Ciąża już nie oznacza ślubu. Mniej "małżeństw naprawczych", więcej nieślubnych dzieci [RAPORT]

Już prawie jedna czwarta dzieci w Polsce rodzi się w związkach nieformalnych - wynika z badań przeprowadzonych na Uniwersytecie Łódzkim. Jak pokazują statystyki, są regiony, w których poza małżeństwem rodzi się niemal połowa dzieci. Co zaskakujące, na nieślubne dzieci coraz częściej decydują się mieszkańcy wsi.

Jeszcze 25 lat temu nieślubne dzieci stanowiły zaledwie kilka procent wszystkich przychodzących na świat. Od lat 80. ich liczba znacząco wzrosła. W efekcie w ostatnich latach rodzi się w Polsce po 85 tys. dzieci nieślubnych. W ubiegłym roku 22,3 proc. urodzeń miało miejsce w związkach nieformalnych.

Odsetek urodzeń pozamałżeńskich w Polsce w latach 1948 - 2012Odsetek urodzeń pozamałżeńskich w Polsce w latach 1948 - 2012 Fot. Instytut Socjologii Uniwersytet Łódzki

Tak dynamiczny wzrost urodzeń pozamałżeńskich autorzy raportu tłumaczą przede wszystkim zmianami obyczajowymi wiążącymi się z zerwaniem tradycyjnej triady małżeństwo - seks - prokreacja, opisującej wzorcową kolejność przechodzenia przez etapy prowadzące do dorosłości i założenia własnej rodziny.

W raporcie pojawia się pojęcie "małżeństwa naprawczego", które zawierano jak najszybciej po pojawieniu się ciąży w związku nieformalnym. W związku ze zmianami obyczajowymi obecnie ciąża coraz rzadziej stanowi motywację dla sformalizowania relacji. Coraz więcej osób odkłada zawarcie małżeństwa do czasu uzyskania większej stabilizacji zawodowej i finansowej i ewentualne pojawienie się dziecka nie zmienia tych planów. Wzrasta także liczba osób, które planują pozostawać w związku nieformalnym.

Zachodnia Polska zaskakuje demografów

"Zdecydowanie wyższy udział urodzeń pozamałżeńskich w całym powojennym okresie występował wśród ludności miejskiej, jednak kierunek i tempo zachodzących zmian są podobne w przypadku mieszkańców miast i wsi. Ci ostatni odznaczają się zapóźnieniem równym ok. 8- 9 lat, czyli osiągają dziś odsetek urodzeń nieślubnych odnotowywanych w miastach 8-9 lat temu" - czytamy w raporcie.

To ogólny trend, jednak autorzy raportu wskazują, że bardzo istotne jest też zróżnicowanie regionalne, bo występują duże różnice pomiędzy dwoma zwartymi obszarami - ziemiami północno-zachodnimi a Polską południowo-wschodnią. Na zachodzie odsetek pozamałżeńskich urodzin na wsi jest większy niż w miastach. Mieszkańcy wsi na wschodzie Polski charakteryzują się zdecydowanie większym konserwatyzmem, co przekłada się na niższy odsetek nieślubnych dzieci.

Nie ma pracy, nie ma ślubu

Z badań wynika, że istnieje też korelacja między odsetkiem nieślubnych dzieci a sytuacją ekonomiczną w regionie. Zależności te są o tyle nietypowe, że zwykle tzw. pionierami, którzy stanowią siłę napędową zmian obyczajowych, są osoby wykształcone, aktywne zawodowo, mieszkające w dużych miastach i mające poglądy raczej lewicowe. Tymczasem wśród decydujących się na dziecko w nieformalnym związku występuje nadreprezentacja osób słabo wykształconych i o niestabilnych dochodach.

Zdaniem demografów z UŁ w przypadku takich osób rezygnacja z zawarcia małżeństwa motywowana jest względami ekonomicznymi. Osoby mające status samotnie wychowujących dzieci mają szansę na skorzystanie z finansowego wsparcia państwa. Łatwiej też o dostęp do przedszkola. Związek nieformalny oznacza też brak kosztów ślubu i wesela, co dla osób mających niestabilną sytuację finansową może być istotne.

Rekordzistą jest powiat gryficki, gdzie 50,2 proc. dzieci rodzi się w wolnych związkach. Na kolejnych miejscach są powiaty: wałbrzyski (46,4 proc.), słubicki (46 proc.) i słupski (42,8 proc.). Wpływ czynnika ekonomicznego na liczbę dzieci rodzących się w nieformalnych związkach potwierdzają również lokalne władze. A także liczby. W większości wymienionych wyżej powiatów stopa bezrobocia przekracza 20 proc. Tylko w pow. słubickim jest mniejsza - pracy nie ma tam 12,7 proc. mieszkańców.

Chcesz wiedzieć więcej i szybciej? Ściągnij naszą aplikację Gazeta.pl LIVE! Tutaj znajdziesz wersję na telefony z Androidem >>> A tutaj wersję na Windows Phone >>>

Więcej o: