20 czerwca - nowe święto państwowe. Po raz pierwszy obchodzimy Narodowy Dzień Powstań Śląskich 2022

20 czerwca 2022 r. obchodzimy nowe święto państwowe - Narodowy Dzień Powstań Śląskich. Tego dnia w 1922 roku polskie wojska wjechały do Katowic, a w lipcu podpisano akt włączenia ziem śląskich do Rzeczypospolitej.

20 czerwca po raz pierwszy obchodzimy Narodowy Dzień Powstań Śląskich, ustanowiony przez Sejm specjalną ustawą 12 maja tego roku, z inicjatywy prezydenta Andrzeja Dudy. To święto państwowe, które nie jest dniem wolnym od pracy.

Zobacz wideo Prezydent Andrzej Duda nadał Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi RP ambasadorowi Ukrainy w Polsce

Narodowy Dzień Powstań Śląskich

W ustawie napisano, że to święto "ku czci bohaterów - uczestników trzech Powstań Śląskich, którzy w latach 1919-1921 wywalczyli przyłączenie części Górnego Śląska do odrodzonej Rzeczypospolitej".

Data 20 czerwca upamiętnia wjechanie w 1922 roku polskich wojsk do Katowic. Tego dnia polskie oddziały rozpoczęły wkraczanie na przyznane Polsce terytorium, i - witane przez mieszkańców - przeszły granicę w okolicy Szopienic, które dziś są dzielnicą Katowic. Niedługo potem, 16 lipca tego samego roku, został podpisany akt włączenia ziem śląskich do Rzeczypospolitej.

Losy Górnego Śląska, po latach zaborów i przynależności do Prus, zamieszkanego przez ludność polską i niemiecką, ważyły się od uzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 roku. W okresie formowania się naszej państwowości, czyli w latach 1919-1921 wybuchły tam trzy powstania. Były spowodowane rozczarowaniem ludności polskiej plebiscytem w sprawie granic tego regionu, zarządzonym w traktacie wersalskim, kończącym I wojnę światową. Zbrojne zrywy udokumentowały na zawsze polskość tych ziem i pozostały w pamięci kolejnych pokoleń.

I powstanie śląskie wybuchło w nocy z 16 na 17 sierpnia 1919 roku, trwało do 24 sierpnia. W walkach wzięło udział około 23 tysiące powstańców, którzy stawili opór 55 tysiącom żołnierzy niemieckich. II powstanie trwało od 19 do 25 sierpnia 1920 roku i udaremniło Niemcom plany siłowego zagarnięcia Górnego Śląska. Pokazało także bohaterstwo i patriotyzm Polaków oraz ich nieustępliwość wobec wroga. Najdłuższe, III powstanie, na którego czele stanął Wojciech Korfanty, trwało ponad dwa miesiące - od 2 maja do 5 lipca 1921 roku. W walkach wzięło udział około 60 tysięcy Polaków, poległo około 2 tysięcy.

W wyniku III powstania Rada Ambasadorów zdecydowała o korzystniejszym dla Polski podziale Śląska. Z terenu objętego plebiscytem do Polski przyłączono 29 procent obszaru i 46 procent ludności. U nas znalazły się między innymi Katowice, Świętochłowice, Królewska Huta, czyli dzisiejszy Chorzów, a także Rybnik, Tarnowskie Góry i Pszczyna. Przyznano nam teren lepiej uprzemysłowiony, na którym znajdowała się większość kopalń i hut, a to miało ogromne znaczenie dla rozwoju II Rzeczypospolitej.

15 maja 1922 roku został podpisany polsko-niemiecki układ potwierdzający podział Górnego Śląska. 20 czerwca 1922 roku na Śląsk wkroczyły oddziały Wojska Polskiego na czele z generałem Stanisławem Szeptyckim. Na moście w Szopienicach witały ich rzesze ludzi, wśród nich wojewoda śląski Józef Rymer oraz Wojciech Korfanty, działacz narodowy i przywódca III powstania śląskiego. 16 lipca 1922 roku w Katowicach odbyła się uroczystość zjednoczenia Górnego Śląska z Polską przez symboliczne przejęcie ziemi śląskiej przez rząd RP.

Więcej aktualnych wiadomości z kraju znajdziesz na stronie głównej Gazeta.pl

Prezydent Andrzej Duda - zdjęcie archiwalneNowe święto państwowe. Andrzej Duda podpisał ustawę

Nowe święto państwowe - Narodowy Dzień Powstań Śląskich

I powstanie śląskie rozpoczęło się w nocy z 16 na 17 sierpnia 1919 roku. Jego bezpośrednią przyczyną była masakra w Mysłowicach, gdzie zgromadzeni górnicy wraz z rodzinami domagali się zaległych wypłat. Gdy tłum wtargnął na teren kopalni, oddział niemieckiej straży granicznej - Grenzschutzu otworzył ogień do ludności cywilnej. Zginęło wówczas 10 osób, w tym 13-letni chłopiec.

Powstanie objęło powiaty: katowicki, lubliniecki, pszczyński, rybnicki, tarnogórski oraz część raciborskiego. Na jego czele stanął śląski działacz polityczny Alfons Zgrzebniok, który kierował zrywem z Sosnowca. Powstanie upadło wprawdzie 24 sierpnia 1919 roku, przygotowało jednak grunt do następnych zrywów.

Rok po pierwszym, w nocy z 19 na 20 sierpnia 1920 roku, wybuchło II powstanie śląskie. Zostało zaplanowane i ogłoszone przez Dowództwo Główne Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska i Polski Komisariat Plebiscytowy. Głównym celem było wyparcie niemieckiej Policji Bezpieczeństwa z obszaru plebiscytowego i zastąpienie jej strażą obywatelską, a następnie - nowo utworzoną policją plebiscytową.

24 sierpnia 1920 roku Międzysojusznicza Komisja Plebiscytowa ogłosiła rozwiązanie niemieckiej policji i powołała Policję Górnego Śląska o polsko-niemieckim składzie. Powstańcy uzyskali też zapewnienie ukarania przywódców antypolskich ekscesów i usunięcie z obszaru objętego plebiscytem osób, które przybyły tam po 1 sierpnia 1919 roku.

Zbrojny zryw udaremnił Niemcom plany siłowego zagarnięcia Górnego Śląska. Wykazał także nie tylko bohaterstwo i patriotyzm Polaków, ale też ich nieustępliwość wobec wroga. "Nie złożym broni, choćby stu mocarzy przeciw powstańcom swój wydało sąd, praw naszych niechaj deptać się nie waży żaden parlament, żaden sejm, ani rząd" - głosiły słowa anonimowej piosenki powstańczej.

III powstanie śląskie wybuchło w nocy z 2 na 3 maja 1921 roku. Było reakcją na niekorzystny dla Polski werdykt interpretującej wyniki Międzysojuszniczej Komisji Plebiscytowej - Polska miała otrzymać tylko powiaty pszczyński i rybnicki. Na czele zrywu stanął Wojciech Korfanty. Walki trwały dwa miesiące, powstańcy opanowali prawie cały obszar plebiscytowy, broniąc go później przed siłami niemieckimi. Najcięższe starcia toczono w okolicach Góry św. Anny.

III powstanie było organizowane w porozumieniu z polskim rządem, który wprawdzie nie mógł działać jawnie, by nie naruszyć postanowień traktatu wersalskiego, ale udzielił powstańcom znacznej pomocy. Choć gabinet Wincentego Witosa oficjalnie potępił akcję zbrojną, to w rzeczywistości działania pod względem strategicznym były przygotowane przez oficerów Wojska Polskiego, a Polacy spoza Górnego Śląska pełnili większość funkcji dowódczych. W czasie walk rząd wysłał na Śląsk transporty ludzi i sprzętu wojskowego, w tym słynne pociągi pancerne, a także dostawy żywności i leków.

W 100. rocznicę wybuchu I powstania śląskiego rok 2019 - uchwałą Sejmu Rzeczpospolitej - był obchodzony jako Rok Powstań Śląskich.

Prezydent Andrzej Duda (zdjęcie ilustracyjne)Nowe święto państwowe. Andrzej Duda podpisze we wtorek ustawę

Więcej o: