Tytan sodki jak Ziemia

Ksiyc Saturna, Tytan, by moe najbardziej przypomina Ziemi ze wszystkich cia w Ukadzie Sonecznym - twierdz naukowcy analizujcy wyniki bada sondy Cassini
Sonda wesza na orbit Saturna rok temu. Sze miesicy pniej wysaa na Tytana ldownik Huygens, ktry "przebi si" przez smog szczelnie otulajcy ksiyc i osiad na jego powierzchni. Fascynujce dane przesane przez par Cassini-Huygens zostay skrupulatnie przeanalizowane przez uczonych, a ostatnie wnioski przedstawiono podczas spotkania Amerykaskiego Towarzystwa Astronomicznego.

Sodkie ciaa niebieskie

Jak twierdzi dr Jonathan Lunine z University of Arizona, zarwno Ziemia, jak i Tytan s pooone w tzw. sodkich punktach Ukadu Sonecznego. Ciao niebieskie pooone w takim punkcie zachowuje rwnowag midzy rozmiarem lub mas a odlegoci od Soca. I tak Ziemia jest odpowiednio masywna, eby zachowa aktywno geologiczn w swoim wntrzu i czerpa z niej ciepo. Dziki odpowiedniemu oddaleniu od Soca nasza planeta ma te zasoby pynnej wody; wody, ktra jest na Ziemi rdem ycia. Wenus ma podobne rozmiary do Ziemi. Jednak blisko gwiazdy powoduje, e powierzchnia tej planety wrze. Nawet jeeli bya tam kiedy woda, to wyparowaa. Z kolei Mars ley wystarczajco daleko od Soca, eby wod zatrzyma, ale, niestety, jego niewielki rozmiar spowodowa szybkie wychodzenie, ktre zamrozio zapasy wody i zakoczyo aktywno wulkaniczno-tektonicz [cho naukowcy badajcy Marsa stwierdzili ostatnio, e jego wulkany mog by cigle czynne - red.]. - Tylko jedna planeta ley w zrwnowaonym, "sodkim punkcie" Ukadu Sonecznego. Jest ni Ziemia - podkrela Lunine. Podobn rwnowag zachowuje badany przez sond ksiyc Saturna. - Na Tytanie zachodz te same procesy co na Ziemi - mwi uczony. Z danych dostarczonych przez Cassini wynika, e wiej tam wiatry, padaj deszcze, rzeki wypeniaj jeziora, wybuchaj wulkany; zdarzaj si te trzsienia ziemi. Wszystkie te procesy rzebi powierzchni Tytana tak jak powierzchni Ziemi. S te oczywicie rnice - na Tytanie rol wody wydaje si odgrywa metan.

Co kilkaset lat deszcz metanu

Jak wida na zdjciach dostarczonych przez prbnik Huygens, powierzchnia ksiyca jest poorana kanaami, kanionami i ciemnymi plamami przypominajcymi jeziora. Mimo wczeniejszych wtpliwoci naukowcy s teraz pewni, e kiedy pyn nimi metan, ktry stanowi okoo piciu procent atmosfery ksiyca Saturna. Jeli kiedy pyn, to co si z nim stao i czy moe popyn znowu? Naukowcy sdz, e metan tak jak ziemska woda pada z tytanowego nieba, a potem wyparowuje do atmosfery. Wedug Ralpha Lorenza, take z University of Arizona, Tytana nawiedzaj metanowe monsuny. - Takie jak te, ktre nawadniaj pustynie w poudniowo-zachodnich Stanach Zjednoczonych. Woda stoi w pustynnych kanaach przez trzy dni, a potem wyparowuje. Na Tytanie to zjawisko jest jednak bardziej intensywne - twierdzi Lorenz cytowany przez najnowszy "New Scientist". Dowodem na to maj by zauwaone przez sond Cassini popkane osady zalegajce poza kanaami rzek. - Ich obecno moe oznacza gwatowne powodzie - wyjaniaj uczeni. - Na Ziemi te wikszo osadw przemieszcza si, kiedy rzeka nagle przybiera. Tak si dzieje na przykad z Kolorado w Wielkim Kanionie w USA.

Z bada wynika, e wprawdzie metanowe deszcze s bardzo gwatowne, jednak Tytan bardziej przypomina pustyni Mojave ni amazoski las deszczowy. - Na Tytanie moe pada w kadej chwili, ale stulecia mijaj, zanim deszcz lunie w tym samym miejscu - uwaa Ralph Lorenz. Badajc smog pokrywajcy ksiyc Saturna, panujc na nim temperatur i wspczynnik odbicia wiata, naukowcy doszli do wniosku, e Soce, ktre steruje procesem parowania i skraplania, moe wywoa na Tytanie rednio od jednego do dwch centymetrw deszczu rocznie. - Nie wiemy jednak, czy jest to milimetr deszczu miesicznie, centymetr rocznie, czy kilkanacie metrw raz na tysic lat - mwi Lorenz.

Dowodem na to, e deszcze wci padaj na Tytanie, s te burzowe chmury zaobserwowane przez sond Cassini. Naukowcy widzieli, jak z szybkoci kilkudziesiciu metrw na sekund potrafiy urosn z 23 do 44 kilometrw wysokoci. Potem chmury nagle zapaday si i traciy wielko. - Zmniejszay si, bo pada z nich deszcz - uwaa Caitlin Griffith pracujcy z Lorentzem.

Halo, czy jest tam kto?

Wedug danych przysanych przez sond Cassini Tytan pokrywa organiczny szlam. - A to oznacza, e na tym ksiycu moe by ycie - twierdzi odwanie David Grinspoon z amerykaskiego Southwest Research Institute. Jego zdaniem organizmy mog unika zamarznicia (w temperaturze okoo minus 178 stopni Celsjusza), kryjc si w gorcych rdach plujcych roztworem amoniaku. Tytan doczyby wic do innych cia niebieskich, na ktrych niektrzy naukowcy doszukuj si dowodw na istnienie ycia. Wrd tych cia jest Mars, inny satelita Saturna - Enceladus oraz dwa ksiyce Jowisza - pokryta lodem Europa i wulkaniczna Io.