Egzamin gimnazjalny 2014, część humanistyczna już dziś! Kiedy odpowiedzi? Egzamin gimnazjalny, historia i WOS

Egzamin gimnazjalny 2014 z części humanistycznej rozpocznie się dziś, 23 kwietnia. Odpowiedzi do części humanistycznej opublikujemy tego samego dnia po godz. 12.00.

Egzamin gimnazjalny - czego na pewno nie musisz się obawiać

W ubiegłym roku wzięto pod lupę "Potop" i Jana Kochanowskiego, dwa lata temu - "Zemstę". Te lektury prawdopodobnie nie będą już "zagrażać" na tegorocznym egzaminie. Zadania odnoszące się do fragmentu utworu sprawdzają czytanie ze zrozumieniem, umiejętność wyciągania wniosków z tekstu i wydobywania jego głównych założeń. Bardzo przydatna jest też znajomość całej lektury.

 

Zwykle kładzie się nacisk na znajomość faktów historycznych pojawiających się w lekturze. Warto zwrócić na to uwagę i poznać dobrze kontekst czytanego utworu, trafnie umiejscowić go na osi historii. Ponadto trzeba zgromadzić podstawową wiedzę o postaciach historycznych i epoce, z której pochodzi dzieło. Również warto wiedzieć więcej o czasie i miejscu akcji. Zawsze pojawia się też zadanie z dziełem malarskim lub fotografią do zidentyfikowania. Wynika to z tego, że egzaminatorzy badają nie tylko językowe kompetencje uczniów, ale i znajomość kontekstów literackich oraz świadomość, jakie miejsce w kulturze zajmuje omawiane dzieło.

Gramatyka, pojęcia, kultura języka

Wiele zadań w teście wiąże się z gramatyką. Jedno zawsze jest jej w pełni poświęcone i wymaga bezwzględnej znajomości terminów gramatycznych - imiesłów, spójnik, zaimek, dopełnienie itd. oraz typów zdań złożonych. Gimnazjalista musi również operować pojęciami takimi jak neologizm, potocyzm, zapożyczenie, antonim, homonim etc. - czyli terminami z zakresu kultury języka.

Ponadto powinien rozumieć, wskazywać i rozróżniać różne środki stylistyczne. Jest to wiedza niezbędna do rozwiązywania zadań odnoszących się do fragmentu tekstu. Trzeba ponadto umieć wyciągać z niego wnioski, ubierać tezy tekstu we własne słowa - parafrazować i rozumieć relacje zachodzące wewnątrz tekstu. Aby wytrenować w sobie te umiejętności, najlepiej po prostu czytać, ale nie tylko czytać dużo, lecz przede wszystkim krytycznie, z uwzględnianiem kontekstów i intertekstów. To istotne, że egzamin z języka polskiego poza sprawdzaniem wiedzy sprawdza przede wszystkim zdolność myślenia analitycznego. Ma sporo wspólnego z testami IQ.

Popis erudycyjny, czyli zadania otwarte

Jedno z zadań otwartych zawsze sprawdza umiejętność tworzenia krótkich form użytkowych - tekstów takich jak list, prośba, zapytanie, podanie. Aby dobrze wykonać to zadanie, należy znać standardy każdej z krótkich form użytkowych i kilkakrotnie przećwiczyć pisanie ich wcześniej. Jest to sprawdzanie umiejętności realnie potrzebnej w życiu każdego człowieka, aby później nie przynieść sobie wstydu, próbując skontaktować się z jakąś instytucją.

Do dłuższych form wypowiedzi na egzaminie należy przede wszystkim zadanie ostatnie - rozprawka lub charakterystyka. Sprawdza ono nie tylko sprawność w posługiwaniu się językiem polskim i znajomość norm typów wypowiedzi, ale przede wszystkim ogólną wiedzę o literaturze i historii. Jest to pole do popisu dla wszystkich o "lekkim piórze", aktywnych na języku polskim, oczytanych gimnazjalistów. Ważna jest zwięzłość w formułowaniu swoich tez (nie tzw. lanie wody!), rzeczowość i trzymanie się tematu. Oceniana jest spójność, umiejętność ilustrowania przykładami swoich tez oraz celne ich uzasadnianie.

Czy można zdać, nie ucząc się wcale?

Egzamin z języka polskiego skonstruowany jest tak, aby badać zdolności analityczne ucznia i jego kreatywność, a także właściwe rozumienie poleceń. W teorii można poradzić sobie z testem bez rzetelnej wiedzy. Ale tylko w teorii - w rzeczywistości nawet przy zadaniach zamkniętych odnoszących się do utworu literackiego przydaje się ogólna wiedza o danym utworze. Znajomość lektur szkolnych oraz literatury w ogóle jest szczególnie ważna w zadaniu ostatnim - w najdłuższej wypowiedzi.

Należy też orientować się w terminach gramatycznych i tych z zakresu kultury języka - zrobienie małego słowniczka przed egzaminem powinno być bardzo pomocne. W poprzednich latach dwa razy z rzędu trafił się tekst językoznawcy - Jana Miodka, później Jerzego Bralczyka - dotyczący nowych tendencji w języku polskim.

Uczeń musi rozpoznawać te tendencje i potrafić je nazwać. Wreszcie wszystko to nie powinno zająć uczniowi więcej niż 60 minut. Dobrze jest zacząć egzamin od przejrzenia wszystkich pytań, zwłaszcza ostatniego otwartego - wtedy w czasie rozwiązywania zadań zamkniętych w tyle głowy już odbywa się proces myślowy potrzebny do napisania rozprawki.

Więcej o: