Ofiar obozu na Majdanku byo duo mniej

W obozie koncentracyjnym na Majdanku hitlerowcy zamordowali 78 tys. osb - ustali lubelski naukowiec Tomasz Kranz. To kilka razy mniej od szacunkw, ktre funkcjonuj do tej pory


Dotychczas podawano dwie liczby ofiar Majdanka - ok. 360 tys. lub ok. 235 tys. Wedug Tomasza Kranza, kierownika Dziau Naukowego Pastwowego Muzeum na Majdanku, w obozie zgino jednak ok. 59 tys. ydw oraz ok. 19 tys. obywateli innych narodowoci, gwnie Polakw i Biaorusinw. Swoje ustalenia Kranz opublikowa w najnowszych "Zeszytach Majdanka".

Liczb 360 tys. ofiar podaj "Encyklopedia Holokaustu", "Britannica. Edycja Polska" czy "Nowa Encyklopedia Powszechna PWN" w lad za publikacj z 1948 r. Zdzisawa ukaszkiewicza, sdziego Gwnej Komisji cigania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce.

Druga liczba - 235 tys. ofiar - pochodzi z artykuu z 1992 r. dr. Czesawa Rajcy, obecnie emerytowanego pracownika muzeum. Tak liczb podaje te np. internetowa "Wikipedia" czy ekspozycja znajdujca si w Pastwowym Muzeum na Majdanku.

Czesaw Rajca: - T liczb ustaliem na podstawie wylicze historykw, ktre ukazay si w 1991 r. w monografii Muzeum na Majdanku. A ci, zbierajc do niej materiay, nie mieli dostpu do wszystkich rde, np. tych w Niemczech. Sam rwnie nie korzystaem ze rde dostpnych w archiwum muzealnym, bo s fragmentaryczne, a dopki dane, ktre zawieraj, nie zostan wprowadzone do komputera, dokonanie za ich pomoc analiz miertelnoci w obozie na Majdanku jest niemoliwe.

Podkrela: - Nie czytaem jeszcze artykuu Tomasza Kranza, ale na pierwszy rzut oka ustalona przez niego liczba zabitych w obozie jest niewiarygodnie niska.

Kranz zbada - jak twierdzi - wszystkie dostpne rda, np. zachowane fragmenty ksig zgonw w obozie, rejestry zmarych, zawiadomienia o zgonach winiw, ktre hitlerowcy wysyali do parafii kocielnych w Lublinie, zeznania esesmanw z zaogi Majdanka zoone podczas ich procesu w Dsseldorfie na przeomie lat 70. i 80 oraz relacje winiw.

Nim tekst zosta skierowany do druku, przeczytaa go wikszo pracownikw lubelskiego muzeum, by te dyskutowany na specjalnym zebraniu. Nikt nie zgosi zastrzee.

- Ustalenia s bardzo rzetelne - uwaa prof. Zygmunt Makowski, przewodniczcy Rady Muzeum na Majdanku. - Nie znamy jednak ostatecznie liczby winiw, ktrzy przeszli przez obz, ani liczby tych, ktrych zgony nie zostay zewidencjonowane przez administracj obozu. Nie moemy wykluczy, e zostan odkryte nowe dokumenty, ktre zmieni ustalenia Kranza - trzeba o tym pamita i jego wyliczenia przyjmowa z pewn ostronoci.

Edward Balawejder, dyrektor muzeum, poleci przewodnikom, ktrzy oprowadzaj zwiedzajcych po dawnym obozie, by informowali o nowych ustaleniach liczby ofiar oraz o tym, e trwaj badania, ktre odpowiedz na pytanie, ilu winiw przeszo przez obz.

- 78 tys. zmarych i zabitych w cigu niespena trzech lat to zbrodnia w ogromnym wymiarze, nie tylko na tle innych obozw, np. Buchenwaldu, gdzie w cigu omiu lat zgino ok. 56 tys. osb - podkrela Tomasz Kranz. - Trzeba jednak pamita, e liczba ofiar - jak kada statystyka ludzkich tragedii - daje jedynie wyobraenie o skali ludobjstwa, ale nie oddaje bezmiaru blu i cierpienia, jakiego dowiadczyli wizieni i mordowani na Majdanku ludzie.

Mechanizm zagady

Obz na Majdanku funkcjonowa w Lublinie od padziernika 1941 r. do lipca 1944 r. Jedn z gwnych form masowej zagady byy rozstrzeliwania. Najwiksza z egzekucji miaa miejsce 3 listopada 1943 r., gdy w ramach akcji Erntefest ("Doynki") rozstrzelano 18 tys. ydw. By zaguszy strzay i krzyki ofiar, z dwch wozw puszczano muzyk. Winiw te gazowano przy uyciu tlenku wgla albo cyklonu B. Funkcjonoway trzy komory gazowe. Ludzi mordowano rwnie pakami czy elaznymi omami - np. podczas jednej z egzekucji esesmani zatukli w ten sposb 200 osb. Winiowie masowo umierali te z godu, wycieczenia i chorb.

(rdo - Jzef Marszaek, "Majdanek. Obz koncentracyjny w Lublinie", wydawnictwo Interpress, Warszawa 1987)

W Auschwitz te zweryfikowano liczb ofiar

Przez wiele lat po wojnie przyjmowano, e w KL Auschwitz zgino ok. 4 mln winiw. Ta liczba pochodzia z ustale sowieckiej komisji badania zbrodni hitlerowskich, ktra opara j na relacjach byych winiw, szcztkowych dokumentach i ogldzinach pozostaoci po obozie. W 1983 r. francuski badacz z Centrum Dokumentacji ydw w Paryu Georges Wellers, byy wizie KL Auschwitz, badajc m.in. dokumenty dotyczce liczby deportowanych do obozu, uzna, e przywieziono do niego ok. 1,6 mln osb, spord ktrych zgino blisko 1,5 mln.

W 1992 dr Franciszek Piper, kierownik dziau historyczno-badawczego Pastwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau, opublikowa ksik "Ilu ludzi zgino w KL Auschwitz", w ktrej stwierdza, e do obozu przywieziono co najmniej 1,3 mln ludzi, spord ktrych okoo 200 tys. przeniesiono do obozw koncentracyjnych w gbi Trzeciej Rzeszy, a pozostali w liczbie co najmniej 1,1 mln zginli na miejscu.

Publikacja wywoaa ogromne emocje. - Zarzucano mi - przede wszystkim niektrzy byli winiowie - e moje ustalenia nie znajduj potwierdzenia w dokumentach - mwi Franciszek Piper. - Natomiast podanych przeze mnie liczb nie zakwestionowa aden historyk prowadzcy badania nad Holokaustem i histori KL Auschwitz.