Pedagog: Nie uczmy religii, nie uczmy nawet etyki. Filozofia do szkół!

?Etyka w formie, w jakiej występuje w naszym systemie edukacyjnym, jest zakładnikiem katechezy? - pisze na portalu Racjonalista.pl dr Tomasz Kalbarczyk, pedagog z Wyższej Szkoły Ekonomii i Innowacji w Lublinie. I postuluje, by w polskich szkołach nauczać nie religii, nie samej etyki, a filozofii.
Dlaczego wprowadzenie do polskich szkół lekcji etyki nastręcza takie trudności? Dr Tomasz Kalbarczyk z Wydziału Pedagogiki i Psychologii Wyższej Szkoły Ekonomii i Innowacji w Lublinie podkreśla w serwisie Racjonalista.pl, że przyczyn jest kilka.

Jego zdaniem niektórzy dyrektorzy szkół mają "bardzo silne przekonanie o własnych racjach" i "gotowość do narzucania swojego światopoglądu innym (w tym wypadku podległym i bezbronnym często uczniom) wszelkimi sposobami". Jest jeszcze strach. "Przed księdzem czy katechetą, szkolnym środowiskiem, lokalnymi władzami". "Odnotowane przypadki organizowania lekcji etyki po kryjomu, bez wpisywania zajęć do planu lub w czasie spowodowanej chorobą nieobecności katechety, wskazują na takie wyjaśnienie" - zauważa dr Kalbarczyk. "Przyczyną może być wreszcie zwykłe lekceważenie, brak wrażliwości, która pozwoliłaby zauważyć i uszanować potrzeby mniejszości" - dodaje.

"Nieprzestrzeganie prawa na wyjątkową skalę"

Pedagog zaznacza, że w polskiej szkole "świat opisany przepisami prawnymi stanął na głowie". Bo choć w teorii powinno się organizować lekcje religii lub etyki, w praktyce w planie uwzględnia się religię i wymaga od rodziców oświadczeń, że rezygnują z katechezy dla swojego dziecka. Tymczasem, jak wskazuje dr Kalbarczyk, zarówno Konstytucja, jak i ministerialne rozporządzenie zapewniają uczniom i rodzicom możliwość wyboru między lekcjami religii i etyki. "Liczba szkół, które proponują uczniom lekcje etyki, nie przekracza pięciu procent wszystkich placówek. Nieprzestrzeganie prawa na taką skalę jest okolicznością wyjątkową, odbywa się w warunkach wad systemowych, w atmosferze przyzwolenia i całkowitego braku woli politycznej, by tę sytuację zmienić" - pisze pedagog.

Według dr. Kalbarczyka zestawianie etyki z religią staje się szkodliwe dla tej pierwszej. "Etyka nie jest czymś, co można prosto zestawić z katechezą, nie jest "antykatechezą" ani "katechezą ateizmu", jak sądzą niektórzy. Trzeba więc przy wszystkich możliwych okazjach tłumaczyć i przypominać, że katecheza i lekcja etyki to dwa całkowicie różne byty" - pisze pedagog. I podkreśla, że katecheza służy wykładni określonej religii, zaś etyka to dziedzina wiedzy, dział filozofii i refleksja nad moralnością. Która dotyczy zarówno osób religijnych, jak i niewierzących.

Etyka zakładnikiem katechezy?

"Jeśli jakaś ideologia jest w programach nauczania nadmiernie reprezentowana i bez uzasadnienia na różne sposoby wyróżniania, to dzieje się tak ze szkodą dla rozwoju krytycznego myślenia. Z wymienioną kompetencją u polskiego ucznia jest wciąż nie najlepiej i to stanowi moim zdaniem kluczowy argument za wprowadzeniem do szkół lekcji filozofii" - stwierdza wreszcie dr Kalbarczyk. Dlaczego filozofii, a nie etyki? "Etyka w formie, w jakiej występuje w naszym systemie edukacyjnym, jest zakładnikiem katechezy" - zauważa pedagog.

Zdaniem pedagoga jednak lekcje etyki przez całą szkołę podstawową, gimnazjum i liceum nie mają sensu. Choćby w zestawieniu z liczbą godzin poświęcanych na fizykę czy biologię. Nawet studenci filozofii zaliczają dwa semestry zajęć z etyki. "Jestem przekonany, że w zupełności wystarczyłby roczny lub dwuletni kurs filozofii w szkole średniej, który dałby znacznie więcej niż omówienie elementów etyki" - postuluje dr Kalbarczyk. I cytuje prof. Andrzeja Szahaja, filozofa z toruńskiego UMK, który powiedział, że "nieobecność filozofii w polskiej szkole nie jest przypadkowa. Klasa polityczna uznała, że nie chce kształtować obywateli, którzy byliby zbyt krytyczni wobec jej posunięć. W jej interesie leży utrzymywanie elektoratu w stanie ignorancji i konformizmu intelektualnego. Bo ludźmi takimi zawsze łatwiej manipulować".

Cały tekst przeczytasz na stronach Racjonalista.pl.

Filozofia w szkołach - salomonowe wyjście z wojny religia-etyka?
Więcej o: