Uchodźcy z Ukrainy potrzebują mądrego wsparcia. Jak z nimi rozmawiać, by nie przywołać traumy?

Wojna tocząca się w Ukrainie wyzwala w nas chęć natychmiastowej pomocy uchodźcom, co widać po relacjach z całej Polski. Chcemy wspierać ich nie tylko rzeczowo i finansowo - chcemy z nimi także rozmawiać i okazywać troskę. To wymaga jednak sporej wrażliwości i taktu, na co zwracają uwagę psychologowie. W przeciwnym przypadku, zamiast pomóc, możemy tylko zaszkodzić - przywołać czyjeś traumatyczne wspomnienia ostatnich dni lub nasilić niepokój o przyszłość. Jak zatem rozmawiać, a jak nie rozmawiać z uchodźcami?

Dr hab. Aneta Borkowska, prof. UMCS, wskazuje, że podstawową zasadą jest tu zachowanie taktu i uwrażliwienie na drugiego człowieka. Psycholożka podkreśla, że nasza chęć pomocy nie może być ważniejsza niż osoba, z którą rozmawiamy. - To ON, ONA jest ważniejszy w tej relacji niż JA. Zatem bezpieczniej jest zapytać, czy ktoś chce opowiadać o swoich przeżyciach, zanim bezpośrednio zapytamy o to, co działo się w ostrzelanym mieście - radzi ekspertka, cytowana przez WNP.pl za PAP.

Zobacz wideo Ukraińcy uciekają od wojny. "Pójdziemy tam, gdzie będą otwarte drzwi"

Dr Borkowska stwierdza, że podobne pytania wynikają najczęściej ze zwykłej ludzkiej ciekawości - chcemy mieć informacje z pierwszej ręki, od człowieka, który "sam to przeżył". - Jednak człowiek w traumie może nie chcieć opowiadać i wracać wspomnieniami do tak niedawnej przeszłości - zwraca uwagę dr Borkowska.

- Z drugiej strony są ludzie, którzy tego właśnie potrzebują, chcą podzielić się swoimi przeżyciami, emocjami, to im pomaga. Wówczas pytania są wyjściem naprzeciw i są bardzo potrzebne - mówi.

Ukraińscy żołnierze w CharkowieZbiórka na kamizelki kuloodporne. "Walczyliśmy z kolejką prywaciarzy"

Wyjaśnia przy tym, by w rozmowach z uchodźcami wystrzegać się słów nasilających niepokój o aktualną sytuację, np. "no i co teraz będzie...", "jak to się skończy...?". Zaznacza, by nie przesadzać też w drugą stronę - z nadmiernym i nieuzasadnionym optymizmem. W takim przypadku drugi człowiek może poczuć, że nie traktujemy go poważnie.

Nie bawmy się w psychologa, bo tylko komuś zaszkodzimy

Do dramatycznej sytuacji Ukraińców nawiązała także inna psycholożka, Aleksandra Jaruga z gabinetu Sens w Rzeszowie, która prowadzi Instagrama Psychologonline24. Zwraca uwagę, by rozmawiając z uchodźcą nie bawić się w psychologa. "To, co na teraz możecie zrobić, to pomoc humanitarna, zakupy, nocleg. Ale nie próbujcie odpakowywać komuś świeżej traumy, bo skutki będą tego jeszcze gorsze!" - apeluje.

Na zdjęciu: szpital położniczy w MariupoluTragiczna sytuacja szpitali położniczych. "Nie zawsze schodzimy do schronów"

"Sami też nie jesteście w stanie przewidzieć swojej reakcji na to, co usłyszycie. Praca w temacie traumy jest bardzo wymagająca i wykańczająca emocjonalnie, wymaga naprawdę dużej wiedzy i umiejętności" - zaznacza ekspertka. Jako niepożądane skutki takiej "pomocy" wymienia nawrót traumy, zanik pamięci czy wybuch intensywnych emocji, a w skrajnym wypadku nawet stan psychotyczny.

Jak rozmawiać z uchodźcami z Ukrainy? Psycholog wymienia pięć prostych zasad

Na Instagramie Jaruga wyszczególnia pięć zasad, o których należy pamiętać w kontakcie z uchodźcami:

  • Nie dopytujemy o szczegóły przeżyć osób.
  • Nie dopytujemy o doświadczenia zagrożenia życia.
  • Nie oczekujemy reporterskiego przebiegu zdarzeń.
  • Nie wyciągamy żadnych szczegółów typu kto, kiedy, gdzie i jak przeżył ostrzał bądź bombardowanie.
  • Nie dopytujemy o widok ciał, śmierć bliskich.
 

Trwa rosyjska wojna przeciwko Ukrainie. Są informacje o zniszczonych domach, rannych i zabitych. Potrzeby rosną z godziny na godzinę. Dlatego Gazeta.pl łączy sił z Fundacją Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej (PCPM), by wesprzeć niesienie pomocy humanitarnej Ukrainkom i Ukraińcom. Każdy może przyłączyć się do zbiórki, wpłacając za pośrednictwem Facebooka lub strony pcpm.org.pl/ukraina. Więcej informacji w artykule:

Jak pomóc Ukrainie? Gazeta.pl łączy siły z PCPMGazeta.pl łączy siły z PCPM, by wspierać Ukrainę. Sprawdź, jak możesz pomóc

Specjalne wydanie po ukraińsku z najnowszymi informacjami z Ukrainy. Gazetę możesz pobrać bezpłatnie tutaj.

Więcej o: