Meblościanka Kowalskich, telefon Tesla i żelazko Eta. Każdy chciał je mieć w swoim domu

Czego nie mogło zabraknąć w każdym mieszkaniu za komuny? Meblościanki. Dzisiaj nie kojarzą nam się najlepiej, ale kilkadziesiąt lat temu uosabiały nowoczesność i poczucie dobrego smaku. Co jeszcze dokonało rewolucji w wielu polskich domach?
Zdjęcia pochodzą z wystawy 'Czechosłowacki dizajn. Od Expo 1958 do inwazji 1968'. Zdjęcia pochodzą z wystawy 'Czechosłowacki dizajn. Od Expo 1958 do inwazji 1968'. źródło: Dom Spotkań z Historią

Meblościanka Kowalskich, telefon Tesla i żelazko Eta. Każdy chciał je mieć w swoim domu

Czego nie mogło zabraknąć w każdym mieszkaniu w czasach PRL? Meblościanki. Dzisiaj nie kojarzą nam się najlepiej, ale kilkadziesiąt lat temu uosabiały nowoczesność i poczucie dobrego smaku. Co jeszcze dokonało rewolucji w wielu polskich domach?

Na zdjęciu widzimy mieszkanie na ówczesnym osiedlu 'Woronicza' w Warszawie. Na zdjęciu widzimy mieszkanie na ówczesnym osiedlu 'Woronicza' w Warszawie. Fot. Zbyszko Siemaszko / Narodowe Archiwum Cyfrowe

Meblościanka Kowalskich, telefon Tesla i żelazko Eta. Każdy chciał je mieć w swoim domu

W latach 60. zgodnie z obowiązującą normą powierzchnia mieszkaniowa przysługująca czteroosobowej rodzinie wynosiła 47 m kw. Dlatego meblościanki cieszyły się tak dużą popularnością. Zestaw zwykle składał się z trzech poziomów: szuflady lub szafki z szufladami, półki i dwudrzwiowych szaf. Często miał też osobne miejsce na telewizor.

W Polsce produkcja meblościanek na masową skalę rozpoczęła się w 1963 roku. Autorami projektu byli Bogusława i Czesław Kowalscy - nazwa ta odnosiła się zarówno do nazwiska autorów, jak i do odbiorcy - 'przeciętnego Kowalskiego'.

Na zdjęciu: mieszkanie na ówczesnym osiedlu 'Woronicza' w Warszawie.

Łóżko chowane szafie. Łóżko chowane szafie. Fot. Zbyszko Siemaszko / Narodowe Archiwum Cyfrowe

Meblościanka Kowalskich, telefon Tesla i żelazko Eta. Każdy chciał je mieć w swoim domu

Inny sposobem na mały metraż były zestawy połączone z łóżkami. Meblościanki zawierały nie tylko szafki z półkami, ale i też często tapczan.

Na zdjęciu: Pokaz wyposażenia mieszkania na osiedlu "Woronicza" w Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "Politechnika" w Warszawie.

Na zdjęciu m.in. regał z radiem Atut 2 i telewizorem Alga. Na zdjęciu m.in. regał z radiem Atut 2 i telewizorem Alga. Fot. Zbyszko Siemaszko / Narodowe Archiwum Cyfrowe

Meblościanka Kowalskich, telefon Tesla i żelazko Eta. Każdy chciał je mieć w swoim domu

Z czasem masywne meblościanki zamieniały się w ażurowe regały. Co ciekawe na przestrzeni lat znaczenie słowa "meblościanka" także zaczęło ulegać zmianom. Zaczęto tak nazywać zespół mebli przystawianych do ściany. Drugi tom "Słownika języka polskiego" taką wówczas podawał definicję meblościanki: 'zespół szaf, półek, regałów tworzących obudowę ściany lub przegrodę (ściankę) dzielącą wnętrze'.

Na zdjęciu m.in. regał z radiem Atut 2 i telewizorem Alga.

Wnętrze mieszkania na eksperymentalnym osiedlu Invalidovna w Pradze, 1960 rok. Wnętrze mieszkania na eksperymentalnym osiedlu Invalidovna w Pradze, 1960 rok. źródło: Dom Spotkań z Historią

Meblościanka Kowalskich, telefon Tesla i żelazko Eta. Każdy chciał je mieć w swoim domu

Trzeba przyznać, że w interesujący sposób mieli zaaranżowane mieszkania nasi sąsiedzi zza południowej granicy, szczególnie na przełomie lat 50 i 60 XX wieku. Tu wnętrze mieszkania na eksperymentalnym osiedlu Invalidovna w Pradze, 1960 rok.

Na zdjęciu: Tranzystor przenośny 'Mir'

Tranzystor przenośny źródło: Dom Spotkań z Historią

Wnętrze mieszkania na eksperymentalnym osiedlu Invalidovna w Pradze, 1960 rok. Wnętrze mieszkania na eksperymentalnym osiedlu Invalidovna w Pradze, 1960 rok. źródło: Dom Spotkań z Historią

Meblościanka Kowalskich, telefon Tesla i żelazko Eta. Każdy chciał je mieć w swoim domu

Jak doszło do tego, że świat oszalał na punkcie tego typu wnętrz i dlaczego nazywamy go 'stylem brukselskim'? Wszystko to za sprawą wystawy Expo '58 w Brukseli. Od tego wydarzenia wzięła się nazwa dla całego nurtu projektowania sztuki użytkowej Czechosłowacji.

Wielu z nas miało w domu słynne żelazko ETA 212.

Żelazko ETA 212, proj. Stanislav Lachman, Elektro-Praga n.p. Praha, 1964źródło: Dom Spotkań z Historią


Wnętrze mieszkania na eksperymentalnym osiedlu Invalidovna w Pradze, 1960 rok. Wnętrze mieszkania na eksperymentalnym osiedlu Invalidovna w Pradze, 1960 rok. źródło: Dom Spotkań z Historią

Meblościanka Kowalskich, telefon Tesla i żelazko Eta. Każdy chciał je mieć w swoim domu

Styl 'brukselski' zapanował nie tylko w całej Czechosłowacji, ale przenikał też do innych krajów i inspirował zagranicznych twórców.

Na zdjęciu: telefon Tesla T65 H

Telefon domowy Tesla T65 H, źródło: Dom Spotkań z Historią

Wnętrze mieszkania na eksperymentalnym osiedlu Invalidovna w Pradze, 1960 rok. Wnętrze mieszkania na eksperymentalnym osiedlu Invalidovna w Pradze, 1960 rok. źródło: Dom Spotkań z Historią

Meblościanka Kowalskich, telefon Tesla i żelazko Eta. Każdy chciał je mieć w swoim domu

Tak jak u nas w Polsce, tak i w Czechach oraz na Słowacji powróciła obecnie moda na powojenny design.

Na zdjęciu: Figurka 'Kocię'

Figurka źródło: Dom Spotkań z Historią

Pokój dzienny na wystawie w Bratysławie, proj. František Jirák, 1959 Pokój dzienny na wystawie w Bratysławie, proj. František Jirák, 1959 źródło: Dom Spotkań z Historią

Meblościanka Kowalskich, telefon Tesla i żelazko Eta. Każdy chciał je mieć w swoim domu

Więcej kultowych przedmiotów, w tym słynne 'trumny', plastikowe zabawki i charakterystyczne meble, zobaczymy na wystawie 'Czechosłowacki dizajn. Od Expo 1958 do inwazji 1968' w Domu Spotkań z Historią. Ekspozycja otwarta jest przez całe lato, od 22 czerwca do 1 października 2017.

Więcej o:
Komentarze (8)
Meblościanka Kowalskich, telefon Tesla i żelazko Eta. Każdy chciał je mieć w swoim domu
Zaloguj się
  • nikifor666

    0

    Mebloscianka ze zdjecia nr 2 bez zmian moglaby byc sprzedawana w IKEI.

  • cucurucu

    0

    Design byl toporny, to fakt ale zdarzaly sie tez prawdziwe perelki.

  • jeremi_wisniowiecki_1612

    Oceniono 4 razy 0

    Wbrew tytułowi żadna z meblościanek prezentowanych na zdjęciach nie jest meblościanką Kowalskich.
    O telefonach Tesli to nikt nie marzył, bo mieliśmy własne polskie z Radomia (RWT), np. Aster czy Tulipan. Marzeniem było mieć dostęp do sieci telefonicznej...
    Żelazko nie było jakimś rarytasem. Tytuł artykułu z jakiejś innej bajki o PRL...

  • jan.go

    0

    No i skończyła się wyobraźnia człowieka Na pewno w projektowaniu To wszystko możecie sobie kupić dziś a jutro powrócą ciężkie meble na wysoki połysk z początku lat 90 aż mnie wzdryga

  • bratjolki

    Oceniono 4 razy -2

    Czepiavie sie z uporem tych mebloscianek.... Co mieli ci ludzie kupowac? IKEA?
    To co, noszenie wody ze studni i jazda dorożką na kolej parową tez była zacofana i obciachowa?
    Kazda generacja ma swoje ajfony.

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX