Pomóżcie fizykom przetłumaczyć "Big Crunch"!

Kilka dni temu otrzymaliśmy list od prof. Bernarda Jancewicza, przewodniczącego Komisji Nazewnictwa Polskiego Towarzystwa Fizycznego. Za naszym pośrednictwem zaprasza on do "burzy mózgów", by wymyślić najlepszą polską nazwę dla... jednego ze scenariuszy końca świata, który po angielsku zwie się Big Crunch.

Prof. Bernard Jancewicz napisał:

"Pierwszy raz zwracamy się do szerokiej publiczności, czytelników działu popularnonaukowego gazety codziennej, o pomoc w wyborze najlepszego polskiego tłumaczenia angielskiego terminu "Big Crunch" wymyślonego niegdyś przez znanego amerykańskiego fizyka Johna Wheelera. Określił on w ten sposób zjawisko przewidywane w kosmologicznych modelach wszechświata przestrzennie zamkniętego, polegające na tym, że cała materia w ostatniej fazie kurczenia się wszechświata miałaby skupić się w jednym punkcie, tworząc końcową osobliwość podobną do tej, jaka istnieje w środku czarnej dziury. Byłoby to zjawisko o trudnej do wyobrażenia gwałtowności, niejako odwrotne do początkowego Wielkiego Wybuchu (ang. "Big Bang", dosłownie Duże Bum). Zważmy, że Wielki Wybuch, jak każdy gwałtowny proces astrofizyczny w ośrodku rozciągłym, musiał być niesamowicie hałaśliwy. Podobny huk będzie towarzyszyć końcowi takiego świata. Do tego efektu nawiązuje nazwa "Big Crunch" - wielki chrzęst, chrupot, zgrzyt.

Najważniejszą cechą osobliwości końcowej wszechświata zamkniętego (według teorii względności Einsteina) jest to, że następuje w niej koniec całego świata: czasu, przestrzeni i wszelkiej materii. Za nią nie ma dosłownie nic. Dlatego po polsku często nazywa się ją Wielkim Kresem (wszystkiego). Tyle że kres może być powolny i łagodny, a w osobliwości końcowej unicestwienie jest szybkie i gwałtowne.

Przekłady, które już się pojawiały w tekstach polskich fizyków i astronomów, to (w kolejności alfabetycznej): Wielka Implozja, Wielki Krach, Wielki Kres, Wielki Wbuch, Wielka Zapaść, Wielki Zawał, Wielkie Zgniecenie, Wielki Zgniot i Wielkie Zmiażdżenie. Co Państwo o nich sądzą? A może ktoś ma własne propozycje? Zapraszamy do "burzy mózgów" na ten temat - czekamy na wypowiedzi i dyskusję na forum internetowym "Gazety" oraz na maile pod adresem: nazwptf@fuw.edu.pl lub big_crunch@gazeta.pl