8 mitw w sporze o Trybunale Konstytucyjnym wedug Helsiskiej Fundacji Praw Czowieka

W sporze o Trybuna Konstytucyjny nie wiesz, w co wierzy? Helsiska Fundacja Praw Czowieka rozwiewa mity na temat TK.

Chcesz wiedzie szybciej? Polub nas

Helsiska Fundacja Praw Czowieka jest jedn z najduej dziaajcych w Polsce organizacji zajmujcych si ochron praw czowieka. HFPC od 25 lat monitoruje dziaania kolejnych rzdw, nie dziwi wic, e zabraa gos take w sprawie kryzysu zwizanego z Trybunaem.

"Uwaamy, e nasza dziaalno zobowizuje, a take upowania nas do tego, aby stan w obronie niezalenoci Trybunau Konstytucyjnego i wartoci, jakie reprezentuje ta instytucja. Bez wtpienia, w ostatnim czasie, wok Trybunau Konstytucyjnego naroso wiele mitw. Chcielibymy rozwia niektre z nich", pisze na swojej stronie Fundacja.

1. Mit: Spr o Trybuna Konstytucyjny to zwyczajny spr polityczny

Prowadzony obecnie spr nie dotyczy polityki, ale tego, czy i w jakim zakresie parlament, rzd i Prezydent mog wpywa na dziaalno sdw i trybunaw. Wadze te mog robi tylko to, na co zezwala im Konstytucja i ustawy. Do przestrzegania prawa zobowizani s wszyscy - zarwno obywatele jak i politycy.

2. Mit: Trybuna Konstytucyjny jest niepotrzebny

Sdy konstytucyjne istniej w wikszoci krajw demokratycznych. Przykadami mog by amerykaski Sd Najwyszy, ktry kontroluje zgodno ustaw z konstytucj od pocztku XIX w., utworzony w okresie midzywojennym Sd Konstytucyjny Austrii oraz powoany tu po II wojnie wiatowej niemiecki Federalny Sd Konstytucyjny. Takich sdw nie byo natomiast w wikszoci pastw komunistycznych.

Podstawow funkcj Trybunau Konstytucyjnego jest badanie zgodnoci uchwalonych ustaw z Konstytucj RP. Wykonujc to zadanie Trybuna Konstytucyjny dba nie tylko o to, aby stanowione prawo byo przestrzegane, ale take chroni wszystkich przed tym, aby wybrane demokratycznie wadze nie ograniczay w sposb nadmierny naszych praw i wolnoci. Czarne karty historii pokazuj, e tam gdzie nie byo sdu konstytucyjnego lub jego rola bya zmarginalizowana, wadza duo atwiej rozwijaa autorytarne mechanizmy.

3. Mit: Wadza Trybunau nie pochodzi od spoeczestwa

rdem uprawnie Trybunau Konstytucyjnego jest Konstytucja zaakceptowana w oglnonarodowym referendum, ktre odbyo si w dniu 25 maja 1997 r. Co wicej, kady z sdziw Trybunau wybierany jest przez Sejm zoony z przedstawicieli narodu. Zarwno wic uprawnienia jak i skad Trybunau czerpi sw moc z woli spoeczestwa.

4. Mit: Orzeczenia Trybunau Konstytucyjnego nie maj wpywu na los konkretnych ludzi

W ostatnich latach orzecznictwo Trybunau wielokrotnie przyczyniao si do ochrony praw i wolnoci. Trybuna hamowa zapdy wadzy do podsuchiwania obywateli czy ograniczania ich prawa do obrony. Dziki Trybunaowi nie doszo do nadmiernego utrudnienia realizacji prawa do zgromadze. Trybuna mia take wpyw na zasobno portfela Polakw. Orzeka m.in. o korzystniejszym dla obywateli mechanizmie waloryzowania rent i emerytur, a take zlikwidowa odpatno za drugi kierunek studiw. To w efekcie wyroku TK dojdzie do zwikszenia kwoty wolnej od podatku dochodowego od osb fizycznych.

5. Mit: Trybuna Konstytucyjny jest upartyjniony

Kadencja sdziw Trybunau Konstytucyjnego jest ponad dwa razy dusza od kadencji Sejmu. Oznacza to, e na obecny skad Trybunau miay wpyw przede wszystkim Sejmy poprzednich kadencji. Warto jednak zauway, e cz z obecnych sdziw Trybunau zostao wybranych z poparciem wczesnej opozycji. Obecny Sejm do koca swojej kadencji zadecyduje o wyborze kolejnych 4 sdziw. Wraz z legalnie wybranymi 2 sdziami bdzie mia wic wpyw na obsad 6 stanowisk w Trybunale Konstytucyjnym. W wypadku za, gdy obecnie rzdzcy utrzymaj wadz po nastpnych wyborach parlamentarnych bd mieli prawo do obsady dalszych 6 sdziw Trybunau

6. Mit: Orzeczenia Trybunau nie s ostateczne

Zgodnie z Konstytucj orzeczenia Trybunau Konstytucyjnego maj moc powszechnie obowizujc i s ostateczne. Podlegaj one niezwocznemu ogoszeniu. aden akt prawny nie upowania wadzy wykonawczej do odmowy lub wstrzymania publikacji wyroku Trybunau Konstytucyjnego

7. Mit: Trybuna Konstytucyjny to "postkomunistyczny przeytek"

Utworzenie Trybunau Konstytucyjnego w PRL w 1982 r. nie byo zwizane z realizacj ideologii komunistycznej. Stanowio koncesj wadzy, znajdujcej si w problemach, na rzecz poszanowania praw i wolnoci jednostki. Do podobnych reform moemy zaliczy utworzenie Naczelnego Sdu Administracyjnego w 1980 r. oraz powoanie urzdu Rzecznika Praw Obywatelskich w 1987 r.

Rwnie orzecznictwo Trybunau Konstytucyjnego pokazuje, e stanowi on element rozliczania si z przeszoci. Uznawa za zgodne z Konstytucj odebranie przywilejw emerytalnych osobom zatrudnionym w organach bezpieczestwa PRL. Orzek take o nielegalnoci dekretu o stanie wojennym.

8. Mit: Trybuna Konstytucyjny walczy z wartociami konserwatywnymi

Trudno uzna za zasadny zarzut, aby Trybuna Konstytucyjny kierowa si wycznie pogldami liberalnymi. W przeszoci uzna on za niezgodn z Konstytucj moliwo przerwania ciy ze wzgldu na trudn sytuacj osobist. Podobne rozstrzygnicie wyda w sprawie ograniczenia moliwoci powoywania si przez lekarzy na klauzul sumienia. Co wicej, uznawa za zgodne z Konstytucj wliczanie do redniej ocen oceny z obowizkowych zaj religii, a take karanie za obraz uczu religijnych.

Helsiska Fundacja Praw Czowieka od pocztku monitoruje zmiany legislacyjne dotyczce Trybunau Konstytucyjnego oraz wybr jego sdziw. Wicej informacji na ten temat dostpnych jest tutaj.



Chcesz wiedzie wicej i szybciej? cignij nasz aplikacj Gazeta.pl LIVE!