Wszystko, co musisz wiedzieć o tornadach [7 RZECZY]

Nawet do 300 km/godz. osiągnęło tornado, które dziś w nocy przeszło nad przedmieściami Oklahomy. To jedna z najsilniejszych trąb powietrznych w historii. Tornado okazało się też wyjątkowo destrukcyjne: 24 osoby poniosły śmierć; miasteczko Moore zostało niemal całkowicie zdewastowane.

- Moja dzielnica zamieniła się w prawdziwą "strefę wojny" - powiedział dziś jeden z mieszkańców Moore na przedmieściach Oklahomy.

Przedstawiciele władz Oklahoma City poinformowali, że odnaleziono 24 ofiary śmiertelne poniedziałkowego tornada, a nie 51, bądź nawet 91, jak pierwotnie podawano. - Mamy dobre wiadomości. Liczba (ofiar śmiertelnych) wynosi obecnie 24 - powiedziała przedstawicielka władz miejskich Amy Elliott.

Dodała, że pierwotnie podawana liczba 51 mogła być wynikiem podwójnego policzenia tych samych ofiar. - Panował ogromny chaos - powiedziała. Elliott wskazała, że pod gruzami wciąż mogą się znajdować dalsze ofiary. Poinformowała też, że zidentyfikowano 21 z 24 ofiar i zwłoki są

przekazywane rodzinom.

1. Tornado Alley: tutaj uderza 90 proc. trąb powietrznych

Choć nocna trąba powietrzna była wyjątkowo silna i tragiczna w skutkach, tornada w okolicach Oklahomy nie należą do rzadkości. Moore można uznać za samo centrum tzw. Tornado Alley, jak określa się często obszar leżący pomiędzy północnym Teksasem a południową Dakotą na zachód od rzeki Missisipi.

embed

Obszary w USA najbardziej narażone na tornada/ fot. Wikipedia

To właśnie na ten teren przypada aż 90 proc. wszystkich trąb powietrznych, jakie przechodzą nad Stanami Zjednoczonymi. Najwięcej jest ich wiosną. W Tornado Alley częste są też gwałtowne burze i grad.

2. Największe tornado w historii

3 maja 1999 roku w Moore uderzyło najsilniejsze tornado w historii. Wiatr wiał wówczas z prędkością 512 kilometrów na godzinę. To rekordowa siła wiatru, jaką kiedykolwiek udało się odnotować na powierzchni ziemi. Tornado, jakie przeszło nad Moore dziś w nocy, miało prędkość ok. 300 kilometrów na godzinę.

W 1999 r. zginęło 36 osób, a kilkaset zostało rannych. Miasteczko zostało niemal doszczętnie zniszczone. Wiatr zburzył ponad tysiąc domów, zerwał nawet asfalt z dróg. Na połamanych słupach widać było samochody, które silny wiatr zgiął i owinął wokół nich.

 

Tornado w Moore w 1999 r.

3. Dlaczego tornada uderzają w centralną część USA?

75 procent wszystkich tornad na Ziemi występuje w Ameryce Północnej. Oklahoma jest na czwartym miejscu w USA, biorąc pod uwagę liczbę tornad na kilometr kwadratowy.

Aż 90 proc. wszystkich tornad w USA przechodzi nad Tornado Alley. To właśnie tam ciepłe, wilgotne powietrze z Zatoki Meksykańskiej trafia między ciepłe i suche powietrze kontynentalne i zimne, suche powietrze płynące od Gór Skalistych. To idealne warunki do intensywnych opadów atmosferycznych i silnych burz.

 

Średnia roczna liczba tornad w poszczególnych stanach/fot. National Weather Service

Zderzające się masy powietrza mogą też wywołać szczególnie groźny typ burzy, tzw. burzę superkomórkową. Tego rodzaju burze są odpowiedzialne za powstawanie większości silnych tornad.

4. Jak mierzy się siłę tornada?

Jest kilka skal pozwalających określić siłę tornada. Jedna z najpopularniejszych to skala Fujity, która uwzględnia prędkość wiatru oraz zniszczenia, jakie może powodować. Skala jest pięciostopniowa: tornado o sile F0 to wiatr mający prędkość od 64 do 116 km/godz. Tornada osiągające siłę F05 to wiatr o prędkości między 419 a 512 km/godz, który rujnuje wszystko, co napotka na swojej drodze.

Skala Fujity, choć powszechnie używana, jest krytykowana przez część naukowców. Podkreślają oni, że destrukcyjność trąby powietrznej zależy nie tylko od prędkości wiatru, ale też od siły jej trwania i obszaru, nad jakim przejdzie. Skala zniszczeń w oczywisty sposób zależy też od charakterystyki obszaru, w jaki uderzy tornado.

5. Czy tornada występują coraz częściej?

Powszechne jest przekonanie, że tornada są dziś częstsze niż jeszcze kilkadziesiąt lat temu. Meteorolodzy z National Weather Service twierdzą jednak, że to mit. Gwałtowne burze i trąby powietrzne są dziś częściej zgłaszane, ale wynika to nie z ich częstotliwości, a z większą liczbą punktów obserwacyjnych.

- Dziś w zasadzie całe Stany Zjednoczone są objęte systemem radarów pogodowych. Dzięki temu personel National Weather Service może precyzyjnie określić siłę tornada i skalę spowodowanych przez nie zniszczeń. Wcześniej nie było takich możliwości - wyjaśnia obsługa NWS. Brak równie szczegółowych danych z wcześniejszych dekad nie pozwala na dokładne określenie długotrwałych trendów i wzorców występowania tornad.

 

Liczba tornad o silę większej niż F01 w latach 1954 - 2012/fot. National Weather Service

6. Czy liczba ofiar tornad rośnie?

Trąba powietrzna, która w 2011 r. uderzyła w Joplin w stanie Missouri, jest zjawiskiem absolutnie bezprecedensowym. Jako jedno z nielicznych tornad zaliczone zostało do kategorii F05. Wiatr wiał z prędkością ponad 322 km/na godzinę. Śmierć poniosło wówczas 161osób.

To największa odnotowana liczba ofiar po uderzeniu tornada. Ogólny trend jest taki, że choć rośnie liczba mieszkańców Stanów Zjednoczonych, liczba śmiertelnych ofiar trąb powietrznych sukcesywnie spada. To efekt lepszego systemu przewidywania tornad i ostrzegania ludzi przed ich nadejściem.

 

Wykres pokazujący liczbę śmiertelnych ofiar tornad na 1 milion mieszkańców w latach 1875 - 2000/fot. National Weather Service

Tornado, które dziś w nocy przeszło nad Oklahomą, jest pod względem liczby ofiar na drugim miejscu po trąbie powietrznej w Joplin. Na razie wiadomo o 91 osobach, ale wiele wciąż jeszcze uważa się za zaginione. Służby medyczne nieoficjalnie informują, że ostateczna liczba ofiar może być więc wyższa.

7. Na ile skuteczny jest system przewidywania tornad?

Meteorolodzy twierdzą, że naprawdę precyzyjne informacje o sile i miejscu uderzenia trąby powietrznej można przekazać około 15 minut przed jej nadejściem. Przy tym zawsze określany jest stosunkowo szeroki obszar, nad jakim może przejść tornado. Niestety, nie ma możliwości, aby wskazać dokładny punkt, w którym uderzenie będzie najsilniejsze.

Dodatkowo na podstawie danych historycznych tworzy się długoterminowe prognozy. Określają one, na ile dany obszar jest narażony na prawdopodobieństwo wystąpienia gwałtownych burz i trąb powietrznych w poszczególnych miesiącach.

Na nagraniu widać, jak mężczyzna wychodzi z przydomowego schronu i widzi ogrom zniszczeń, których dokonało tornado:

 
Więcej o: