Kilka rodzaj闚 prostych zniczy i bukiety chryzantem. Tak obchodzili鄉y 安i皻o Zmar造ch w PRL-u

Dzi wok馧 cmentarzy mo瞠my kupi ju nie tylko znicze i kwiaty. Na straganach znajdziemy bardzo zr騜nicowany asortyment - od balon闚, przez bigos i 瞠lki, a po elementy galanterii. A jak by這 obchodzono 安i皻o Zmar造ch jeszcze kilkadziesi徠 lat temu? Na archiwalnych zdj璚iach mo瞠my zobaczy g堯wnie chryzantemy i proste znicze lub zwyk貫 鈍ieczki.
安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. 安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. Zdj璚ia z zasob闚 Narodoweg Archiwum Cyfrowego

Kilka rodzaj闚 prostych zniczy i bukiety chryzantem. Tak obchodzili鄉y 安i皻o Zmar造ch w PRL-u

Dzi wok馧 cmentarzy mo瞠my kupi ju nie tylko znicze i kwiaty. Na straganach znajdziemy bardzo zr騜nicowany asortyment - od balon闚, przez bigos i 瞠lki, a po elementy galanterii. A jak by這 obchodzono 安i皻o Zmar造ch jeszcze kilkadziesi徠 lat temu? Na archiwalnych zdj璚iach mo瞠my zobaczy g堯wnie chryzantemy i proste znicze lub zwyk貫 鈍ieczki.

Zdj璚ia pochodz z zasob闚 Narodowego Archiwum Cyfrowego, ich autork jest Gra篡na Rutowska, fotografka i dziennikarka, kt鏎ej spu軼izna liczy kilkadziesi徠 tysi璚y zdj耩.

安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. 安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. Zdj璚ia z zasob闚 Narodoweg Archiwum Cyfrowego

Kilka rodzaj闚 prostych zniczy i bukiety chryzantem. Tak obchodzili鄉y 安i皻o Zmar造ch w PRL-u

W ubieg造m roku przed wej軼iem na warszawski Cmentarz Br鏚zie雟ki mo積a by這 kupi zabawki, jedzenie, elektryczne i graj帷e znicze, a nawet 鈔odki na potencj. Na archiwalnych zdj璚iach pr騜no szuka gad瞠t闚, bo zwyczajnie ich nie by這. Zamiast tego mo積a by這 kupi znicze i chryzantemy wprost z ci篹ar闚ki.

安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. 安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. Zdj璚ia z zasob闚 Narodoweg Archiwum Cyfrowego

Kilka rodzaj闚 prostych zniczy i bukiety chryzantem. Tak obchodzili鄉y 安i皻o Zmar造ch w PRL-u

Na fotografiach wida, 瞠 wiele os鏏 pali這 na grobach zwyk貫 鈍ieczki.

安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. 安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. Zdj璚ia z zasob闚 Narodoweg Archiwum Cyfrowego

Kilka rodzaj闚 prostych zniczy i bukiety chryzantem. Tak obchodzili鄉y 安i皻o Zmar造ch w PRL-u

R闚nie samych stragan闚 by這 znacznie mniej. Dzi stoiska zaczynaj si wieleset metr闚 przed bramami cmentarzy.

安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. 安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. Zdj璚ia z zasob闚 Narodoweg Archiwum Cyfrowego

Kilka rodzaj闚 prostych zniczy i bukiety chryzantem. Tak obchodzili鄉y 安i皻o Zmar造ch w PRL-u

Ale dzisiejszy przepych wok馧 cmentarzy nie powinie dziwi. T逝maczy to dr Robert Wyszy雟ki,socjolog, zajmuj帷y si m.in. tematem 瘸這by i podej軼ia do 鄉ierci:

"Wszystkie cmentarze by造 wok馧 ko軼io堯w, a tam zawsze by odpust. W miastach cmentarze by造 te - mo積a powiedzie - 'pozac這we', bo nie 軼i庵ano tam podatk闚. Cz瘰to wi璚 by造 tam r騜ne firmy, sklepy, ale te domy publiczne. I przez tysi帷 lat nikomu to nie przeszkadza這"

安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. 安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. Zdj璚ia z zasob闚 Narodoweg Archiwum Cyfrowego

Kilka rodzaj闚 prostych zniczy i bukiety chryzantem. Tak obchodzili鄉y 安i皻o Zmar造ch w PRL-u

Dr Wyszy雟ki wyja郾ia:

"Dzi nie mamy kultu zmar造ch, a kult grob闚. Taka romantyczna wizja rozstania z bliskimi i odwiedzania ich. To te jest dobre, bo jest bardzo wi瞛iotw鏎cze. Nawet na Bo瞠 Narodzenie ludzie nie je盥膨 tak do rodzin. Przy grobie spotykaj si ludzie, kt鏎zy normalnie by si nie spotkali"

安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. 安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. Zdj璚ia z zasob闚 Narodoweg Archiwum Cyfrowego

Kilka rodzaj闚 prostych zniczy i bukiety chryzantem. Tak obchodzili鄉y 安i皻o Zmar造ch w PRL-u

"Pozytywi軼i utrzymali ten zwyczaj grob闚 rodzinnych. Wcze郾iej groby rodzinne by造 tylko dla bardzo bogatych rodzin, kt鏎e mia造 w豉sne ko軼io造 i kaplice, albo na wsiach, gdzie ziemia by豉 bardzo droga. Ale w miastach to przez wieki by造 zbiorowe do造. Dzi, kiedy palimy zmar造ch i rozsypujemy prochy, jest to rozwa瘸ne w kategoriach utylizacji. Panuje przekonanie, 瞠 umarli nie powinni zajmowa miejsca 篡wym"

安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. 安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. Zdj璚ia z zasob闚 Narodoweg Archiwum Cyfrowego

Kilka rodzaj闚 prostych zniczy i bukiety chryzantem. Tak obchodzili鄉y 安i皻o Zmar造ch w PRL-u

"1 listopada to 鈍i皻o radosne. A w ka盥ym razie powinno takim by. Zaduszki s dniem zastanowienia, bo to dzie tych, kt鏎zy by mo瞠 s w czy嗆cu, kt鏎zy bardziej potrzebuj modlitwy. Takie my郵enie, 瞠 cmentarz to powinny by aleje, po kt鏎ych chodzimy z zadum, a ludzie powinni wchodzi w obieg natury, jest bardzo o鈍ieceniowe i nie ma nic wsp鏊nego z chrze軼ija雟twem"

安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. 安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. Zdj璚ia z zasob闚 Narodoweg Archiwum Cyfrowego

Kilka rodzaj闚 prostych zniczy i bukiety chryzantem. Tak obchodzili鄉y 安i皻o Zmar造ch w PRL-u

安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70.

安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. 安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. Zdj璚ia z zasob闚 Narodoweg Archiwum Cyfrowego

Kilka rodzaj闚 prostych zniczy i bukiety chryzantem. Tak obchodzili鄉y 安i皻o Zmar造ch w PRL-u

安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70.

安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. 安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. Zdj璚ia z zasob闚 Narodoweg Archiwum Cyfrowego

Kilka rodzaj闚 prostych zniczy i bukiety chryzantem. Tak obchodzili鄉y 安i皻o Zmar造ch w PRL-u

安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70.

安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. 安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. Zdj璚ia z zasob闚 Narodoweg Archiwum Cyfrowego

Kilka rodzaj闚 prostych zniczy i bukiety chryzantem. Tak obchodzili鄉y 安i皻o Zmar造ch w PRL-u

安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70.

安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. 安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. Zdj璚ia z zasob闚 Narodoweg Archiwum Cyfrowego

Kilka rodzaj闚 prostych zniczy i bukiety chryzantem. Tak obchodzili鄉y 安i皻o Zmar造ch w PRL-u

安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70.

安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. 安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. Zdj璚ia z zasob闚 Narodoweg Archiwum Cyfrowego

Kilka rodzaj闚 prostych zniczy i bukiety chryzantem. Tak obchodzili鄉y 安i皻o Zmar造ch w PRL-u

安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70.

安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. 安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. Zdj璚ia z zasob闚 Narodoweg Archiwum Cyfrowego

Kilka rodzaj闚 prostych zniczy i bukiety chryzantem. Tak obchodzili鄉y 安i皻o Zmar造ch w PRL-u

安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70.

安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. 安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. Zdj璚ia z zasob闚 Narodoweg Archiwum Cyfrowego

Kilka rodzaj闚 prostych zniczy i bukiety chryzantem. Tak obchodzili鄉y 安i皻o Zmar造ch w PRL-u

安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70.

安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. 安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. Zdj璚ia z zasob闚 Narodoweg Archiwum Cyfrowego

Kilka rodzaj闚 prostych zniczy i bukiety chryzantem. Tak obchodzili鄉y 安i皻o Zmar造ch w PRL-u

安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70.

安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. 安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. Zdj璚ia z zasob闚 Narodoweg Archiwum Cyfrowego

Kilka rodzaj闚 prostych zniczy i bukiety chryzantem. Tak obchodzili鄉y 安i皻o Zmar造ch w PRL-u

安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70.

安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. 安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70. Zdj璚ia z zasob闚 Narodoweg Archiwum Cyfrowego

Kilka rodzaj闚 prostych zniczy i bukiety chryzantem. Tak obchodzili鄉y 安i皻o Zmar造ch w PRL-u

安i皻o zmar造ch w latach 60. i 70.

Wi璚ej o: