Pojemniki w rnych kolorach, dziwaczne zasady, chaos... Ekspert: Nie narzekajmy, segregowanie nie jest trudne

"To absurd! Pojemnik na plastik, ale nie te po jogurtach". "Gdzie mam na 18 m2 ustawi 5 pojemnikw?" Im bliej wprowadzenia nowych zasad segregowania mieci, tym wicej wtpliwoci. - Nie przesadzajmy, nie szukajmy pretekstw, segregujmy - mwi Dominik Dobrowolski, specjalista do spraw recyklingu.
Od kiedy rozpoczlimy nasz cykl o mieciach, dostalimy mnstwo pyta o to, jak dobrze segregowa odpady. W rozmowie z naszym ekspertem staralimy si wyjani wikszo wtpliwoci. Okazao si, e to za mao, a opisane przez nas zasady (ulotka do cignicia TUTAJ) nie wszdzie sa stosowane.

"U mnie w gminie obowizuj zupenie inne zasady". "Totalny chaos informacyjny". "Mamy inne kolory pojemnikw, nikt nic nie wie". "Wychodzi na to, e na 18 m2 mam zmieci 5 rnych pojemnikw. Czy oni powariowali?!" - pisali nasi czytelnicy.

Czy rzeczywicie od lipca czeka nas kompletny chaos zwizany z wywoeniem odpadw? Co zrobi, jeli zasady ustalone przez gmin s niejasne? Czy rzeczywicie bdziemy paci za tych, ktrzy nie posegreguj mieci? O to wszystko pytamy Dominika Dobrowolskiego, specjalist do spraw recyklingu.

Anna Pawowska, Gazeta.pl: - Nasi czytelnicy pisz, e w sprawie mieci panuje kompletny chaos. Dostaj ulotki z instrukcjami, ktre nie zgadzaj si z zasadami, o jakich mwilimy ostatnio. Kada gmina ma te swoje kolory pojemnikw. Ta mieciowa rewolucja w ogle ma szanse si uda?

Dominik Dobrowolski*: - Wikszo ludzi boi si zmian. To zupenie naturalne, ale tak naprawd przesadzaj ze swoimi obawami. Zasady segregowania odpadw s spjne, cho oczywicie mog by drobne rnice. Przecie nigdzie nie bdzie tak, e nagle kto wymyli zbieranie makulatury razem z odpadami organicznymi, bo to kompletnie bez sensu. Tak samo jak nie ma moliwoci zbierania odpadw niebezpiecznych, na przykad elektromieci z odpadami opakowaniowymi. Co do podstawowych zasad, to s one spjne, jednolite. Wynikaj przede wszystkim ze zdrowego rozsdku, ale te z zapisw ustawy o porzdku i czystoci w gminie.

Rnice nie s na tyle due, eby po przejciu do innej gminy nie wiedzie, co do ktrego pojemnika wrzuci?

- W tym momencie mam przed sob instrukcj, co i jak segregowa, ktr dostaem od wsplnoty w Warszawie. W zasadniczych kwestiach nie rni si od tego, co mam w gminie Dugoka pod Wrocawiem. Do czerwonych workw bd trafiay segregowane odpady suche.

Niezalenie bdziemy te zbiera w zielonych workach czci rolin, poamane gazie itp. Poza tym w tej gminie osobno, poza odpadami opakowaniowymi, zbieramy szko. Poza tym jeszcze do pojemnikw czarnych bd mg wrzuca odpady higieniczne czy rne produkty wielomateriaowe, jakie nie nadaj si do recyklingu. To naprawd jest bardzo logiczny system, nie ma tu adnych niejasnoci. Nie szukabym wic pretekstu, eby unika sortowania.

Nie wszdzie chyba jest to logiczne. Czytelniczka ze Szczecina napisaa, e w jej gminie s pojemniki na plastik, na ktrych jest napisane, eby nie wrzuca do nich pojemnikw po jogurcie, opakowa po chemii domowej, styropianu. Co mam z tym wszystkim robi? - pyta czytelniczka. Przecie to nie s jakie rzadkie odpady...

- Taki zapis jest niezgodny z now ustaw. Przypuszczam, e sa to pojemniki postawione jeszcze wczeniej, przed tzw. rewolucj mieciow. Kto, kto napisa tak instrukcj, idzie na atwizn. Firmy czsto wol zbiera tylko to, co si najbardziej opaca. Na przykad niektre zbieray tylko butelki PET, a inne surowce ich nie interesoway. Teraz bdzie to niezgodne z prawem. Jeli zbieramy tworzywa, powinnimy zbiera wszystkie tworzywa opakowaniowe. Przypominam, e jako tworzywa traktujemy te tzw. kartony po mleku i innych napojach.

Mam te jeszcze jedn informacj od czytelnikw: firma rozdajca te worki na metale wyranie zaznacza, eby nie wrzuca do nich puszek po konserwach.

- To kolejny przykad samowolki kompletnie niezgodnej z nowymi przepisami. Oczywicie, opakowania metalowe mog by zbierane niezalenie, lub z innymi opakowaniami, ale nie mog nie by zbierane selektywnie. Oczywicie, niezalenie od nowych przepisw, cay czas bdzie mona wysegregowywa puszki aluminiowe i sprzedawa je w punktach skupu, bo aluminium jest najdroszym metalem opakowaniowym na rynku.

No wanie. Wiele osb mwi: "Kiedy funkcjonoway skupy surowcw, pacili nam za odpady. Teraz mamy segregowa i jeszcze za to paci". Co si stao ze skupami butelek czy makulatury?

- Skupy, rzecz jasna, nadal funkcjonuj. Jeli chodzi o skupy makulatury i metalu, to jak najbardziej s takie punkty. Skup szka rzeczywicie nie funkcjonuje, bo cz butelek jest kaucjonowanych, wic mona je odda w sklepie. Szko bez kaucji wrzucamy do odpowiednich pojemnikw.

No wanie, dlaczego wrzucamy i pacimy za wywz, zamiast - tak jak kiedy - sprzeda?

- Zagospodarowanie mieci kosztuje. Kto musi je odebra, musi przyjecha samochd, a paliwo te kosztuje, obsuga, pniej praca sortowni... Na kocu powstaje produkt, ktrego warto jest mniejsza ni koszty caego procesu. W krajach, ktre maj wysoki poziom recyklingu, funkcjonuj dwa modele. Jeden polega na selektywnej zbirce w pojemnikach, a drugi - na systemie kaucji za opakowania. Nie ma niezalenych skupw, bo warto surowca jest nisza od kosztw jego pozyskania. Wida, e kiedy to si opaca, jak w przypadku aluminium, to takie punkty skupu istniej.

Dlaczego kiedy takie punkty skupu si opacay? Przecie technologia jest coraz lepsza, teraz przetwarzanie surowcw wtrnych powinno by efektywniejsze ni 30 lat temu.

- Wtedy podstawowym problemem byy niedobory na rynku. Na przykad firmy monopolowe szukay na rynku butelek, eby wlewa w nie wdk. eby te butelki pozyska, tworzono punkty skupu butelek rnego rodzaju. Teraz jest nadmiar butelek na rynku, poda przekracza popyt. Kiedy, jak byem harcerzem, sam chodziem i zbieraem makulatur, eby dosta papier toaletowy. Teraz mamy nadprodukcj wszystkiego i takie rzeczy nie maj ju racji bytu. Poza tym obecnie na rynku jest bardzo duo opakowa, a wyprodukowanie nowych jest czsto tasze ni przetworzenie starych.

Segregowanie na pewno ma sens, ale jak to ma wyglda w praktyce? Wiele osb narzeka, e w niewielkich mieszkaniach ustawienie kilku pojemnikw na odpady graniczy z cudem.

- Tak naprawd w wikszoci gmin wystarcz dwa pojemniki: na opakowania i na mieci zmieszane i organiczne. A przecie baterii, elektromieci czy przeterminowanych lekw nie wyrzucamy codziennie. Spokojnie mona je gdzie odoy w pudeku i po prostu przy okazji odnie do punktu zbirki. Poza tym przede wszystkim trzeba si zastanowi, czy nie produkujemy za duo mieci.

Inny zarzut wobec nowej ustawy to wprowadzanie tzw. odpowiedzialnoci zbiorowej. Tego obawiaj si przede wszystkim mieszkacy blokw. Wystarczy, e jedna osoba nie bdzie przestrzega zasad i sortowa odpadw, a wszystkim zostanie naliczona wysza opata. W takiej sytuacji inni strac motywacj do segregowania. Ta rewolucja mieciowa ma szans si uda?

- Przez 20 lat testowalimy system cakowicie kapitalistyczny, z systemem wielu firm i du dowolnoci podpisywanych umw. Efekt jest fatalny. Mamy niski poziom odzysku i zamiecon Polsk. Ludzie uznali, e brud i sterty mieci w rowach to jest norma. We wszystkich krajach, ktre s liderami recyklingu, system wyglda tak, e gminy s wacicielem mieci.

Ale to nie zmienia faktu, e odpowiedzialno zbiorowa i ponoszenie konsekwencji za bdy ssiadw nie zachca do sortowania mieci.

- Zawsze s takie pytania. Byem w Szwajcarii, gdzie w altanie mietnikowej na osiedlu bya tablica z biaymi owieczkami i wrd nich jedna czarna. By napis: Nie bd czarn owc. Dodatkowo bya atrapa kamery przy mietniku. Wida, e nie tylko my mamy problemy z czarnymi owcami. Prawo zabrania te mordowa, kra i wielu innych rzeczy. To, e nie wszyscy tego przestrzegaj, nie oznacza, e mamy to prawo zlikwidowa. Tak samo jest z prawem nakazujcym segregowanie odpadw. Cho, oczywicie, w przypadku osiedli czy duych blokw mieszkaniowych ten problem moe by dokuczliwy.

Tego nie da si wyeliminowa, ale to nie znaczy, e mamy nic nie robi. Trzeba i w jakim rozsdnym kierunku. Wprowadzamy zasady, ktre obowizuj na wiecie. I po prostu zacznijmy je stosowa. Bez narzekania, bez jczenia, bez szukania pretekstw, eby nic nie zmienia. Poza tym to naprawd jest proste i logiczne. Ludzie boj si zmian. W kocu ci, ktrzy teraz narzekaj i buntuj si, przywykn do nowych zasad i to wszystko stanie si naturalnym sposobem postpowania.

* Dominik Dobrowolski - specjalista do spraw recyklingu, prowadzi stron www.cycling-recycling.eu, na ktrej mona znale informacje o odpadach i ich recyklingu.