MON pisze o "skutecznych" zabytkach na gsienicach. Nie ma wyboru, T-72 musz goni Rosjan

Praktycznie wszystkie polskie czogi, gdyby stosowa do nich normy ze wiata cywilnego, powinny jedzi na tych tablicach rejestracyjnych, czyli zabytkowych. Co trzeci jest jednak naprawd stary. Chodzi o okoo 300 czogw T-72. Wedug MON s nadal "skuteczne", cho wedug ekspertw to kontrowersyjna teza, poniewa s ywcem wzite z lat 70. Bd unowoczeniane, poniewa na naprawd nowe maszyny jeszcze dugo nie ma szans.
Odpowied MON na pytania o T-72 Odpowied MON na pytania o T-72 Krzysztof Brejza/Twitter

Zabytkowe wozy s "skuteczne"

Dyskusja na temat wartoci T-72 rozgorzaa z powodu odpowiedzi MON, ktr otrzyma na zadane przez siebie pytania pose PO Krzysztof Brejza oraz zdawkowej informacji w biuletynie zwizkw zawodowych jednej z firm zbrojeniowych.

W odpowiedzi dla posa Sekretarz Stanu Wojciech Skurkiewicz informuje, e ministerstwo planuje modernizowa "ponad 300" czogw T-72. Stwierdza przy tym, e "wymagania wspczesnego pola walki wskazuj na potrzeb posiadania na wyposaeniu Si Zbrojnych RP rodkw walki zdolnych do raenia rnorodnego uzbrojenia oraz dysponujcych znaczn zdolnoci ochrony onierzy. Czog T-72 okaza si w tych wzgldach skuteczny, szczeglnie po przeprowadzeniu modernizacji."

Dwa polskie T-72. Prawie identycznie wyglday wiczenia oddziaw ZSRR w latach 70. Dwa polskie T-72. Prawie identycznie wyglday wiczenia oddziaw ZSRR w latach 70. MON

Standard radziecki z koca lat 70.

Z odpowiedzi MON wynika wic, e T-72 jest "skuteczny" w atakowaniu wroga i obronie swojej zaogi. Nie jest o tym przekonany Jarosaw Wolski, dziennikarz miesicznika "Nowa Technika Wojskowa" i "Wozy Bojowe wiata". - Nasze czogi T-72 absolutnie nie odpowiadaj wymogom wspczesnego pola walki. To standard radziecki z 1979 roku. Sprzed prawie 40 lat - komentuje w rozmowie z Gazeta.pl. Nieco lepiej jest z T-72 zmodernizowanymi w latach 90. do standardu PT-91 Twardy. O nie moe chodzi Skurkiewiczowi w fragmencie "szczeglnie po przeprowadzeniu modernizacji". Jednak zdaniem Wolskiego, to te nie s maszyny przystajce do wspczesnego pola walki. Nie ma do nich skutecznej amunicji i s mao celne w ruchu.

Obecnie najnowoczeniejszy polski czogi - Leopard 2A5 Obecnie najnowoczeniejszy polski czogi - Leopard 2A5 US Army

Tylko garstka wzgldnie nowoczesnych

Jak wynika z odpowiedzi Skurkiewicza, polskie wojsko utrzymuje w subie 257 oryginalnych T-72M, produkowanych w latach 80. w Polsce na radzieckiej licencji. Bya to wersja eksportowa, czyli zuboona wzgldem tego, co otrzymywao wwczas wojsko ZSRR w postaci T-72B. Dodatkowo w magazynach jest kilkadziesit oryginalnych T-72M. To okoo 1/3 caej liczby polskich czogw. Kolejna 1/3 to PT-91. Reszta to niemieckie Leopard 2 w wersjach A4 i A5. W praktyce tylko te ostatnie mona uzna obecnie za do nowoczesne. Jest ich nieco ponad sto. Za kilka lat drugie tyle Leopard 2A4 ma zosta zmodernizowanych do wersji 2PL i wwczas Polska bdzie miaa okoo 250 przyzwoitych czogw rzeczywicie mogcych "odpowiada wymogom wspczesnego pola walki".

Nowa podstawa rosyjskich wojsk pancernych - T-72B3 Nowa podstawa rosyjskich wojsk pancernych - T-72B3 Vitaly V. Kuzmin/Wikipedia CC BY-SA 4.0

Rosjanie gwatownie skoczyli do przodu

Najwikszym problemem polskich czogistw jedcych w wikszoci na zabytkowych T-72 i nie najnowszych PT-91, jest fakt, e Rosjanie w ostatnich latach gwatownie zmodernizowali swoje T-72. Ponad tysic takich maszyn rodem z lat 80. unowoczeniono do standardu T-72B3. Otrzymay midzy innymi nowe armaty, systemy kierowania ogniem i moliwo uycia nowoczesnej amunicji. Jak mwi Wolski, to przykad racjonalnej modernizacji, bo istotnie podniosa moliwoci tych maszyn za stosunkowo niedue pienidze. T-72B3 okazay si takim sukcesem, e na razie wyhamowano drogi program budowy czogu nowej generacji T-14 Armata.

Polskie T-72 w wikszoci wyprodukowano w drugiej poowie lat 80 Polskie T-72 w wikszoci wyprodukowano w drugiej poowie lat 80 MON

Modernizacja na wzr rosyjski

- Powinnimy zrobi to samo co Rosjanie - uwaa Wolski. Jego zdaniem z zabytkowych T-72 mona rzeczywicie zrobi maszyny przydatne na wspczesnym polu walki. Wymienia midzy innymi konieczno wymiany armaty i szeregu elementw odpowiadajcych za jej celno, zapewnienie skutecznej amunicji i oboenie czogu polskim pancerzem reaktywnym ERAWA. Majce przeprowadzi modernizacj zakady Bumar-abdy przygotoway kilka wariantw i zaproponoway je MON. Od najprostszych i tanich po drosze, ale lepsze. - Nie bdzie to najnowoczeniejszy sprzt, ale do dobry na wikszo zagroe mogcych nadjecha ze wschodu - zaznacza Wolski.

Polskie PT-91 Twardy na paradzie w Warszawie Polskie PT-91 Twardy na paradzie w Warszawie MON

MON trzyma karty przy orderach

Nie wiadomo jednak jak konkretnie ma wyglda zapowiadana modernizacja. MON w tej sprawie zachowuje milczenie, cho spekulacje trwaj ju od lat. Sam fakt, e modernizacja ma si rzeczywicie odby, sta si pewny w niecodzienny sposb - poprzez najnowszy biuletyn zwizkw zawodowych zakadw zbrojeniowych MESKO. Zamieszczono w nim fragmenty protokou z posiedzenia Zespou Trjstronnego ds. Rozwoju Przemysowego Potencjau Obronnego i Technicznej Modernizacji Si Zbrojnych. Wiceminister MON Sebastian Chwaek powiedzia na nim, e do modernizacji "w najbliszym czasie" jest przeznaczonych 318 czogw T-72. Nie wiadomo jednak waciwie kiedy, za ile i w jakim stopniu stare czogi maj zosta odmodzone.

Najbardziej zaawansowana polska modyfikacja T-71 - malezyjskie PT-91M Pendekar Najbardziej zaawansowana polska modyfikacja T-71 - malezyjskie PT-91M Pendekar Rizuan/Wikipedia CC BY 3.0

Mogo by atwiej

Jak mwi Wolski, mogo by lepiej, gdyby okoo dziesiciu lat temu z powodw politycznych i finansowych nie przerwano rozwoju maszyn PT-91. W tym okresie sprowadzono z Niemiec uywane Leopardy 2, co pozwolio pozornie uzna sytuacj polskich czogistw za przyzwoit. Ograniczono wydatki na prace nad modernizacjami T-72, uznajc je za nieperspektywiczne. Postanowiono tworzy "lekkie czogi" Gepard, ktre po kilku latach analiz uznano jednak za niemoliwe do stworzenia. Do tego czasu zlikwidowano jednak midzy innymi kluczow fabryk silnikw w Warszawie i moliwo produkcji wie czogowych. Dzisiaj, kiedy odmadzanie T-72 okazao si znw konieczne, Polska ma do tego znacznie gorsze moliwoci ni dziesi lat temu.