Nauczyciele pod lupą. Międzynarodowego badania nauczania i uczenia się (TALIS 2013) 

Instytut Badań Edukacyjnych opublikował wyniki Międzynarodowego badania nauczania i uczenia się TALIS 2013. To druga edycja badania organizowanego przez OECD, które umożliwia porównanie pracy nauczycieli z całego świata.

Badanie TALIS Badanie objęło ponad 170 tysięcy nauczycieli z 34 krajów i regionów z całego świata. W Polsce w badaniu wzięli udział nauczyciele przedmiotów ogólnokształcących i zawodowych pracujący w szkołach podstawowych, gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych. Łącznie ponad 10000 nauczycieli i ponad 500 dyrektorów szkół, w tym 3858 nauczycieli i 195 dyrektorów gimnazjów. Losowy dobór szkół umożliwił wnioskowanie o sytuacji wszystkich szkół w krajach i regionach uczestniczących w badaniu. Badanie w Polsce było koordynowane przez Instytut Badań Edukacyjnych oraz Ministerstwo Edukacji Narodowej.

Płeć i wiek nauczycieli

Na całym świecie zawód nauczyciela to zawód zdominowany przez kobiety (w Polsce 75%). Jednak im wyższy etap edukacyjny, tym mniej kobiet zatrudnionych na stanowiskach dyrektorskich. W Polsce odsetek kobiet dyrektorów w szkołach podstawowych wynosi 72%, w gimnazjach 67%, a w szkołach ponadgimnazjalnych 53%. Dyrektorami są najczęściej osoby w wieku 56-65 lat. Statystyczny wiek nauczyciela gimnazjum to 42 - 43 lata. W niektórych krajach starzenie się nauczycieli to stale pogłębiający się problem. Sytuacja ta nie dotyczy jednak Polski.

Jak kontroluje się pracę nauczycieli?

W Polsce rzadko są dokonywane oceny pracy nauczycieli. Robią to dyrektorowie szkół, rzadziej niż raz na dwa lata. Dla porównania w innych krajach Europy średnio robi się to raz na rok, a badania przeprowadzają także rodzice uczniów. W Polsce oceniane są: wyniki uczniów (91%), zarządzanie klasą (87%) i kompetencje związane z nauczaniem konkretnego przedmiotu (86%). Zdaniem nauczycieli ocena ich pracy w praktyce nie pociąga za sobą formalnych konsekwencji (np. w postaci nagród, podwyżki płac, zwolnienia z pracy). Potrzeba szkole

Nauczyciele deklarują potrzebę doskonalenia zawodowego w zakresie pracy z uczniami, którzy wymagają szczególniej opieki. W Polsce ponad dwa razy więcej nauczycieli niż w innych badanych krajach pracuje z takimi dziećmi. Może to świadczyć o wyższej świadomości tego zjawiska, ale też o szerokim zakresie definicji specjalnych potrzeb w Polsce. Nauczycielom brakuje także edukacji w zakresie wykorzystywania w praktyce najnowszych technologii.

Mimo że 94% badanych nauczycieli stwierdza, że bierze udział w programach doszkalających, większość z nich ocenia takie zajęcia krytycznie.

Priorytety nauczycieli

Nauczyciele stawiają na naukę logicznego myślenia, wyciągania wniosków i rozumowania. 94% polskich nauczycieli uważa, że w procesie nauczania należy pozwalać uczniom na samodzielne rozwiązywanie zadań, a rolą nauczyciela jest ułatwianie im własnych dociekań. Mimo to, polscy nauczyciele pytani o to, jak skutecznie rozwiązują pewne problemy, na ile potrafią zainteresować uczniów i ich wesprzeć, czy urozmaicają formy lekcji - wypadają gorzej od swoich kolegów z innych krajów.

Wypadają również gorzej w zakresie motywowania i uczenia krytycznego myślenia.

Co ciekawe, w odróżnieniu od kolegów bardziej dbają o dyscyplinę niż dobre samopoczucie uczniów. Lubiany zawód Aż 90% zgadza się lub zdecydowanie zgadza się ze stwierdzeniem, że lubi pracę w swojej szkole, 85% poleciłoby ją jako dobre miejsce pracy, a jedynie 17% stwierdza, że chciałoby zmienić szkołę, gdyby było to możliwe. Nauczyciele są też zadowoleni z jakości swojej pracy.

Mimo zadowolenia z wykonywanej pracy ponad 2/3 nauczycieli jako największe problemy wskazuje przeciążenie pracą, niepewność zatrudnienia, niski prestiż zawodu, a czterech na pięciu - niesatysfakcjonujące zarobki. Najbardziej zadowoleni z pracy są nauczyciele szkół podstawowych.

Badanie TALIS ma na celu dostarczenie informacji na temat nauczycieli i nauczania, w tym danych do międzynarodowych porównań systemów edukacyjnych. Umożliwia to wykorzystanie różnych doświadczeń i sformułowanie wniosków, które pozwolą na usprawnienie i polepszenie systemu edukacji.

Pełna wersja Międzynarodowego Badania Nauczania i Uczenia się (TALIS 2013) dostępna jest na stronie internetowej Entuzjastów Edukacji: www.eduentuzjasci.pl

Więcej o: