Pożar Notre Dame. Upłyną dziesiątki lat zanim katedra będzie wyglądała jak przed pożarem

Katedra Notre Dame de Paris jest jednym z najważniejszych zabytków Francji i prawdopodobnie najbardziej rozpoznawalnym budynkiem sakralnym na świecie. Rocznie odwiedzało ją około 12 milionów turystów i podziwiało jej wyjątkowe wnętrza. 15 kwietnia świątynia stanęła w płomieniach, a ogień strawił znaczącą część konstrukcji - zawaliła się między innymi zabytkowa iglica. Choć szacuje się, że skala zniszczeń nie jest tak drastyczna, jak można było się obawiać, to już wstępne szacunki mówią, że odbudowa może zabrać blisko 30 lat. Oto co straciliśmy.
Notre Dame w 1993 roku Notre Dame w 1993 roku Fot. Sławomir Kamiński / Agencja Gazeta

Notre Dame - wyjątkowa fasada

Notre Dame to gotycka katedra, której kamień węgielny położono już w 1163 roku. Zbudowano ją wyspie Ile de La Cite na Sekwanie, w miejscu w którym wcześniej stały dwie inne świątynie. Budowa katedry trwała prawie 200 lat, przyjmuje się, że ukończono ją w 1345 roku.

29.05.2006 PARYZ -  WNETRZE KATEDRY NOTRE DAME
FOT. MACIEJ ZIENKIEWICZ / AGENCJA GAZETA
Fot. Maciej Zienkiewicz / AG

Notre Dame jest kościołem pięcionawowym, wyróżniającym się krótką nawą krzyżową i stosunkowo długim prezbiterium.

Portale Notre Dame Portale Notre Dame Fot. Wojciech Surdziel / AG

Zdobne portale

Na szerokości całej fasady rozciągają się trzy portale, a ten środkowy jest z nich najszerszy. Wokół niego starannie wyrzeźbiono sceny z Sądu Ostatecznego.

22.09.2007 FRANCJA PARYZ KATEDRA NOTRE DAME   FOT. MALGORZATA KUJAWKA / AGENCJA GAZETA
PLYTA LODZ NR 401
Fot. Małgorzata Kujawka / AG

Co ciekawe, zamiast kolumienek charakterystycznych dla stylu romańskiego, tutaj postawiono figury zwieńczone baldachimami.

22.09.2007 FRANCJA PARYZ KATEDRA NOTRE DAME   FOT. MALGORZATA KUJAWKA / AGENCJA GAZETA
PLYTA LODZ NR 402
Fot. Małgorzata Kujawka / AG

Rozeta Rozeta Fot. Sławomir Kamiński / Agencja Gazeta

Rozety i witraże

Kolejnymi charakterystycznymi elementami są trzy witraże w kształcie rozety, które umieszczono m.in. nad środkowym portalem, dzięki czemu kolorowe światło rozświetlało wnętrze.

Po lewej stronie katedry znajdowała się rozeta północna poświęcona Matce Boskiej, otoczonej postaciami ze Starego Testamentu. Na południowej rozecie przedstawiono Jezusa Chrystusa w asyście panien mądrych oraz panien głupich, a także dwunastu apostołów i innych świętych.

28.09.2006 PARYZ , NOTRE DAME , KATEDRA , GOTYK , WITRAZ , SREDNIOWIECZE , FOT. MATEUSZ SKWARCZEK / AGENCJA GAZETA
fot. Mateusz Skwarczek / AG

Zaprojektowali ją Jean de Chelles i Pierre de Montreuil. Witraże były oryginalne, niemniej przez stulecia wiele z 84 okienek uległo zniszczeniu i należało je wymienić. Generalny remont południowej rozety przeprowadzono w XIX wieku, dzięki czemu udało się jej przywrócić pierwotny wygląd. Zarówno rozeta północna i południowa mają średnice wynoszące blisko 13 m.

France Notre Dame Fire France Notre Dame Fire Fot. Dominique Bichon / AP Photo

Notre Dame - co spłonęło?

Pożar w paryskiej katedrze Notre Dame wybuchł w poniedziałek przed godziną 19. Ogień zajął cały dach, drewniane wnętrze oraz jedną z wież. W trakcie pożaru runęła zabytkowa iglica, która była także jednym z symboli katedry. Dach ostatecznie się zawalił. 

notre dame
fot. Bill Erickson/ Flickr.com / CC BY-SA 2.0 (https://www.flickr.com/photos/mg315/5821619224/)

Jak podaje 'Guardian', częściowo spłonęły także zabytkowe freski oraz trzy witraże w kształcie rozet z XIII wieku, jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli Notre Dame.

notre dame
fot. Till Krech / Flickr.com / CC BY-SA 2.0 (https://www.flickr.com/photos/extranoise/277665386/)

Notre Dame w 1987 roku Notre Dame w 1987 roku Fot. LIONEL CIRONNEAU / AP Photo

Notre Dame - co udało się ocalić przed ogniem i polskie skarby w skarbcu

Skarbiec świątyni, w którym przechowywano najcenniejsze zabytki i relikwie został ocalony - informuje media rektor katedry Notre Dame Patrick Chauvet. Znajdowała się tam między innymi jedna z najważniejszych chrześcijańskich relikwii - korona cierniowa Jezusa Chrystusa. 

Korona cierniowa przechowywana w Notre Dame
fot. Gavigan , CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons (https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=1681293)

Z pożaru wyniesiono także Tunikę św. Ludwika. To szata króla Ludwika IX, który rządził Francją do 1270 roku.

W skarbu znajdowały się także zabytkowy krzyż, tunika świętego Ludwika oraz zabytkowe kielichy mszalne. Mało kto pamięta, że przechowywane są tam także wywiezione bezprawnie w 1669 roku przez króla Jana II Kazimierza polskie relikwie. Mowa tu o relikwiarzu drzewa Krzyża Świętego. Używano go w trakcie koronacji królów Polski od czasów Władysława Jagiełły zaczynając. Stanowił część skarbca koronnego, który Jan II Kazimierz zabrał ze sobą po swojej abdykacji.

Panorama nawy głównej Notre Dame de Paris Panorama nawy głównej Notre Dame de Paris fot. Pedro Szekely / Flickr.com / CC BY-SA 2.0

Matka Boska Częstochowska przetrwała pożar Notre Dame

Jak poinformował rektor katedry, niestety nie udało się w porę zdjąć ze ścian katedry niektórych dzieł sztuki i obrazów. To o  tyle istotne, że w jednej z kaplic świątyni znajdowała się kopia obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej. 

notre dame
fot. Rachael Alter / Flickr.com / CC BY-SA 2.0 (https://www.flickr.com/photos/aperturegirl/4366069019/)

Minister kultury, Piotr Gliński, przypomina, że 1 grudnia ubiegłego roku był obecny w Notre Dame na ceremonii otwarcia polskiej kaplicy. Właśnie tam umieszczono obraz, który szczęśliwie udało się uratować przed ogniem.

Plac przed katedrą w 1993 roku Plac przed katedrą w 1993 roku Fot. Sławomir Kamiński / Agencja Gazeta

Notre Dame - dwie wieże i dzwon Emannuel

Notre Dame wyróżnia się także tym, że ma dwie różne wieże - takie rozwiązania w średniowieczu przysługiwały jedynie arcybiskupstwom, a Paryż został podniesiony do tej rangi dopiero w 1622 roku.

Firefighters operate on the Notre Dame cathedral after the fire in Paris, Tuesday, April 16, 2019. A catastrophic fire engulfed the upper reaches of Paris
Fot. Kamil Zihnioglu / AP Photo

Warto zwrócić uwagę na to, że dzwonnicze wieże były najwyższymi konstrukcjami w Paryżu.  aż do czasu zbudowania Wieży Eiffla. W południowej znajdował się dzwon Emmanuel, który obwieścił Francuzom zakończenie II wojny światowej. Te szczęśliwie się nie zawaliły. 

Organy w Notre Dame Organy w Notre Dame fot. Frédéric Deschamps - Praca własna, Domena publiczna, (https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=1324521)

Organy

W Notre Dame znajdowały się także wyjątkowe organy - stworzone w XVIII wieku były jednym z największych instrumentów tego typu na świecie. Co więcej, dzięki ciągłym renowacjom instrument brzmiał wyśmienicie, a to o tyle imponujące, że część piszczałek liczyła sobie nawet kilkaset lat.

Notre Dame Notre Dame Fot. Francois Mori / AP Photo

Słynne gargulce

Nie tylko bogate zdobienia trzech portali zwracały na siebie uwagę. Katedra zasłynęła także dzięki licznym gargulcom, które strzegły fasady Notre Dame od wieków.

notre dame gargulce
fot. Sam Kim / Flickr.com / CC BY-SA 2.0 (https://www.flickr.com/photos/samkim/456494936/)

Dzieci zapałały do nich szczególną sympatią po tym, jak wytwórnia Walta Disneya w latach 90. wypuściła film animowany inspirowany historią 'Dzwonnika z Notre Dame'. Należy przyznać, że to dobrze pokazuje fenomen tej świątyni - ile kościołów w historii doczekało się własnej bajki?

notre dame
fot. Adam / Flickr.com / CC BY-SA 2.0 (https://www.flickr.com/photos/kristin-and-adam/369491925/)



Notre Dame w 1911 roku Notre Dame w 1911 roku Fot. AP

Katedra Notre Dame - niemy świadek historii i inspiracja francuskich artystów

Katedra Notre Dame jest dla Francuzów ważna m.in. dlatego, że była świadkiem wielu wydarzeń historycznych. Było to miejsce koronacji wielu królów i cesarzy, m.in. Napoleona Bonaparte w grudniu 1804 roku. Olbrzymia gotycka świątynia 'widziała' także Rewolucję Francuską, która wybuchła w 1789, a w czasie której Notre Dame nazywano 'Świątynią Rozumu'.

Notre Dame jest także ważna dla francuskiej kultury i sztuki. Inspirowała wielu pisarzy i malarzy, a także muzyków. Poza wspomnianym już Victorem Hugo pisali o niej m.in. Honoré de Balzac, Gérard de Nerval i Patrick Grainville, a na obrazach uwiecznili ją tacy artyści jak Jacques-Louis David, Eug?ne Delacroix,  Henri Matisse oraz Marc Chagall. Z katedrą Notre Dame związana była także grupa kompozytorów nazywana szkołą Notre Dame lub szkołą paryską. 

Więcej o: