O nas
Bo풽na Kowalkowska (Fot. Krystian Lipiec)
Bo풽na Kowalkowska (Fot. Krystian Lipiec)

"Okres w moim 퓓ciu" to kampania spo쿮czna zorganizowana przez Gazeta.pl i inicjatyw TakDlaPodpasek.pl, realizowan przez Okresow Koalicj i Kulczyk Foundation. Apeluj켧 o darmowe podpaski w szko쿪ch, rozmawiamy z kobietami o akceptacji w쿪snego cia쿪, dostpie do 턳odkw higienicznych i o tym, jak okres wp퀉wa na ich 퓓cie zawodowe.

Gdybym mog쿪 zebra okresowe do턻iadczenia miliardw kobiet na 턻iecie i potrafi쿪 zrobi z nich film, zapewniam, 풽 by쿪by to przejmuj켧a i niezapomniana historia. Wielowymiarowa, bogata i s쿽dko-gorzka, z naciskiem na „gorzka". By쿪by to opowie뜻 o comiesicznym blu, niepewno턢i i permanentnym wstydzie. Dojmuj켧ym poczuciu upokorzenia i osamotnienia, ktre wielu kobietom towarzyszy od pierwszej kropli krwi, a czsto du퓇, du퓇 wcze턭iej. Nie zabrak쿽by w niej scen nawi콄uj켧ych do niespodziewanych przeciekw, plam i dyskomfortu, a tak풽 trudno턢i, jakie okres czsto wywo퀅je w 퓓ciu zawodowym i rodzinnym. Ale by쿫y te jasny punkt w tej historii, opowiadaj켧y o uldze, oczyszczeniu i duchowym po낢czeniu, o szansie i nadziei. I o ogromnej i fundamentalnej potrzebie akceptacji tego z쿽퓇nego stanu rzeczy, jakim jest menstruacja.

Przeciwleg쿮 bieguny

To niemal fascynuj켧e, jak my, kobiety, i my, spo쿮czestwo, ma쿽 wiemy o r璨norodno턢i w do턻iadczaniu okresu. „My턫a쿪m, 풽 wszystkie kobiety miesi켧zkuj tak samo jak ja", „Nie wiedzia쿪m, 풽 przez okres mo퓆a przej뜻 bez blu", „Zdziwi쿪m si, 풽 krwawienie mo풽 trwa tak krtko / tak d퀅go". „Nie wiedzia쿮m, 풽 menstruacja to tyle krwi". To tylko kilka wypowiedzi, jakie pad퀉 podczas omawiania kampanii spo쿮cznej „Okres w moim 퓓ciu", podczas ktrej przez kilka dni mia쿪m okazj wys퀅cha okresowych historii.

Mnie sam w rozmowach o okresie (i opublikowanych badaniach) najbardziej zaskoczy brak neutralnego stosunku do okresu. Relacje kobiet ustawiaj si na dwch przeciwstawnych biegunach – okres to 턻ito albo koszmar, przy czym tych koszmarnych relacji jest zdecydowanie wicej. Narracja zmienia si w zale퓆o턢i od wieku, u starszego pokolenia dobre wspomnienia zwi콄ane z okresem w zasadzie w ogle nie wystpuj. W historiach przywo쿪nych przez Katarzyn Figur czy Agat M퀉narsk przewija si poczucie bycia brudn, gorsz i opuszczon w momencie wkraczania w okres dojrzewania. Wtedy nie mwi쿽 si o tym wcale, a je턫i ju, to tylko w stygmatyzuj켧y sposb. Je턫i dodamy do tego bezradno뜻 w obliczu ciekn켧ej po nogach krwi, z du퓓m prawdopodobiestwem mo풽my mwi o do턻iadczaniu traumy.

Jak wobec tego nacechowany mo풽 by transpokoleniowy przekaz p퀉n켧y od kobiet, ktre przez lata, przynajmniej raz w miesi켧u, czu퀉 si odrzucone i zagubione? 

Kolejne pokolenie dziedziczy przede wszystkim wstyd i w쿪턭ie wstydem wy턢ie쿪 bdzie w쿪sne do턻iadczanie okresu – i to pomimo pojawienia si szeroko reklamowanych 턳odkw higienicznych, otwieraj켧ych mo퓄iwo뜻 mwienia o menstruacji. Przez lata sytuacja zmienia si powoli i tylko w uprzywilejowanych grupach, a i tam nie zawsze i nie w takim stopniu, 풽by ca쿸owicie wymaza wstyd. W relacjach m쿽dszego pokolenia kobiet – Young Leosi, Oli Hamka쿽 czy Karoliny Brzuszczyskiej – s퀉cha wicej swobody i otwarto턢i, cho przykrych i zawstydzaj켧ych historii nadal nie brak. O tym, jak niewygodne uczucia wywo퀅je temat okresu, mo풽 턻iadczy fakt, jak wiele kobiet odmwi쿽 udzia퀅 w organizowanej kampanii, w쿪턭ie ze wzgldu na realne ryzyko bycia ocenion i naznaczon. Bo w temacie okresu wci굻 trudno o poczucie bezpieczestwa.

Okres to sprawa pokoleniowa

W przywo쿪nych historiach wyra펝ie wybrzmiewa charakter i forma przekazu, ktry ka풼a dziewczynka i ka풼y ch쿽piec otrzymali w momencie dojrzewania. Nie chodzi wy낢cznie o u턻iadamiaj켧 rozmow lub jej brak, tylko o ogln atmosfer i klimat, ktry ca쿮j przemianie towarzyszy. Jak wskazuje dr Alicja D퀅go녠cka, to w쿪턭ie od panuj켧ych w rodzinie relacji i blisko턢i, ktra przejawia si m.in w stosunku do fizjologii – i od swobody w rozmawianiu o sprawach naturalnych, cho intymnych – zale퓓, z czym wystartuj w 퓓ciu m쿽da kobieta i m쿽dy m轅czyzna i jaki kapita emocjonalny przeka엽 dalej. Znam domy, w ktrych czas dojrzewania celebruje si bardzo piknie, ale jak mwi dr D퀅go녠cka, trzeba by ostro퓆ym w nadawaniu okresowi specjalnej rangi. Kobieta jest kobiet bez wzgldu na to, czy ma okres, czy te go nie ma. To nie okres, nie pierwsze w쿽sy 쿽nowe czy nie wzwody decyduj o tym, kim si jest. A zadaniem ca쿮j rodziny jest zadbanie w tym czasie o komfort i szacunek.

Wbrew oglnym, dawno przyjtym za쿽풽niom okres nie jest wy낢cznie spraw kobiet, lecz kwesti spo쿮czn. Zaryzykuj stwierdzenie, 풽 dotyczy tak samo kobiet, jak i m轅czyzn.

Jak partner ma budowa relacj z blisk mu kobiet, je턫i w ka풼ym miesi켧u przez kilka dni 퓓je w emocjonalnym odciciu? Jak tata ma zrozumie dorastaj켧 crk, je턫i nie wie, co si z ni dzieje podczas okresu, i nie tylko wtedy? Jak dziewczynki i kobiety maj si czu swobodnie i bezpiecznie w miejscach publicznych, je턫i okres i zwi콄ane z nim rzeczy nadal s tematem tabu?

Jak s퀅sznie zauwa퓓쿪 jedna z bohaterek kampanii: czym innym jest intymno뜻, a czym innym temat tabu. I tak jak nikt z nas nie ma ochoty g쿽턭o opowiada czy s퀅cha o toaletowych przygodach, nie zmienia to faktu, 풽 쿪zienka to jedno z wa퓆iejszych miejsc w 퓓ciu ka풼ego cz쿽wieka. Chcesz czy nie, do toalety chodzi musisz i nie ma sensu temu zaprzecza czy specjalnie si z tym kry. Ot, fizjologia i tyle. W takim samym stopniu dotyczy prezydenta, celebryty, jak i przecitnego Kowalskiego. A kto ani razu w 퓓ciu nie maszerowa z paczk papieru toaletowego pod pach, niech pierwszy rzuci kamieniem.

Bez papieru toaletowego jak bez rki. A bez podpaski?

Skoro ju jeste턬y w 쿪zience, to powiedzmy sobie uczciwie, 풽 ubikacja bez papieru toaletowego to zgroza. Kojarzycie to specyficzne uczucie niepokoju, kiedy korzystacie z publicznej toalety i orientujecie si poniewczasie, 풽 nie ma w niej papieru, a wy go w쿪턭ie bezwzgldnie potrzebujecie? Znacie to paniczne rozgl켨anie si po k켾ach w nadziei na znalezienie kawa쿸a „czegokolwiek", 풽by zabezpieczy cztery litery i kot퀅j켧e si w g쿽wie my턫i o nadchodz켧ym dyskomforcie, niewygodzie i – jakby nie patrze – upokorzeniu?

Ot璨, s퀅chajcie, z potrafi켧ym zaskoczy okresem jest tak samo, a nawet gorzej, bo sytuacja, w ktrej znajduje si kobieta, trwa. Krew nie przestaje ciekn길 po spuszczeniu wody ani po u퓓ciu chusteczki higienicznej.

W pierwszych dniach po wystartowaniu kampanii korzysta쿪m z toalet m.in. przychodni dziecicej, parku miejskiego, Opery Narodowej, kawiarni. I za ka풼ym razem my턫a쿪m o tym, ile spo턳d tysi켧a kobiet, ktre przewijaj si przez te toalety ka풼ego dnia, doznaje upokorzenia i niepokoju.

Raptem trzy dni po rozpoczciu kampanii "Okres w moim 퓓ciu" sama znalaz쿪m si w podobnej sytuacji. Skrupulatnie prowadz kalendarzyk okresowy, znam swj organizm i poniewa wiem, 풽 miewam wahania, zachowuj czujno뜻 w tym temacie. A jednak tym razem moje cia쿽 zadzia쿪쿽 po cichu, z zaskoczenia, dok쿪dnie tego dnia, kiedy (przysigam!) mia쿪m na sobie bia쿮 spodnie i by쿪m w trakcie spotkania zawodowego. Historia jest niemal filmowa, bo w panicznym poszukiwaniu wy풽j wymienionego „czegokolwiek", przez g쿽w przelatuj mi przer璨ne pomys퀉-wyznania bohaterek kampanii: przewi콄a si w pasie bluz w odpowiednim kolorze, zdj길 skarpetk i wypcha j papierem toaletowym, czy te, w razie przecieku, cicho i szybko uciec z miejsca zdarzenia. I wtem o턻ieca mnie! Kiedy w redakcji 턻itowali턬y start kampanii, zamiast welcome drinka mo퓆a by쿽 poczstowa si podpask. A 풽 jestem sentymentalna, wzi怨am z koszyczka jedn na pami켾k. I w쿪턭ie ta jedna podpaska, cudem upchnita w kieszeni p쿪szcza, tego dnia mnie uratowa쿪. Opisuj켧 to do턻iadczenie, wiem, 풽 nie jestem w nim jedyna. Wiem te niestety, 풽 dla wielu kobiet przytoczona historia to codzienno뜻. I bynajmniej nie z powodu trudno턢i w rozpoznaniu cyklu, tylko ze wzgldw finansowych.

Kradzie podpasek jak papierek lakmusowy

Prawdziwym wstrz켽em podczas wys퀅chiwania okresowych historii wcale nie by쿪 dla mnie ta, ktr przywo쿪쿪 Martyna Kaczmarek, ktra podczas wakacji w hotelu zaplami쿪 okresem prze턢ierad쿽 i ze wstydu przed tym, co pomy턫i o niej obs퀅ga hotelowa, zabra쿪 je ze sob do domu. I nawet nie ta opowiedziana przed Alicj D퀅go녠ck o ukrywaniu pod poduszk zu퓓tych podpasek i wynoszeniu ich rano na zewn켾rz, 풽by 풹den z domownikw nie natkn교 si na nie w koszu.

Moje poruszenie wywo쿪쿽 wspomnienie Betty Q, ktrej kole풹nka ze szko퀉, bd켧 u niej w domu, zawsze podbiera쿪 jej podpaski z 쿪zienki, bo zwyczajnie nie by쿽 jej na nie sta. W imieniu wszystkich kobiet tego 턻iata chc oznajmi, 풽 podpaski, nawet te najlepszej jako턢i, nawet te w ubogich zak켾kach planety, dla 풹dnej z nas nie s towarem ubstwianym czy wymarzonym, tylko s towarem koniecznym! 쫞odki higieniczne naprawd nie s퀅엽 niczemu innemu ni radzeniu sobie z menstruacj – 턢ian sobie nimi nikt nie wytapetuje, a i w garnku nie zamiesza. Je턫i kradn podpaski, to znaczy, 풽 naprawd musz.

Nie zawstydzisz mnie czym, czego si sama nie wstydz

Wstyd tak zdeterminowa odczucia zwi콄ane z menstruacj, 풽 wiele kobiet nigdy si z nim nie pogodzi쿽 i wola퀉by go w ogle nie do턻iadcza. Niestety ja sama rwnie nale욧 do tej grupy. Moja okresowa historia to blisko 29 lat przer璨nych trudno턢i i podobnie jak miliony kobiet na 턻iecie, nie jestem ca쿸owicie wolna od wstydu zwi콄anego z okresem, cho bardzo bym chcia쿪. Nie wiem, czy to uczucie kiedy minie, ale wiem, 풽 z ka풼ym rokiem i z ka풼 naturaln sytuacj czy rozmow zwi콄an z okresem mnie i innym kobietom jest du퓇 쿪twiej. Gdybym tylko umia쿪, chcia쿪bym przywrci to uczucie onie턬ielenia i ciekawo턢i, kiedy w kocu do낢czy쿪m do grona miesi켧zkuj켧ych kole풹nek, i przeku je w co jednocz켧ego, a nie wykluczaj켧ego.

Niewiele (i nie zawsze) mo퓆a poradzi w zwi콄ku z dolegliwo턢iami okresowymi. Nie ka풼ej kobiecie pomo풽 lek przeciwblowy (zw쿪szcza je턫i choruje na endometrioz), nie ka풼e napicie przedmiesi켧zkowe da si utuli, rozgrza i roz쿪dowa. Nie ka풼y cykl i jego nat轅enie mo퓆a kontrolowa. Jako spo쿮czestwo mamy ograniczony wp퀉w na t cz沅 fizjologii. Nie znaczy to jednak, 풽 jeste턬y wobec tematu zupe쿻ie bezradni – mamy wp퀉w na zmian stosunku do menstruacji, na jzyk, ktry towarzyszy opowiadaniu o okresie, jak i na zapobieganie ubstwu menstruacyjnemu. Mamy prawo, a w mojej ocenie rwnie obowi콄ek, wymaga bezp쿪tnego dostpu do 턳odkw higienicznych, w tym wyposa풽nia w nie szk車 i miejsc publicznych.  Dla ponad po쿽wy spo쿮czestwa: dla kobiet i dziewczyn, dla 퓇n, crek, sistr, kole풹nek. Rwnie dla siebie samych.

Zobacz wideo

***

Wprowad펛y do szk車 podpaski i tampony, 풽by m쿽de dziewczyny mog퀉 skupi si na nauce – bez wstydu. >>> Podpisz apel o ustaw "Tak dla podpasek".