Agent Tomek by fanem "Miami Vice". Lubi byszcze, chtnie pozowa do zdj. Inni "przykrywkowcy" te [PRACOWAEM W CBA, CZ. 2]

- Jak si ubra za pienidze CBA, mia na sobie ze 30 tys. z. Garnitury od Armaniego, zegarek Longines, obowizkowo zota biuteria. Nie uznawa zamiennikw, nawet majtki i skarpetki musiay by markowe. Manicure, pedicure i fryzjera te finansowao Biuro - mwi byy funkcjonariusz CBA.
Kilka tygodni temu do redakcji portalu Gazeta.pl i "Gazety Wyborczej" mczyzna przedstawiajcy si jako byy funkcjonariusz Centralnego Biura Antykorupcyjnego przynis dokumenty wiadczce o tym, e w latach 2007-10 by zatrudniony w CBA. Zgodzi si rozmawia wycznie anonimowo.

We wczorajszym odcinku rozmowy opowiedzia nam, jak atwo Biuro mogo podrobi dowolne dokumenty, nawet legitymacje dziennikarskie. I e potrafio wycign dane z telefonw komrkowych i laptopw. A take - jak wygldao szkolenie, zaopatrywanie w dokumenty, sprzt i inne rodki tzw. przykrywkowcw - czyli agentw Biura prowadzcych tajne operacje posugujc si faszyw tosamoci.

Najsynniejszym z nich by Tomasz Kaczmarek, czyli synny "agent Tomek", znany z najbardziej spektakularnych akcji z czasw, gdy CBA kierowa Mariusz Kamiski (dzi obaj s posami PiS, a Kamiski peni funkcj wiceszefa tej partii).
Dzisiaj druga cz rozmowy z byym funkcjonariuszem CBA:

Pokazuje nam pan sporo zdj z zakrapianych imprez agentw CBA, rwnie tych pod przykryciem. Nikomu nie przyszo do gowy, e fotografowanie si jest - delikatnie mwic - lekkomylne i nieprofesjonalne? Taki "przykrywkowiec", na ktrego id setki tysicy zotych, moe zosta zdemaskowany.

- Wszyscy uwaali, e s w zaufanym gronie. Nikt nie zakada, e te zdjcia mog wyciec. Przekazywali je sobie na dyskach i innych nonikach. Oczywicie pomijano fakt, e kto moe dysk z tymi zdjciami na przykad zgubi.

Czsto agenci pod przykryciem tak sobie wsplnie imprezowali?

- Raczej okolicznociowo - przed witami, z okazji odejcia jakiego funkcjonariusza ze suby, czyich imienin. Nigdy nie imprezowali w knajpach, ani miejscach publicznych. Nie mogo by tak, e taka grupa osb jest widziana razem, czsto z szefem. Od razu byoby jasne, e s z najbliszego otoczenia CBA, a to podejrzane. Dlatego robili imprezy w mieszkaniach operacyjnych. Zawsze byy tam osoby tylko ze cisego grona sub, ewentualnie funkcjonariusze na emeryturze.

Wrmy do tego, jak si robi "przykrywkowca". Wiemy ju, jakie dokumenty mia, ale pewnie musia by jako specjalnie ubrany. Kto mu kompletowa garderob, ktr troch znamy z opowieci o agencie Tomku?

Byy funkcjonariusz CBA: W sprawie ubra pisao si do przeoonego wniosek, co jest potrzebne i za ile, z krtkim uzasadnieniem. Przeoony to akceptuje lub nie, bo na takie zakupy powinien wyrazi zgod co najmniej dyrektor lub szef, w zalenoci od kwoty, jaka jest wydatkowana. Funkcjonariusz, ktry ma styczno z osobami publicznymi, z pierwszych stron gazet, z samorzdw, z urzdw, musi mie porzdne garnitury. Zreszt wszystkie rzeczy powinny by dobrej marki, najwyszej jakoci. Funkcjonariusz dostawa na to pienidze z funduszu operacyjnego. Tak kwot, o ktr wnioskowa.

Ale jak? Szed najpierw do Armaniego i dowiadywa si, ile kosztuje garnitur?

- Musia zrobi rozeznanie, opisa, co chce kupi i w jakich kwotach. Nie byo wyszczeglniane, e potrzebuje akurat garnituru Armaniego czy butw Hugo Bossa czy paska, tylko opisywa, e potrzebuje cztery komplety garniturw, do tego koszule, pasek, buty, zegarek. I to wszystko opisywa. cznie ze skarpetkami i majtkami.

Te musiay by markowe?

- To zaleao od funkcjonariusza.

Agent Tomek, bdc funkcjonariuszem pod przykryciem, mia na sobie cokolwiek, co kupi za wasne pienidze?

- Nie sdz, bo akurat ten wydzia ubiera go od stp do gw, dosownie wszystkie rzeczy naleay do Biura, od spinek do mankietw, poprzez krawat, telefon, portfel, wizytwk. Mona powiedzie, e Tomek by specjalist w ubieraniu si. I wyznawa zasad, e kto, kto dokada do pracy cokolwiek z wasnych pienidzy, jest frajerem. Dla Tomka zakupy byy robione w markowych sklepach, np. na placu Trzech Krzyy, w sklepach Bossa, Armaniego.

Ile pienidzy mia na sobie, jak si ubra od stp do gw?

- Przykadowy ubir to koszula za 1200 zotych, garnitur za okoo 3-4 tysicy w zalenoci od marki, buty od 2 tysicy wzwy, teczka okoo tysica, pasek te 500, 600 zotych, zegarek... To byy zegarki od 15 tysicy wzwy, znanych marek, przede wszystkim Omega, Longines, Maurice Lacroix. I oczywicie zota biuteria. Tomek lubi byszcze. To by jego sposb, eby przekona figuranta. Bysn rnymi gadetami. Nie uznawa podrbek i zamiennikw.

Ta synna fryzura to by jego wasny pomys na wizerunek agenta?

- Tak, to bya jego kreacja, to jego styl. Tomasz przede wszystkim by fanem serialu "Miami Vice", praktycznie wszystko przekada z tego filmu na realia polskie, std te ta fryzura a la Don Johnson.

ZNOSZONE SKARPETY I MAJTKI TOMKA TO "RODKI RZECZOWE" CBA

Zabiegi pielgnacyjne, manicure, pedicure, fryzjer?

- Wszystko finansowao Biuro. Podobnie regeneracj ubioru, czyli pranie, naprawy, wiadomo, buty si znosz, zelwki czy inne rzeczy. I jeeli traci taki ubir walory dalszego uytkowania i by niezdatny, co u Tomka si akurat dosy czsto zdarzao, to kupowao si nowe.

Tak szybko niszczy ubrania?

- Raczej szybko uznawa, e trac walory, bo si w nich pokazywa ju kilka razy i naley zakupi nowe. Wszystkie rzeczy, ktre Tomek Kaczmarek posiada, zostay zwrcone z powrotem do Biura, do "szatni operacyjnej", przez ktr przechodziy te wszystkie rzeczy i byy tam ewidencjonowane. Nawet te skarpetki i majtki przed odejciem ze suby musia zda. Bo to s rodki rzeczowe CBA. Nigdy nie s wasnoci funkcjonariusza, su do pracy.

I co? Szy do "szatni operacyjnej", dla innych agentw?

- Z tym jest problem. Ubranie to rodek rzeczowy na wyposaeniu Biura. Ale przecie funkcjonariusze nie bd chodzili w czyich butach, ju nie mwic o majtkach czy skarpetkach. Ja sobie nie wyobraam, eby ich uywa, tak samo przepoconych koszul, pomimo e dobrej firmy. W CBA do dzi nie jest rozwizany problem, co si z takimi rzeczami dzieje. I mwimy tu nie tylko o ubraniach. Kupowane s te inne rzeczy z funduszy operacyjnych, np. wyposaenie mieszka.

Czyli mamy jaki butik z uywanymi rzeczami agentw pod przykryciem, z ktrymi nie wiadomo, co pocz?

- Jest powoywana komisja, ktra orzeka, co mona z tymi rzeczami zrobi. Jeden sposb, to przekazanie jakiej instytucji charytatywnej...

Garnituru od Armaniego?

- No wanie. Jeeli bezdomnym przekaemy buty i garnitury od Armaniego i Bossa, to bezdomni bd chodzili lepiej ubrani od niektrych przedstawicieli klasy redniej.

Zdarzyo si kiedy, e oddano biednym te rzeczy?

- Nie, nigdy, bo prdzej czy pniej by to wypyno i wydaoby si, jakie kwoty CBA przeznacza na szatni operacyjn, co kupuje i za chwil oddaje w bardzo dobrym stanie. Niektre z tych rzeczy s w stanie duo lepszym ni te z ciucholandw.

Co si z tymi rzeczami dzieje, le sobie w tej szatni operacyjnej?

- Jest i druga procedura - zniszczenie tych rzeczy. I rzeczywicie te rzeczy si niszczy, chocia a si prosi, eby zmieni przepisy. Byy projekty stworzenia przepisu, e funkcjonariusz, ktry uytkowa buty czy garnitur lub koszul za dobre kilka tysicy zotych, mg to odkupi za jakie rozsdne pienidze. Bo przecie niszczenie mienia jest niegodne i rozrzutne. Powinna by powoana komisja, ktra ocenia stan zuycia takiej rzeczy i w pierwszej kolejnoci oferuje funkcjonariuszowi, ktry to uytkowa, odkupienie za kwot, pomniejszon o stopie zuycia. Ale takich procedur nie ma.

AUDI DLA CBA KOSZTOWAO 400 TYS Z. PACILIMY GOTWK

Mamy ju tego agenta, on ma dokumenty, ju jest ubrany, wypielgnowany, ma drogi zegarek, komrk itd. Musi czym jedzi.

- "Przykrywkowiec" musi przekona figuranta, ktrego ma skorumpowa, e ma pienidze, e moe zaatwi rne sprawy, no i odpowiednio si odpaci. Musi pokaza si z odpowiednim autem. Dlatego CBA wyposaa si w bardzo dobre samochody.

Kto wybiera mark?

- Konkretny funkcjonariusz typuje samochd, jaki by chcia kupi, jaki bdzie pasowa do jego fizjonomii, czy to bdzie samochd sportowy, bo styl ycia takiego funkcjonariusza jest sportowy.

No wanie, z publikacji wiemy ju o dwch modelach Porsche, o motocyklu Harleya... Jakie jeszcze maszyny byy na wyposaeniu tych agentw?

- Mercedes, rne klasy od E i C do klasy S. Byy audi, poczwszy od najwyszej pki, czyli audi A8 z silnikiem Lamborghini, ktrym wczeniej jedzi prezes Audi w Niemczech i ktry zosta wanie do Polski sprowadzony i zakupiony dla CBA. Byy te samochody typu terenowego, np. Subaru Tribeca, Porsche Cayenne, ale te samochody marek mniej prestiowych typu Honda, koda, Volkswagen.

Kupowalicie nowe auta u dilera?

- Nie, to byy samochody uywane, bo auta to te cz legendy. Sportowe porsche Tomka byo kupione w komisie z Zielonej Gry, zreszt prowadzonym przez jego znajomego. Tomek sam je wytypowa. Te samochody z komisw to nie byy auta bardzo uywane, stare. To byy wozy z maym przebiegiem, prawie nowe, roczne. Osoba, ktra wystpowaa pod przykryciem i budowaa swoj legend, nie moga paradowa w pachncym nowoci samochodzie i ubraniach. To by mogo wzbudzi podejrzenia. Staralimy si, eby samochody te miay jak swoj legend.

A to audi z silnikiem Lamborghini?

- Byo zakupione w odzi u dilera, kosztowao okoo 400 tysicy zotych. Pacilimy gotwk.

400 tys. z w gotwce? To si diler musia zdziwi.

- Jak kto prowadzi firm i ma moliwo dopywu wieej gotwki, to nie pyta, dlaczego nie przelewem. Zreszt kady wie, e ludzie z pienidzmi, bogaci, maj rne zachcianki.

Kto i jak wiz tyle pienidzy?

- Z tego, co wiem, po samochd jechao dwch funkcjonariuszy. Oczywicie nie pocigiem, ale innym samochodem, pod legend i na dokumentach legalizacyjnych. To bya dua gotwka, ale nie jechali z obstaw. Podejrzewam, e szczeglnych rodkw ostronoci przy tym nie byo. 400 tysicy w banknotach po 100 czy 200 z to nie jest taka kupa pienidzy, eby to w jakiej specjalnej walizce przewozi.

Czy zakup takich drogich samochodw akceptowa szef CBA Mariusz Kamiski?

- Musia zaakceptowa, bo to by tzw. rodek rzeczowy. Kady samochd powinien mie zaoon teczk jako oddzielne Legalizacyjne Przedsiwzicie Operacyjne (LPO). A eby LPO zostao zaoone, to musi zatwierdzi to szef. Zakupu dokonuje ju agent pod swoim nazwiskiem operacyjnym.

W UBRANIACH I AUTACH TOMEK MIA STYL, ALE MIESZKANIA URZDZA W IKEI

Agenci jed dobrymi autami, s godnie ubrani... I tak po pracy wracaj do domu do ony?

- No nie. Funkcjonariusz pod przykryciem, legitymujcy si legalnymi dokumentami wytworzonymi na jego potrzeby, musi gdzie mieszka. To te element legendy, poniewa wchodzc w dane rodowisko, moe si zdarzy, e kiedy, kto powie: wpadniemy do ciebie albo chod, idziemy do ciebie, napijemy si wdki. CBA miao zakupione takie mieszkania w rnych regionach Polski, w Warszawie, w centralnej Polsce, w Radomiu, w odzi, we Wrocawiu, Krakowie.

Drogie te mieszkania, z luksusowym wyposaeniem?

- Te mieszkania byy kupione na samym pocztku istnienia Biura, eby ci "dudzy", agenci z legendami, mieli prawdziwe adresy, gdzie mieszkaj od jakiego czasu. Tomek, ktry mia styl, jeli chodzi o ubir i samochody, to jeeli chodzi o wystrj mieszkania, tego stylu mia troch mniej. W czasie sprawy z will w Kazimierzu mieszkanie operacyjne urzdzi szybko i oszczdnie, prawie wszystko kupi w Ikei. Kiedy odwiedzi go Janek J. [syn wacicielki willi, z ktrym Tomek si zaprzyjani], rzucio mu si w oczy, e w mieszkaniu nie byo nawet jednego zdjcia ani osobistych pamitek. Kiedy tylko Tomasz o tym usysza, mieszkanie zaczo ttni yciem - pojawiy si pamitki, zdjcia, wszystko byo ju bardziej dograne.

Co to znaczy "dugi agent"?

- Duga legenda polega na tym, e funkcjonariusz urzeczywistnia si w yciu codziennym. Mona si cofn, badajc jego histori, do lat dziecistwa, poprzez szkoy, jego obecne ycie, sprawdzi, e ma mieszkanie, samochd, ma dokumenty tak zabezpieczone, e w razie ewentualnej kontroli te dokumenty figuruj w bazach, w ktrych powinny by. I te mieszkania miay to mie, to byy adresy, ktre wykorzystywano do wyrabiania dokumentw.
Cz mieszka bya w blokowisku, m.in. to w Katowicach, ale generalnie kupowalimy na dobrych osiedlach. Kaczmarek w Krakowie mieszka przy ul. Bartla, to jest prestiowa dzielnica, gdzie do tej pory s bardzo drogie mieszkania. I ich wyposaenie musiao by dobre. Poczwszy od miejsca do spania, siedzenia, wypoczynku, to byy najczciej meble bardzo dobrej klasy, drogie, skrzane. A take plazmy, kina domowe, to wszystko firmy znanych marek.

I formalnie wacicielami tych rzeczy: mieszka, samochodw, mebli byli agenci pod swoimi operacyjnymi nazwiskami?

- Tak.

AGENT IDZIE NA EMERYTUR I WYNOSI CA WIEDZ O CBA

Co si z tym dziao, gdy agent, tak jak np. Tomek, odchodzi ze suby na emerytur, w polityk?

- Procedury w CBA nie byy jeszcze dostosowane do tego, e agent odchodzi na emerytur, a na jego stanie pozostaje samochd i mieszkanie, wszystko na dokumentach legalizacyjnych. CBA nie moe praktycznie nic z tym zrobi, bo nie moe przenie wasnoci. Mona to zrobi na innego funkcjonariusza pod przykryciem, ktry nadal pracuje, ale nie mona tego zrobi bez zgody tego, ktry odchodzi.

CBA doszo z Tomkiem do takiego porozumienia?

- Tak, odchodzcy funkcjonariusze zostawili upowanienia notarialne do wszelkich czynnoci prawnych zwizanych ze sprzeda mieszkania, samochodu innym funkcjonariuszom.

Ale nadal Tomek i inni eksagenci wiedz o mieszkaniach operacyjnych, samochodach, akcjach, innych agentach...

- Domniemywalimy, e Tomasz Kaczmarek, majc wiedz o rnych sprawach i bdc politykiem, moe wynie t wiedz. By projekt zamknicia wszystkich tych spraw, z ktrymi mia zwizek. Cho nie jest to takie proste, w duej mierze te sprawy zostay zamknite. A jeli chodzi o wiedz Tomasza Kaczmarka - nie mona mie pewnoci, czy czego w jaki sposb nie wykorzysta, ale mam nadziej, e nie jest na tyle nierozumny, eby si z tym obnosi.

CYPR DOBRY NA FIKCYJN FIRM, JAK KTO ZECHCE SPRAWDZI, ILE HOTELI ZBUDOWAE

Zakadalicie firmy, ktre legalizoway, uwiarygodniay "przykrywkowcw". Ile takich firm byo?

- Sporo, w dzisiejszych czasach nietrudno zaoy dziaalno gospodarcz na papierze. Czsto potrzebowalimy tylko i wycznie nazwy firmy, numeru NIP i REGON do uwiarygodnienia danego funkcjonariusza. Taka firma istniaa tylko w dokumentach, nie prowadzia adnej dziaalnoci, nie ponosia adnych kosztw. Ale eby si mocniej uwiarygodni przed innymi osobami, trzeba byo naprawd mie tak firm, a wic udokumentowa jej dziaalno, wynaj siedzib. Firm si zakadao dla funkcjonariusza, ktry pracowa pod przykryciem i budowa swoj legend. To jest pierwszy sposb. Ale zakadao si te firm konkretnie pod dan spraw, czyli np. pod rozpracowanie Beaty Sawickiej bya zaoona firma, ktra miecia si na ul. Walicw w Warszawie, w biurowcu przy Mennicy Pastwowej.

Zakadalicie te firmy za granic?

- Tak, byy to przewanie spki w rajach podatkowych, gdzie trudno zdoby informacje. Na Cyprze jest np. nasza firma, ktra istnieje od 2007 roku. Zajmuje si budowaniem drg i mostw.

Czyli due pienidze.

- Due. To jest potrzebne, bo nie mona bezkarnie byszcze i szasta pienidzmi. Wreszcie jaki figurant zapyta: "Skd jeste, co zrobie, poka mi dowd. Oczywicie zrobimy interes, ale poka mi, ile hoteli i gdzie wybudowae, ile tych drg wybudowae, ile tych mostw wybudowae". Najczciej to byy firmy budowlane, inwestycyjne, ktre podpinay si pod istniejce spki. Mielimy np. w brany budowlanej litewsk firm. W rejestrach miaa sprawia wraenie, jakby bya "crk" prawdziwej spki - po to, eby figurant mg sobie wej na stron, zobaczy, e co tam byo robione. Tak uwiarygodniamy si przed figurantem.

A co z yciem osobistym agentw w czasie tych operacji? Dziewczyna, chopak, wakacje, weekendy?

- Kiedy funkcjonariusz pod przykryciem buduje legend, ale nie jest w danym momencie w sprawie, moe sobie pozwoli na ycie rodzinne, towarzyskie, urlop i dni wolne. Ale gdy jest w sprawie, to zwykle jej dynamika nie pozwala na wyjazdy do domu i ycie osobiste. Mona wprowadzi w bd figuranta, np. powiedzie, e si wyjeda za granic na dwa tygodnie i odbiera telefony. Wtedy funkcjonariusz moe sobie zrobi tak zwane krtkie wakacje. Ale jeeli jest sprawa prestiowa i dynamiczna, to agent pracuje, czy to wita, czy niedziela. Na czas operacji ycie prywatne nie istnieje. Cay czas pozostaje si w legendzie. cznie z takimi elementami jak imprezy, przyjemnoci... Agenci musz te troch pomieszka tam, gdzie s zameldowani. Oczywicie maj w legendzie, e s np. prnymi biznesmenami i gdzie co jaki czas wyjedaj. Ale figuranci czasami mog rozpytywa ludzi, ssiadw i dlatego agent powinien wczeniej zaistnie. Robi to np. poprzez gone imprezy, w trakcie ktrych przychodz ssiedzi i si skar lub wzywaj policj. Taka osoba musi by zauwaalna.

W jutrzejszym, ostatnim odcinku rozmowy nasz informator opowie, jak doszo do tego, e rozpracowywano akurat posank Sawick i dlaczego agent Tomek uwika Weronik Marczuk i prezesa Wydawnictw Naukowo-Technicznych w korupcyjn afer, ktrej nie byo.