Obsługiwał krematoria w Auschwitz. Namalował to, o czym wiedzieli tylko nieliczni w obozie

David Olere to francuski Żyd polskiego pochodzenia, więzień Auschwitz, członek Sonderkommando. Przeżył dramat obozu, który przedstawiał w swoich w swoich powojennych pracach. Jego poruszające obrazy trafiły właśnie do Zbiorów Miejsca Pamięci Auschwitz. Dla historyków mają wartość źródłową.
Obraz autorstwa Davida Olere (1902-1985), więźnia KL Auschwitz Obraz autorstwa Davida Olere (1902-1985), więźnia KL Auschwitz Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau

Obsługiwał krematoria w Auschwitz. Namalował to, o czym wiedzieli tylko nieliczni w obozie

David Olere to francuski Żyd polskiego pochodzenia, więzień Auschwitz, członek Sonderkommando. Przeżył dramat obozu, który przedstawiał w swoich w swoich powojennych pracach. Jego poruszające obrazy trafiły właśnie do Zbiorów Miejsca Pamięci Auschwitz.

Dzieła zmarłego w 1985 roku autora są unikatowe, bo to jedyny członek Sonderkommando, który obozową traumę przelał na płótna.

To jednak nie tylko zapis emocji. Dla historyków mają wartość źródłową. Olere oddał detale, o których wiedzieli tylko oddelegowani do obsługi krematoriów - podkreślają.

Obraz autorstwa Davida Ol?re Obraz autorstwa Davida Ol?re Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau

Obsługiwał krematoria w Auschwitz. Namalował to, o czym wiedzieli tylko nieliczni w obozie

20 lutego 1943 r. został aresztowany i umieszczony w obozie Drancy, a 2 marca deportowany do niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz. Miał numerem obozowy 106 144. Pracował w specjalnej grupie roboczej zmuszanej przez Niemców do obsługi krematoriów i komór gazowych. 

Obraz autorstwa Davida Ol?re Obraz autorstwa Davida Ol?re Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau

Obsługiwał krematoria w Auschwitz. Namalował to, o czym wiedzieli tylko nieliczni w obozie

- David Olere jest jedynym więźniem Sonderkommando, który swoje traumatyczne przeżycia w cieniu kominów krematoryjnych przelał na papier i płótna. Stąd ich całkowicie unikatowa wartość, jako dokumentów ilustrujących dzieje Zagłady. Pochodzą od naocznego świadka i ukazują zarówno codzienność pracy Sonderkommando, jak i siłę traumy oraz wolę życia mimo wszystko osoby, która przeszła przez najciemniejsze z obozowych doświadczeń - mówi dyrektor Muzeum Piotr Cywiński.

Obraz autorstwa Davida Olere Obraz autorstwa Davida Olere Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau

Obsługiwał krematoria w Auschwitz. Namalował to, o czym wiedzieli tylko nieliczni w obozie

Do tej pory w zbiorach muzeum był tylko jeden obraz Olere. - W chwili obecnej możemy powiedzieć, że mamy największy zbiór obrazów tego autora na świecie. Kilka pozostałych obrazów jest w posiadaniu Yad Vashem i kilka w rękach prywatnych. Kilkadziesiąt czarno-białych szkiców trafiło też do kolekcji Lohamei haGetaot w Izraelu - mówi Cywiński.

Obraz autorstwa Davida Ol?re Obraz autorstwa Davida Ol?re Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau

Obsługiwał krematoria w Auschwitz. Namalował to, o czym wiedzieli tylko nieliczni w obozie

- W swoich pracach David Olere łączy artystyczną wizję z dokładnie odtworzonymi realiami obozowej rzeczywistości. Na jego obrazach pojawiają się więc Ci, którzy nie przeżyli, czasem jako twarze-widma świadków przedstawionych na obrazach scen, czasem stanowią oni główny temat dzieła - mówi dyrektor muzeum.

Obraz autorstwa Davida Ol?re Obraz autorstwa Davida Ol?re Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau

Obsługiwał krematoria w Auschwitz. Namalował to, o czym wiedzieli tylko nieliczni w obozie

- Olere piętnuje też sprawców tamtych wydarzeń, którzy w jego sztuce również zajmują dużo miejsca. Prace te zawierają również wątki autobiograficzne. Artysta pokazywał to, co trzymało go przy życiu i ostatecznie pozwoliło przetrwać - miłość do żony, znajomość języków, możliwość zdobycia dodatkowej porcji jedzenia - opisuje Agnieszka Sieradzka, historyk sztuki pracująca w Zbiorach Muzeum. 

Obraz autorstwa Davida Ol?re Obraz autorstwa Davida Ol?re Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau

Obsługiwał krematoria w Auschwitz. Namalował to, o czym wiedzieli tylko nieliczni w obozie

Na obrazach możemy zobaczyć samego autora, z wytatuowanym obozowym numerem na ręku.

Obraz autorstwa Davida Ol?re przekazany w 2014 roku przez Serge'a Klarsfelda Obraz autorstwa Davida Ol?re przekazany w 2014 roku przez Serge'a Klarsfelda Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau

Obsługiwał krematoria w Auschwitz. Namalował to, o czym wiedzieli tylko nieliczni w obozie

Obrazy mają wartość historyczną. - Tak naprawdę jego rysunki i obrazy są jedynym ikonograficznym przedstawieniem pracy komór gazowych i krematoriów, których detale znali członkowie Sonderkommando. Można z nich odczytać nie tylko szczegóły konstrukcyjne tych budynków. Są one także cennym źródłem informacji na temat pracy i stosunków panujących wśród więźniów Sonderkommando - podkreśla kierownik Centrum Badań Muzeum dr Piotr Setkiewicz.

Na zdjęciu przekazanie pierwszego obrazu Olere w 2014 roku.

Auschwitz Auschwitz ŁUKASZ KRAJEWSKI

Obsługiwał krematoria w Auschwitz. Namalował to, o czym wiedzieli tylko nieliczni w obozie

Muzeum udostępnia na razie tylko kilka prac artysty, więcej obrazów Olere można będzie zobaczyć w Auschwitz. Muzeum planuje zorganizowanie w przyszłym roku wystawy.

Więcej o: