Napdzanie koniunktury

Rozmowa z Mart Gajeck, wiceprezes Europejskiego Banku Inwestycyjnego.
Pani prezes, mamy kryzys...

Mamy kryzys i w zwizku z tym Europejski Bank Inwestycyjny stara si od samego pocztku zrobi wszystko, co w jego mocy, eby pomc Unii Europejskiej w przeyciu tego kryzysu. Od momentu, kiedy kryzys wybuch, zaczy si w banku prace nad nowymi instrumentami finansowymi. Postanowilimy zwikszy nasz akcj kredytow w sektorach newralgicznych dla europejskich gospodarek. Takim sektorem jest na przykad sektor maych i rednich przedsibiorstw, ktre maj utrudniony dostp do finansowania. Potem jest sektor energetyczny oraz inwestycje infrastrukturalne, ktre bd potrzeboway zwikszonego finansowania ze wzgldu na sytuacj na rynkach finansowych. Kopoty ma sektor samochodowy, ktry rwnie ucierpia w zwizku z kryzysem. Problemy pojawiaj si take w nowych pastwach czonkowskich Unii Europejskiej oraz regionach, ktre jeszcze przed kryzysem naleay do najbiedniejszych europejskich obszarw.

O ile zwikszycie finansowanie tych szczeglnych sektorw w gospodarkach europejskich?

W ramach przyjtego pakietu antykryzysowego Europejski Bank Inwestycyjny przewiduje w cigu najbliszych dwch lat zwikszenie dostpnych rodkw o 30 mld euro. Zakadamy bowiem, e najblisze dwa lata bd tym najciszym okresem. Dodatkowe wsparcie powinno umoliwi realizacj inwestycji na czn kwot okoo 70 do 80 mld euro. Mwimy wic o bardzo duych kwotach. W tym rodki dostpne dla maych i rednich przedsibiorstw zostan zwikszone o 2,5 mld euro rocznie. To stanowi znaczny wzrost w stosunku do normalnej wysokoci kredytw w tym sektorze. Dla wikszych firm przewidujemy rocznie dodatkowo miliard euro, za inwestycje energetyczne, zwizane z walk ze zmianami klimatycznymi oraz inwestycje infrastrukturalne zostan dodatkowo rocznie wsparte rodkami w wysokoci 4 mld euro. Ekologiczny transport w ramach nowego instrumentu tzw. clean transport facility moe liczy na dodatkowe wsparcie rzdu 2 mld euro rocznie. Ponadto Europejski Bank Inwestycyjny pracuje nad utworzeniem Marguerite Equity Fund, czyli funduszu, ktry bdzie wspiera sektor energetyczny i rozwj infrastruktury. Szacujemy, e kapita tego funduszu powinien wynie na pocztku ok. miliarda euro. Europejski Bank Inwestycyjny wnis ju swj wkad w wysokoci 300 mln euro.

Jednoczenie Europejski Bank Inwestycyjny majc wiadomo problemw, jakie mog pojawi si w regionach, ktre s w najtrudniejszej sytuacji, a ktrych przewaajca wikszo znajduje si w nowych pastwach czonkowskich, zwikszy dostpne rodki na finansowanie projektw sucych zwikszaniu konwergencji o 2,5 mld euro rocznie.

Spodziewacie si udziau inwestorw prywatnych?

Zaley nam zarwno na wsppracy z instytucjami finansowymi prywatnymi, jak i pastwowymi, majcymi dowiadczenie w dugookresowym finansowaniu projektw infrastrukturalnych. Liczba udziaowcw w dalszym cigu pozostaje kwesti otwart.

Patrzc na zestawienie planw waszych wydatkw odnosz wraenie, e EBI by przygotowany do tego kryzysu. Kryzysu, ktry w duej mierze wynika przecie z cykli koniunkturalnych. I jeszcze jedno - jaka cz z tych rodkw trafi do Polski?

Niezalenie od cykli koniunkturalnych skala tego kryzysu zaskoczya wszystkich. Najwaniejsze, e potrafilimy byskawicznie przygotowa i wprowadzi w ycie pakiet antykryzysowy. W Europejskim Banku Inwestycyjnym obowizuje zasada rwnego traktowania pastw czonkowskich. Nie ma kwot przeznaczonych na poszczeglne kraje - ewentualne limity dotycz rodzajw projektw. Polska moe korzysta z finansowania Europejskiego Banku Inwestycyjnego na takich samych zasadach jak inne pastwa Unii Europejskiej.

Ile z tych projektw musi mie gwarancje bankw komercyjnych, e bd wspfinansoway takie czy inne przedsiwzicie?

Zabezpieczenia to kwestia indywidualnie negocjowana z klientami w zalenoci od projektu. Istnieje tu cae spektrum moliwoci: od braku gwarancji w przypadku kredytw zaciganych przez pastwa czonkowskie, poprzez zabezpieczenia w oparciu o ratingi zewntrzne, w przypadku bankw komercyjnych o ratingu co najmniej A3/A-/A-, a skoczywszy na standardowych klauzulach zabezpieczajcych oraz gwarancjach udzielnych przez stron trzeci.

Europejski Bank Inwestycyjny wraz z Komisj Europejsk stworzy take mechanizm finansowania oparty na podziale ryzyka tzw. Risk Sharing Finance Facility, ktry pozwala nam finansowa projekty w obszarze bada rozwoju i innowacji o wyszym stopniu ryzyka. Ponadto w ramach RSFF dla instytucji finansowych moemy partycypowa w podziale ryzyka z innymi instytucjami finansowymi - de facto udzielajc tym samym gwarancji.

Czy taki kredyt lub gwarancj z EBI bdzie mona otrzyma bez wkadu wasnego?

Europejski Bank Inwestycyjny zazwyczaj wspfinansuje do 50 proc. kwalifikujcych si kosztw projektu, w szczeglnych wypadkach do 70 proc. wartoci, a zatem konieczne jest pozyskanie brakujcych rodkw z innych rde, tj. innych instytucji finansowych, bd mog to by rodki unijne. Ponadto naley zaznaczy, i bank bezporednio finansuje projekty, ktrych koszt wynosi powyej 25 mln euro. Std te mniejsze projekty s wspfinansowane przez instytucje finansowe ze rodkw, ktre im udostpniamy w ramach tzw. poyczek globalnych. W Polsce wsppracujemy z wieloma instytucjami finansowymi i dbamy o to, aby rodki, ktre s udostpniane za ich porednictwem byy udzielane na warunkach, na jakich udostpniby je nasz bank. Biorc pod uwag trudn sytuacj na rynkach finansowych, zmienilimy procedury zwizane z udzielaniem kredytw dla maych i rednich przedsibiorcw, teraz maj one moliwo sfinansowania w niektrych przypadkach do 100 proc. inwestycji z rodkw Europejskiego Banku Inwestycyjnego. To jest bardzo istotna zmiana. Sdz, e w Polsce kredyty udzielane w oparciu o nowe procedury powinny cieszy si duym zainteresowaniem, podobnie jak w innych krajach unijnych.

A jeli zajdzie taka sytuacja, e wasz partner - bank, w tym czy innym kraju bdzie mia kopoty z pynnoci i po prostu t pynno straci, to co wwczas zrobicie? Przejmiecie ten bank? Bdziecie dokonywa przej w sektorze finansowym?

W adnym wypadku. Nie jestemy po to, eby przejmowa banki. Nasz rol jest wspieranie rozwoju gospodarczego, a zatem take cisa wsppraca z sektorem finansowym przy realizacji celw polityki Unii Europejskiej. Zawsze bardzo dokadnie analizujemy sytuacj podmiotw, z ktrymi wsppracujemy. Nasze dotychczasowe dowiadczenie odnonie wsppracy z innymi instytucjami finansowymi pokazuje, e jestemy w stanie antycypowa trudne sytuacje. Na razie nie zdarzyo si, ebymy poyczyli pienidze bankowi, ktry nie by w stanie tych pienidzy spaci. Naley take zauway, e tzw. poyczki globalne, ze wzgldu na ich skal oraz koszt, nie s teraz tym bardziej interesujce dla sektora bankowego, e nadpynno naley do przeszoci.

Naszym zadaniem jest wspudzia w realizacji priorytetw unijnych. Dzisiaj jednym z priorytetw jest walka z kryzysem i utrzymanie stabilnoci systemu finansowego. Nasza dziaalno bez wtpienia jest jednym z bardzo istotnych instrumentw w tej walce.

Pani powiedziaa o dwch rzeczach. O zwikszeniu kwot i o pewnych uproszczeniach proceduralnych, ktre s przewidziane na czas kryzysu...

Jeli chodzi o uproszczenia, to dotycz one gwnie sektora maych i rednich przedsibiorstw. Sdz, e niezalenie od kryzysu pozostan one staym rozwizaniem, poniewa mae i rednie przedsibiorstwa powinny mie uatwiony dostp do rodkw Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Ponadto z jednej strony zwikszylimy limit finansowania przedsiwzi realizowanych przez MP, za z drugiej strony - znielimy wymg minimum 40 tys. euro jako minimalny koszt, ktry uprawnia do ubiegania si o rodki EBI. To minimum zostao zniesione, co zdecydowanie poszerza spektrum projektw, ktre mog by finansowane. Wiadomo, e taka kwota bya przeszkod dla przedsibiorstw spoza "Starej Pitnastki". Kolejna kwestia, istotna dla bankw wsppracujcych z nami, to uproszczenia w zakresie monitoringu i sprawozdawczoci dotyczcej udzielanych kredytw ze rodkw udostpnionych w ramach poyczek globalnych.

Czy w swoich planach finansowych bierzecie pod uwag spoeczne skutki kryzysu?

Oczywicie. Finansujemy projekty, ktrych ostatecznym celem jest zwikszenie konkurencyjnoci Unii Europejskiej w skali globalnej oraz poprawa jakoci ycia jej mieszkacw. W chwili obecnej lk przed utrat pracy czy oszczdnoci jest zdecydowanie wikszy, ni przed wybuchem kryzysu. Finalnym skutkiem dziaa Europejskiego Banku Inwestycyjnego jest take wiksze poczucie bezpieczestwa mieszkacw Unii Europejskiej. Przecie finansowane przez nas projekty to m.in. nowe miejsca pracy, to gwarancja pewnej stabilnoci.

Jednak pierwsz reakcj bankw na obecne kopoty chyba najbardziej wraliwego na kryzys sektora maych i rednich przedsibiorstw jest wstrzymanie finansowania.

Dostarczamy konkretnych instrumentw, ktre mog pomc w rozwizaniu tego problemu. Europejski Bank Inwestycyjny to nie s deklaracje, tylko konkretne rodki finansowe. W zwizku ze skal, na jak planujemy zwikszenie naszej dziaalnoci w cigu najbliszych dwch lat bank zostanie dokapitalizowany. Podwyszenie kapitau o 67 mld euro zostanie w caoci dokonane z istniejcych rezerw. Prosz pamita, e ju dzi jestemy bankiem o ogromnym kapitale - 167 mld euro. W przypadku dokapitalizowania bdzie to poziom 234 mld euro, co pozwoli na znaczne zwikszenie naszej aktywnoci. Wiele projektw inwestycyjnych uda si zrealizowa mimo kryzysu finansowego dziki naszemu wsparciu.