Niesio這wski o kaczorach

Z senatorem i profesorem nauk biologicznych Stefanem Niesio這wskim rozmowa o kaczkach
Wojciech Staszewski: U kaczki krzy鄴wki zwraca uwag jedna cecha: kaczor w szacie godowej jest pi瘯nie upierzony, a samica - szara.

Stefan Niesio這wski*: Tak, kaczor jest du穎 atrakcyjniejszy, kolorowy, wi瘯szy. U tego gatunku samiec gra bowiem pierwsze skrzypce. Samica jest bezbarwna, zmarginalizowana, 篡je w cieniu samca.

Czy mog豉by si z tego wyzwoli?

- Kiedy ona nie chce. Ma bezbarwn natur, woli pozostawa w tle.

Ale w lecie kaczory trac kolorowe pi鏎a podczas tzw. pierzenia.

- Tak. Kaczor po wypierzeniu staje si podobny do samicy. Jest wtedy markotny, nieaktywny, zaszywa si w szuwarach i czeka. U kaczor闚 po okresach 鈍ietno軼i zawsze przychodz takie chude dni.

Encyklopedyczny opis m闚i, 瞠 wtedy "zaszywaj si w niedost瘼nych miejscach, aby przetrwa ten okres". Kiedy to si dzieje?

- Szczyt okresu godowego to maj. Od czerwca nale篡 spodziewa si wycofania kaczor闚 z aktywnej dzia豉lno軼i, siedz w krzakach. Ale to te w zgodzie z ich natur - one s pr騜niakami. Przekazuj sw鎩 materia genetyczny, potem samica wysiaduje jaja, a kaczor oddaje si pr騜nowaniu.

Co w闚czas kaczory robi?

- Nic ciekawego, taplaj si w b這cie. Kaczory maj ch鏚 nieciekawy, platfusa z natury, dlatego kiwaj si na boki. Jedz nieestetycznie. Wystawiaj kupry do g鏎y i cedz b這to: wy豉wiaj owady, 郵imaki, ma鹵e. Ale kaczor zjada tylko po這w z tego, co wydob璠zie, reszt rozpaprze. Mo積a to zaobserwowa na podw鏎ku, kiedy kaczory okupuj koryto.

G這s kaczor闚 jest okre郵any jako "mi瘯kie i nosowe kwakanie" w odr騜nieniu od samicy, kt鏎a kwacze jak zwyk豉 kaczka domowa.

- To kwakanie jest czasem mi瘯kie, czasem bardziej skrzecz帷e. Ale wyst瘼y wokalne nie s mocn stron kaczor闚. W ch鏎ze ptak闚 na 這nie przyrody kaczki psuj harmoni d德i瘯闚. Kaczor nigdy nie b璠zie s這wikiem. Jak w dowcipie: s這wik ko鎍zy konserwatorium, a kaczor te, tyle 瞠 zaocznie.

Jak wygl康aj relacje kaczek z innymi ptakami?

- Czasem s atakowane przez drapie積iki, ale rzadko, bo to du瞠 ptaki. Z innymi ptakami wodno-b這tnymi nie maj kontakt闚, trzymaj si oddzielnie.

S raczej nieufne czy odwa積e?

- Odwa積y to jest 豉b璠, kt鏎y w obronie swoich m這dych potrafi zaatakowa nawet kajak z lud幟i. Kaczka jest p這chliwa, postraszona 豉two zrywa si do lotu i ucieka.

S jednak odporne, np. na ptasi gryp.

- Zara瘸j si t chorob, ale potrafi j przechorowa i potem roznosz wirusa H5N1. Z punktu widzenia epidemiologicznego s szkodliwe.

Panie Profesorze, nie lubi Pan kaczek.

- Niszcz zbiorniki, degraduj 鈔odowisko. W υdzi jest kilka staw闚, kt鏎e co roku padaj ofiar inwazji kaczek. Taki zbiornik jest potem wyja這wiony, zanieczyszczony odchodami, zamulony przez nerwowe poszukiwania po篡wienia, a ro郵iny nad brzegiem s poobgryzane i zdeptane.

A pi瘯ne klucze kaczek na niebie?

- Kaczki lataj ci篹ko i na kr鏒kie odleg這軼i. To ptaki ma這 szlachetne. A to, co ma這 szlachetne, dobrze si czuje przy post瘼uj帷ej degradacji 鈔odowiska. Kiedy w 鈔odowisku przychodz niekorzystne zmiany, to ich ofiar padaj w pierwszej kolejno軼i szlachetne or造, czaple, zimorodki, kraski, 穎軟y - ptaki kolorowe i pi瘯ne. A kaczkom, gawronom, kawkom i go喚biom taka degradacja sprzyja.

Kaczka jest ptakiem 這wnym.

- Okres ochronny trwa kr鏒ko, pewnie osiem tygodni do odchowania piskl徠. Dok豉dnie trzeba by spyta my郵iwych. Ja nie strzelam do zwierz徠. Nawet do kaczek i kaczor闚.

* Stefan Niesio這wski - senator Platformy Obywatelskiej, profesor biologii, jego specjalno嗆 to entomologia (owady) oraz hydrobiologia (fauna wodna)