"Der Spiegel" o wybitnym polskim naukowcu: prekursor idei czystoci krwi. PAN i rektorzy oburzeni: Chcemy sprostowania

- Dla wikszoci ludzi wybuch I wojny wiatowej by katastrof na niespotykan dotd skal. Dla Ludwika Hirszfelda, jednego z najwybitniejszych polskich naukowcw, odkrywcy grup krwi, okaza si jednak szans na niezy zarobek - pisze niemiecki tygodnik "Der Spiegel". Ostra reakcja Polskiej Akademii Nauk.
- "Lata przed dojciem nazistw do wadzy, niemieccy naukowcy pracowali nad teori czystoci krwi. Ta obsesja doprowadzia do niebezpiecznych teorii o wyszoci rasy, ale take do przeomowych odkry medycznych" - pisze w "Der Spiegel" Frank Thadeusz. Jego tezy spotkay si ze stanowczym sprzeciwem nie tylko polskiego wiata nauki, ale rwnie modych naukowcw i czytelnikw niemieckiego magazynu.

Autor tekstu powouje si na now publikacj szwajcarskiej historyczki Myriam Sprri, dotyczc historii bada nad grupami krwi. Cytowany historyk mia napisa, e idea czystoci krwi, pierwszy raz rzekomo wyraona przez Hirszfelda, nie zostaa nigdy pniej przez niego zakwestionowana. Ide czystoci krwi mieli popularyzowa Hirszfeldowie w 1920 r. Jednak ze stanowiska PAN wynika, e nazici posuyli si wynikami bada Polaka do uprawdopodobnienia teorii o wyszoci rasy. Sam naukowiec stanowczo si temu sprzeciwia.

Niemiec? yd? Prekursor idei czystoci krwi? PAN: Faszywe, szkalujce

"Spiegel" pisze, e "niemiecki lekarz z on prowadzi laboratorium bakteriologii w Salonikach. Mia niemal nieograniczon moliwo prowadzenia bada na ludziach. Chodzio o francuskich, brytyjskich, woskich, rosyjskich i serbskich onierzy stacjonujcych w tym portowym miecie w pnocnej Grecji, osaczonej przez wojska niemieckie podczas tzw. ?Kampanii Bakanw ?".

- "Aby wykona najwiksze badania terenowe w historii medycyny, Ludwik Hirszfeld postanowi zbliy si do przetrzymywanych jecw. Wiedzia, jak do nich podej, jak przekona wycieczonych onierzy, by zgodzili si na udzia w eksperymencie, i oddawali mu swoj krew do badania" - pisze Thadeusz.

- Fakt, e wynikami jego bada nad grupami krwi podpierano si w rasistowskich teoriach, wiadczy wycznie o ignorancji i zej woli nazistowskich badaczy. Prof. Ludwik Hirszfeld aktywnie protestowa bowiem przeciwko takiemu naduywaniu jego teorii (T.M. Allan, "Hirszfeld and the blood groups", British Journal of Preventive & Social Medicine 1963, 17(4): 166-171), a w caym jego dorobku nie ma treci, ktre wizayby wystpowanie jakiejkolwiek grupy krwi z cechami osobowoci ("gorsza", "lepsza"), nie wystpuje te w nim termin "czysto krwi" - czytamy w owiadczeniu Prezydium Konferencji Rektorw Akademickich Szk Polskich i Polskiej Akademii Nauk, ktre publikuje "Panorama PAN".

"Hirszfeld nie by Niemcem"

Polscy naukowcy punktuj szereg niecisoci zawartych w tekcie niemieckiego tygodnika. Podkrelaj m.in., e "Hirszfeld nie by Niemcem, lecz Polakiem, nie prowadzi swych bada na jecach, lecz przyby na Bakany przede wszystkim celem zwalczania epidemii bakteryjnych". - Takie przedstawianie prof. Ludwika Hirszfelda, oparte na cakowicie niesusznych przesankach, obraa pami o Nim i nie suy niemiecko-polskiemu pojednaniu" - czytamy w owiadczeniu.

PAN i rektorzy okrelaj te treci jako "faszywe, szkalujce posta wybitnego polskiego naukowca". - Protestujemy i domagamy si, w obronie dobrego imienia Profesora, sprostowania tych treci na amach "Der Spiegel" - napisali.

Sprzeciw czytelnikw

Artyku skomentowali profesorowie: Janusz Boratyski, Marcin Czerwiski, Andrzej Grski, Piotr Kunierczyk, Elwira Lisowska i Czesaw Radzikowski - wszyscy z Instytutu Immunologii i Terapii Dowiadczalnej PAN im. Ludwika Hirszfelda. Napisali oni, e artyku obraa pami polskiego naukowca, ktry sprzeciwia si wykorzystywaniu wynikw jego bada do rasistowskich celw. Dodali rwnie, e Hirszfeld by nie tylko wybitnym uczonym, ale rwnie niezwykym czowiekiem i wychowawc.

Hirszfeld zmar w 1954 r. we Wrocawiu. By jednym z najwybitniejszych polskich naukowcw. W czasie I wojny wiatowej zajmowa si zwalczaniem epidemii tyfusu plamistego w Serbii. W czasie II wojny wiatowej wraz z innymi ydami zosta zmuszony do zamieszkania w getcie warszawskim. W lipcu 1942 r. udao mu si z niego uciec.

Najwiksze sukcesy naukowe odnis, pracujc nad grupami krwi. Odkry prawa dziedziczenia grupy krwi i wprowadzi oznaczenie grup krwi jako 0, A, B i AB, przyjte na caym wiecie w 1928 r. Oznaczy rwnie czynnik Rh i odkry przyczyn konfliktu serologicznego, co uratowao ycie wielu noworodkom.