Stan wyjątkowy - czy zostanie wprowadzony? Co oznacza dla Polaków? Kiedy można go ogłosić?

Pogarszająca się sytuacja epidemiczna spowodowała, że w Polsce na nowo rozgorzała dyskusja na temat wprowadzenia stanu wyjątkowego. Premier Mateusz Morawiecki powiedział, że rząd "nie wyklucza takiej możliwości". Co oznacza wprowadzenie stanu wyjątkowego? Z jakimi obostrzeniami należy się liczyć?

W pierwszych miesiącach epidemii, opozycja domagała się od rządu wprowadzenia stanu wyjątkowego. Gabinet Mateusza Morawieckiego pozostał jednak nieugięty i poprzestał na wprowadzeniu na obszarze całej Polski stanu zagrożenia epidemicznego. Kolejne rekordy nowych przypadków zakażeń koronawirusem spowodowały, że rząd na nowo rozważa wszystkie możliwe scenariusze.

Stan wyjątkowy - co to jest?

Konstytucja RP przewiduje w sytuacjach szczególnych zagrożeń wprowadzenie trzech rodzajów stanów nadzwyczajnych: stanu wojennego, stanu klęski żywiołowej oraz stanu wyjątkowego. Ten szczególny reżim prawny wprowadza się, kiedy zwykłe środki konstytucyjne okazują się niewystarczające.

Stan wyjątkowy jest więc jednym z rodzajów stanu nadzwyczajnego. Stan wyjątkowy można wprowadzić w przypadku zagrożenia konstytucyjnego ustroju państwa, bezpieczeństwa obywateli lub porządku publicznego. Stan wyjątkowy może wprowadzić tylko Prezydent RP na wniosek Rady Ministrów na nie dłużej niż 90 dni. Jego wprowadzenie musi jeszcze potwierdzić Sejm.

Czy w Polsce zostanie wprowadzony stan wyjątkowy?

O możliwość wprowadzenia w Polsce stany wyjątkowego został zapytany podczas konferencji prasowej premier Mateusz Morawiecki. Szef rządu podkreślił, że nasi sąsiedzi, Czesi i Słowacy, już podjęli taką decyzję. Morawiecki powiedział, że rząd "nie wyklucza takiej możliwości".

- Na ten moment mamy możliwość zastosowania nowych obostrzeń w oparciu o te przepisy które są, na ten moment mamy możliwość zastosowania dodatkowych obostrzeń i rygorów w oparciu o te przepisy, które są wdrożone. Ale jeśli sytuacja będzie ulegała dalszej eskalacji, nie wykluczamy takich możliwości - powiedział Morawiecki.

W podobny sposób wypowiedział się szef kancelarii premiera, Michał Dworczyk. Zaznaczył, że rząd na razie nie planuje wprowadzenia stanu wyjątkowego, ale nie można wykluczać żadnych scenariuszy. - Przyjęliśmy szereg tak zwanych ustaw covidowych, które pozwalają państwu funkcjonować w tym trudnym czasie - tłumaczy. - Prowadzimy na bieżąco ewaluację rozwoju sytuacji i wdrażanych rozwiązań - dodaje Dworczyk.

Stan wyjątkowy - co to oznacza?

Po wprowadzeniu stanu wyjątkowego może dojść do ograniczenia niektórych praw i swobód obywatelskich. Ustawa przewiduje, że może być zawieszone prawo do:

  • organizowania i przeprowadzania wszelkiego rodzaju zgromadzeń
  • organizowania i przeprowadzania imprez masowych oraz prowadzonych w ramach działalności kulturalnej imprez artystycznych i rozrywkowych, niebędących imprezami masowymi
  • strajków pracowniczych i innych form protestu w odniesieniu do określonych kategorii pracowników lub w określonych dziedzinach
  • strajków i innych niż strajki form akcji protestacyjnych rolników
  • akcji protestacyjnych studentów organizowanych przez studenckie samorządy, stowarzyszenia lub organizacje

W czasie stanu wyjątkowego może być wprowadzona:

  • cenzura prewencyjna środków społecznego przekazu obejmująca materiały prasowe
  • kontrola zawartości przesyłek, listów, paczek i przekazów przekazywanych w ramach usług pocztowych o charakterze powszechnym lub usług kurierskich
  • kontrola treści korespondencji telekomunikacyjnej i rozmów telefonicznych lub sygnałów przesyłanych w sieciach telekomunikacyjnych
  • emisja sygnałów uniemożliwiających nadawanie lub odbiór przekazów radiowych, telewizyjnych lub dokonywanych poprzez urządzenia i sieci telekomunikacyjne, których treść może zwiększyć zagrożenie konstytucyjnego ustroju państwa, bezpieczeństwa obywateli lub porządku publicznego

Ponadto, ograniczenia po wprowadzeniu stanu wyjątkowego mogą dotyczyć:

  • dostępu do towarów konsumpcyjnych, poprzez całkowitą lub częściową reglamentację zaopatrzenia ludności,
  • wolności działalności gospodarczej, poprzez nakazanie okresowego zaniechania prowadzenia działalności gospodarczej określonego rodzaju albo ustanowienie obowiązku uzyskania zezwolenia na rozpoczęcie działalności gospodarczej określonego rodzaju,
  • działalności edukacyjnej, poprzez okresowe zawieszenie zajęć dydaktycznych w szkołach wyłącznie ze szkołami wyższymi, z wyjątkiem szkół duchownych i seminariów duchownych,
  • obrotu krajowymi środkami płatniczymi, obrotu dewizowego oraz działalności kantorowej,
  • transportu drogowego, kolejowego i lotniczego oraz w ruchu jednostek pływających na morskich wodach wewnętrznych i na morzu terytorialnym, a także na śródlądowych drogach wodnych,
  • prawa posiadania broni palnej, amunicji i materiałów wybuchowych oraz innych rodzajów broni lub określonych przedmiotów, poprzez nakazanie niezwłocznego złożenia do depozytu właściwego organu administracji rządowej albo zakazanie noszenia
  • dostępu do informacji publicznej
Zobacz wideo Czy kolejny lockdown jest konieczny?
Więcej o: