Takiego lisa moesz trzyma jako... zwierz domowe! A to dziki eksperymentowi radzieckich naukowcw

Psy pochodz od wilkw, ktre udomowiono tysice lat temu. Czy jestemy w stanie powtrzy ten proces w duo krtszym czasie? To pytanie zadali sobie naukowcy w ZSRR. Oto efekt.

Chcesz wiedzie szybciej? Polub nas

Wiemy, e wspczesne psy pochodz od wilkw. Te zwierzta zaczy towarzyszy czowiekowi 12-14 tys. lat temu, proces ich udomowienia by dugotrway. To, jak dokadnie do niego doszo, jest dla naukowcw zagadk. Dlatego w latach 50. radziecki genetyk Dmitrij Bielajew postanowi odtworzy ten proces na innym gatunku - rudych lisach.

Znane s historie tego, jak czasem udaje si oswoi dzikie zwierzta, take lisy. Jednak w eksperymencie chodzio o co innego. Oswojenie dotyczy jednego, konkretnego osobnika i nigdy nie jest cakowite. Zwierzta udomowione zaczynaj rni si od reszty gatunku i s inne ju od urodzenia.

Bielajew wraz ze wsppracownikami wybrali 10 proc. najagodniejszych lisw z hodowli na terenie Kazachstanu - w sumie 130 osobnikw, ktre nie zachowyway si agresywnie wobec ludzi. To one byy zacztkiem eksperymentalnej hodowli.



Po szeciu pokoleniach wybrali niecae 2 proc. "elity udomowienia" - te lisy byy najbardziej przyjazne w kontaktach z ludmi i wanie je przeznaczono do dalszego rozrodu na tej samej zasadzie. W 10. pokoleniu do "elity" zaliczono 18% proc., a w 20. pokoleniu - dwa razy tyle.

W kolejnych generacjach naukowcy zaobserwowali co, czego si niespodziewani. Cho jedynym kryterium doboru lisw by ich stosunek do ludzi, to z czasem zaczy zmienia si te fizyczne cechy zwierzt. Ich uszy opaday, zmieniao si umaszczenie, na pyskach czciej pojawiao si biae futro, zaczynay szczeka i popiskiwa - staway si podobne do znanych nam zwierzt domowych.



W ten sposb odkryto powizanie midzy genami, dopowiadajcymi za wygld, a tymi, ksztatujcymi zachowanie zwierzt. Jednak naukowcy byli przede wszystkim zaskoczeni tym, jak szybko zaszy te zmiany. Sdzono, e to kwestia setek lub tysicy lat - tymczasem dziki masowej i selektywnej hodowli lisw udomowiono ju po kilkudziesiciu pokoleniach.

Eksperyment kontynuowano po upadku ZSRR, jednak zaczy si problemy z finansowaniem. Wtedy zaczto sprzedawa udomowione lisy jako zwierzta domowe. Obecnie importerzy w USA sprzedaj je po 8 tys. dolarw.

Jednak cae badanie, a take sprzeda lisw wzbudzaj pewne kontrowersje - przede wszystkim dlatego, e zwierzta odrzucone w procesie selekcji trafiaj z powrotem na farm, gdzie zabija si je dla futer.

Co z tymi, ktre trafiaj do nowych wacicieli? Udomowione lisy zachowaj si podobnie jak psy (nale zreszt do jednej gatunkowej rodziny), mona nauczy je siadania, aportowania i innych zabaw. Pod pewnymi aspektami przypominaj te koty - tak jak one uywaj ogonw do utrzymania rwnowagi, s zwinne i lubi skaka (take po meblach!).



Udomowione lisy potrafi te zaprzyjani si i bawi z innymi zwierztami, m.in. z psami. A niektre z nich - tak jak biay lis Rylai - zostaj gwiazdami mediw spoecznociowych.



Chcesz wiedzie wicej i szybciej? cignij nasz aplikacj Gazeta.pl LIVE!