Sejmowy prawnik wylicza błędy w projekcie ustawy o świeckim państwie: Niezgodność z konstytucją

Szumnie ogłaszany projekt ustawy o świeckim państwie autorstwa Inicjatywy Polskiej zawiera wiele błędów i niedociągnięć, może być również niezgodny z konstytucją. Tak wynika z opinii wydanej przez Biuro Analiz Sejmowych.
Zobacz wideo

Projekt ustawy o świeckim państwie, pod którym podpisy zbierało stowarzyszenie Inicjatywa Polska (działa w nim m.in. Barbara Nowacka), zakłada zaprzestanie finansowania z publicznych pieniędzy lekcji religii i składek ubezpieczeniowych oraz zdrowotnych osób duchownych, a także likwidację Funduszu Kościelnego.

Autorzy projektu proponują również likwidację wspólnych komisji rządowo-kościelnych i utworzenie w ich miejsce jednej Komisji Wspólnej Rządu i Kościołów, Związków Wyznaniowych oraz Organizacji Świeckich. Zadaniem nowej komisji byłoby "łagodzenie spraw spornych na tle realizacji przepisów ustawowych" i "dialog między wyznaniami oraz osobami niewierzącymi".

Projekt "Świeckie państwo". "Kościół katolicki wywiera nacisk"

Propozycje zmian w przepisach zostały w lutym złożone w sejmowej komisji ds. petycji. Pod projektem podpisało się ok. 40 tys. osób.

Praktyka pokazuje, że kościoły, w szczególności Kościół katolicki, wywierają realny nacisk na władze publiczne w sferze materialnej i niematerialnej. Państwo polskie finansuje naukę religii w szkołach, czyli naukę wiary bez naukowych podstaw, finansuje składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne duchownych. Taki stan rzeczy i takie zachowania naruszają neutralność światopoglądową państwa

- czytamy w treści petycji Inicjatywy Polskiej.

Wszystko jednak wskazuje na to, że ustawa, przynajmniej w tym kształcie, będzie miała niewielkie szanse na poparcie członków komisji i późniejsze procedowanie w Sejmie. A to za sprawą negatywnej opinii dr. Piotra Czarnego z Biura Analiz Sejmowych, która w ostatnim czasie pojawiła się na stronie internetowej Sejmu. O opinii BAS jako pierwszy napisał dziennik "Rzeczpospolita".

BAS wylicza błędy w projekcie Inicjatywy Polskiej

Według BAS, projekt Inicjatywy Polskiej jest "wewnętrznie niespójny", bo z jednej strony zakłada rozdział państwa od kościoła, a z drugiej - proponuje utworzenie wspólnej komisji. "Oczywiste jest, że tego rodzaju organ i cel jego istnienia oznacza odstępstwo od ścisłego rozdziału, ma bowiem powstać wspólna państwowo-kościelna instytucja" - zwraca uwagę dr Piotr Czarny.

Ekspert wskazuje także inne błędy i niedociągnięcia, m.in. nieodpowiednią nazwę projektu (który, według BAS, powinien być sformułowany nie ogólnie, ale jak najzwięźlej) i powtórzenie zapisu o świeckości państwa (taki zapis znajduje się już w ustawie o gwarancjach wolności sumienia i wyznania z 1989 r.). 

Zdaniem Biura Analiz Sejmowych, użyte w projekcie sformułowanie nakazujące "ścisły rozdział kościołów i związków wyznaniowych od państwa" może być niezgodne z konstytucją. Ustawa zasadnicza nakazuje bowiem, by stosunki państwa z kościołami były oparte na współdziałaniu dla dobra człowieka i dobra wspólnego.

Mówić krótko, konstytucyjna zasada współdziałania państwa z kościołami wyklucza przyjęcie ścisłego rozdziału, a co najmniej w części z nią koliduje. (...) Należy też podkreślić, że formuła ścisłego rozdziału jest niespójna z art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy o gwarancjach sumienia i wyznania, zgodnie z którym do gwarancji tych należy oddzielenie kościołów i innych związków wyznaniowych od państwa bez użycia jakichkolwiek przymiotników

- czytamy w opinii.

Dr Piotr Czarny krytykuje również zapisy dotyczące powołania Komisji Wspólnej Rządu, Kościołów i Związków Wyznaniowych oraz Organizacji Świeckich. "Z propozycji nie wynika przede wszystkim, czy w jej skład mieliby wchodzić "przedstawiciele" wszystkich, czy też tylko niektórych kościołów, związków wyznaniowych, czy ich wyznaczenie należałoby do właściwych władz (organów) danego kościoła, czy też do organów państwa" - wskazuje ekspert BAS.

Biuro Analiz Sejmowych podkreśla też, że organizacja nauki religii w szkołach wynika z Konkordatu podpisanego ze Stolicą Apostolską. Zwraca uwagę na fakt, że brakuje "zarówno w analizowanym projekcie oraz innych przepisach ustawowych podstaw prawnych do "obciążenia" kościołów i związków wyznaniowych kosztami wynagrodzenia nauczycieli religii".

W projekcie ustawy znalazł się zapis, który likwiduje m.in. Komisję Wspólną Rządu RP i Świętego Soboru Biskupów. BAS zauważa, że taka komisja... nie istnieje. "Powołany został Wspólny Zespół Przedstawicieli Rządu Rzeczypospolitej Polskiej i Świętego Soboru Biskupów" - podkreśla biuro.

Według BAS, niektórych z postulatów w ustawie "nie można uznać za bezzasadne", ale jednocześnie podkreśla, że niektóre są niezgodne z Konstytucją RP i prawem międzynarodowym. Biuro wskazuje, że przepisy wymagałyby "bardzo istotnego doprecyzowania i uzupełnienia".

Inicjatywa Polska: Potrafią przyczepić się do jednego przecinka

- Przecież konkordat nie mówi nic o tym, kto ma finansować lekcje religii. Z kolei powołanie wspólnej komisji kościołów i rządu jest konieczne do wprowadzenia świeckiego państwa. Chcemy to zrobić za porozumieniem wszystkich stron - skomentował w rozmowie z "Rzeczpospolitą" działacz Inicjatywy Polskiej Dariusz Joński.

Jak dodał, "Biuro Analiz Sejmowych różnie ocenia projekty w zależności od tego, kto rządzi" i "potrafi się przyczepić do jednego przecinka".

***

Działajmy razem na rzecz zapobiegania plastikowej epidemii. Jeśli chcesz pomóc - wpłać datek >>

embed
Zobacz wideo
Więcej o: