukiwaniu informacji w tekście, ale również jego analizie.

Zadania mogą dotyczyć znaczeń (m.in. dostrzegania związków pomiędzy poszczególnymi akapitami, określenia stosunku autora do opisywanego zagadnienia, myśli przewodniej tekstu), struktury (określenia tezy tekstu, funkcji poszczególnych środków językowych), komunikacji (rozpoznawanie faktów i opinii). Zadania testowe dotyczyć mogą znaczenia słów, składni, odmiany wyrazów, itd. Za część testową uzyskać można będzie maksymalnie 20 punktów.

Część pisemna - kryteria oceniania wypracowania

Najwięcej punktów zdobyć będzie można na wypracowaniu. Będzie to rozprawka bądź interpretacja poezji (do wyboru). Na rozprawce zadaniem maturzysty będzie wyrażenie własnego zdania na temat kwestii postawionej w poleceniu i rzeczowe jego uzasadnienie. W przypadku lektury obowiązkowej konieczne będzie odwołanie się do całości utworu. Przed wypowiedzią maturzysta powinien dokładnie zanalizować i zinterpretować tekst, zastanowić się nad powiązanymi z nim innymi tekstami kultury.

W przypadku interpretacji tekstu poetyckiego maturzysta powinien postawić własną hipotezę na temat sensu utworu i ją uargumentować. Uzasadnienie to powinno się odnosić również do historii, biografii pisarza, innych utworów epoki. Uczeń powinien znajdować argumenty w kompozycji, funkcji środków językowych, stylu i języka, gatunku utworu. Należy także zwrócić uwagę na to, jak autor wykreował świat przedstawiony oraz na metaforyczne znaczenie pewnych motywów. Za wypracowanie (nie mniej, niż 250 słów) uzyskać będzie można maksymalnie 50 punktów.

W przypadku matury na poziomie rozszerzonym, jest tylko jedno zadanie - wypracowanie. Na jego napisanie ma się 180 minut. Otrzymuje się dwa tematy - jeden mający być wypowiedzią argumentacyjną, a drugi interpretacją porównawczą.

Temat wymagający napisania argumentacji nie zawiera tekstu literackiego, tylko np. krytycznoliteracki. Maturzysta powinien zrozumieć problem w tekście, ocenić go, odwołać się do innych tekstów kultury i napisać wypracowanie np. w formie rozprawki. Interpretacja porównawcza polegać będzie na analizie i interpretacji dwóch utworów literackich. Zadaniem maturzysty będzie zinterpretowanie znaczenia utworów oraz znalezienie podobieństw i różnic między nimi.

Po analizie i interpretacji obu utworów maturzysta będzie musiał wyciągnąć konkretne wnioski i postawić tezę. W argumentach potwierdzających tezę muszą się znaleźć takie elementy jak funkcja kompozycji, styl i środki wypowiedzi; metaforyczne, alegoryczne i symboliczne znaczenia poszczególnych elementów oraz sposób wykreowania świata przedstawionego. Wypracowanie na poziomie rozszerzonym nie może mieć mniej niż 300 słów.

Przykładowe zadanie matury ustnej:

W jaki sposób twórcy późniejszych epok nawiązują do starożytnych mitów? Odpowiedz na podstawie interpretacji obrazu Pietera Bruegla "Pejzaż z upadkiem Ikara" i wybranego tekstu literackiego.

Przykładowy temat wypracowania matury podstawowej:

Czym może być dla człowieka podróżowanie? Rozważ problem i uzasadnij swoje stanowisko, odwołując się do podanego fragmentu reportażu Ryszarda Kapuścińskiego oraz innych, wybranych przez siebie, tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.

Przykładowy temat wypracowania matury rozszerzonej:

Dokonaj interpretacji porównawczej podanych utworów - "O wojnie naszej, którą wiedziemy z szatanem, światem i ciałem" Mikołaja Sępa-Szarzyńskiego i "O dwu nogach Pana Cogito". Twoja praca powinna liczyć co najmniej 300 słów.

Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego przygotowany przez Centralną Komisję Egzaminacyjną - sprawdź!

Kompas zawodowy - sprawdź, jaka praca będzie dla Ciebie najlepsza!