Jest symbolem terroru, ludobójstwa i Szoa. 77 lat temu przywieziono do Auschwitz pierwszy transport więźniów

Za datę uruchomienia KL Auschwitz przyjmuje się 14 czerwca 1940 rok - dzień, w którym niemieccy naziści skierowali do obozu pierwszy transport więźniów politycznych: 728 Polaków z więzienia w Tarnowie. Z biegiem czasu miejsce stało się największym niemieckim nazistowskim obozem koncentracyjnym dla więźniów różnych narodowości i jednocześnie największym ośrodkiem masowej zagłady europejskich Żydów. Życie straciło tu ponad 1,1 mln mężczyzn, kobiet i dzieci.
Tarnów, więźniowie podążający ulicą Krakowską w stronę zachodnią. Tarnów, więźniowie podążający ulicą Krakowską w stronę zachodnią. Fot. Holocaust History Archive - Noordwijk, the Netherlands / z kolekcji Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau

Jest symbolem terroru, ludobójstwa i Szoa. 77 lat temu przywieziono do Auschwitz pierwszy transport więźniów

Za datę uruchomienia KL Auschwitz przyjmuje się 14 czerwca 1940 roku - dzień, w którym niemieccy naziści skierowali do obozu pierwszy transport więźniów politycznych: 728 Polaków z więzienia w Tarnowie. Z biegiem czasu miejsce stało się największym niemieckim nazistowskim obozem koncentracyjnym dla więźniów różnych narodowości i jednocześnie największym ośrodkiem masowej zagłady europejskich Żydów. Życie straciło tu ponad 1,1 mln mężczyzn, kobiet i dzieci.

Na zdjęciu: Więźniowie podążający ulicą Krakowską w stronę zachodnią. W tle widoczna sylwetka kościoła Księży Misjonarzy. Fotografia wykonana z wiaduktu nieopodal dworca kolejowego.

Widok kolumny więźniów na rampie kolejowej. Widok kolumny więźniów na rampie kolejowej. Archiwum Historii Holokaustu, Noordwijk, Holandia / z kolekcji Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau

Jest symbolem terroru, ludobójstwa i Szoa. 77 lat temu przywieziono do Auschwitz pierwszy transport więźniów

Początkowo miał to być obóz przejściowy dla 10 tys. Polaków przed ich wywiezieniem do obozów w głąb Trzeciej Rzeszy. Koncepcja ta szybko uległa zmianie, KL Auschwitz stał się jednym z największych obozów nie tylko dla Polaków, ale także dla obywateli innych okupowanych przez nazistowskie Niemcy krajów.

Na zdjęciu: Pierwszy transport więźniów do Auschwitz, 14 czerwca 1940, Tarnów. Kolumna więźniów na rampie kolejowej.

Pierwszy transport więźniów do Auschwitz, 14 czerwca 1940, Tarnów, okolice Placu Dożywocie i ulicy Folwarcznej. Pierwszy transport więźniów do Auschwitz, 14 czerwca 1940, Tarnów, okolice Placu Dożywocie i ulicy Folwarcznej. Fot. Holocaust History Archive - Noordwijk, the Netherlands / z kolekcji Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau

Jest symbolem terroru, ludobójstwa i Szoa. 77 lat temu przywieziono do Auschwitz pierwszy transport więźniów

Większość tej grupy stanowili młodzi ludzie: gimnazjaliści, studenci, wojskowi, przedstawiciele różnych zawodów: prawnicy, nauczyciele, księża, robotnicy, chłopi. Zostali oni aresztowani jesienią 1939 r. lub na wiosnę 1940 roku, m.in. w czasie próby przedostania się do Polskich Sił Zbrojnych we Francji i Wielkiej Brytanii, za działalność konspiracyjną czy też w ramach realizacji Nadzwyczajnej Akcji Pacyfikacyjnej wymierzonej przeciwko polskiej inteligencji zwanej akcją AB lub w czasie ulicznych obław.

Na zdjęciu: okolice Placu Dożywocie i ulicy Folwarcznej (obecnie ulice Ludwika Waryńskiego i Bóżnic) w pobliżu dawnej Łaźni Żydowskiej oraz Synagogi Jubileuszowej.

Tarnów, ul. Wałowa Tarnów, ul. Wałowa Fot. Holocaust History Archive - Noordwijk, the Netherlands / z kolekcji Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau

Jest symbolem terroru, ludobójstwa i Szoa. 77 lat temu przywieziono do Auschwitz pierwszy transport więźniów

Na zdjęciu: ul. Wałowa (widok na stronę wschodnią), przy skrzyżowaniu z ulicą Pocztową (obecnie Legionów). Kolumna więźniów zmierza do Placu Jana Sobieskiego i ulicy Krakowskiej.

Budynek należący przed wojną do Polskiego Monopolu Tytoniowego, w którym umieszczono pierwszych więźniów Auschwitz. Budynek należący przed wojną do Polskiego Monopolu Tytoniowego, w którym umieszczono pierwszych więźniów Auschwitz. fot. Archiwum Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau

Jest symbolem terroru, ludobójstwa i Szoa. 77 lat temu przywieziono do Auschwitz pierwszy transport więźniów

Podczas kwarantanny praca była marzeniem wszystkich więźniów, ponieważ mieli nadzieję, że będzie chroniła przed uciążliwymi ćwiczeniami. Nie zdawali sobie sprawy, że praca w obozie będzie jednym ze środków zagłady.

Na zdjęciu: Budynek należący przed wojną do Polskiego Monopolu Tytoniowego, w którym umieszczono pierwszych więźniów Auschwitz.

Koszary Wojska Polskiego w Oświęcimiu przed 1939 r. Koszary Wojska Polskiego w Oświęcimiu przed 1939 r. Archiwum Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau

Jest symbolem terroru, ludobójstwa i Szoa. 77 lat temu przywieziono do Auschwitz pierwszy transport więźniów

Koszary Wojska Polskiego w Oświęcimiu przed 1939 rokiem. Na zdjęciu budynek późniejszej komendantury obozu i blok nr 1.

Koszary Wojska Polskiego w Oświęcimiu przed 1939 rokiem. Koszary Wojska Polskiego w Oświęcimiu przed 1939 rokiem. autor nieznany / Archiwum Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau

Jest symbolem terroru, ludobójstwa i Szoa. 77 lat temu przywieziono do Auschwitz pierwszy transport więźniów

Na zdjęciu: koszary Wojska Polskiego w Oświęcimiu przed 1939 rokiem.

Fotografia obozowa Jerzego Hronowskiego. Fotografia obozowa Jerzego Hronowskiego. Archiwum Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau

Jest symbolem terroru, ludobójstwa i Szoa. 77 lat temu przywieziono do Auschwitz pierwszy transport więźniów

Jerzy Hronowski, były więzień Auschwitz nr 227:

'W dniu 14 czerwca 1940 roku z Tarnowa odszedł transport z kilkuset więźniami, których skierowano do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu. Wyładowanie odbywało się przy akompaniamencie wrzasku i pokrzykiwań esesmanów oraz kapów, którzy biciem zmuszali nas do szybkiego wyładunku. Miałem pecha, gdyż przy zeskakiwaniu otrzymałem uderzenie drągiem, a silnie wymierzony kopniak zmiażdżył mi mały palec u nogi - którego ból dał mi się we znaki przez najbliższe parę tygodni'.

Na zdjęciu: Jerzy Bielecki, były więzień Auschwitz nr 243. Na zdjęciu: Jerzy Bielecki, były więzień Auschwitz nr 243. Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau

Jest symbolem terroru, ludobójstwa i Szoa. 77 lat temu przywieziono do Auschwitz pierwszy transport więźniów

Jerzy Bielecki, były więzień Auschwitz nr 243:

'Szliśmy poważni i przygnębieni. Byli wśród nas miejscowi tarnowianie - im chyba było najtrudniej. Choć trasa naszego marszu wciąż była pusta, jak gdyby wiodła przez kraj umarłych, mimo to gdzieniegdzie w oknach dało się dostrzec ukryte za firankami twarze [...]'

Więźniowie pierwszego transportu. Tarnów, czerwiec 1940 r. Więźniowie pierwszego transportu. Tarnów, czerwiec 1940 r. Fot. autor nieznany

Jest symbolem terroru, ludobójstwa i Szoa. 77 lat temu przywieziono do Auschwitz pierwszy transport więźniów

Więźniowie pierwszego transportu, czerwiec 1940 rok.
Mapa Tarnowa z okresu okupacji z zaznaczoną trasą przejścia więźniów pierwszego transportu. Mapa Tarnowa z okresu okupacji z zaznaczoną trasą przejścia więźniów pierwszego transportu. Fot. Zbiory Muzeum Okręgowego w Tarnowie

Jest symbolem terroru, ludobójstwa i Szoa. 77 lat temu przywieziono do Auschwitz pierwszy transport więźniów

Na zdjęciu: Mapa Tarnowa z okresu okupacji z zaznaczoną trasą przejścia więźniów pierwszego transportu.

Plan terenu pokazujący stan z początku 1940 roku i końcowego okresu istnienia obozu w 1945 roku. Plan terenu pokazujący stan z początku 1940 roku i końcowego okresu istnienia obozu w 1945 roku. z kolekcji Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau

Jest symbolem terroru, ludobójstwa i Szoa. 77 lat temu przywieziono do Auschwitz pierwszy transport więźniów

Plan obozu pokazujący stan z początku 1940 roku - kolor czerwony i końcowego okresu jego istnienia w 1945 roku - kolor niebieski.

Zdjęcie lotnicze wykonane przez aliantów w 1944 r. pokazujące teren KL Auschwitz. Zdjęcie lotnicze wykonane przez aliantów w 1944 r. pokazujące teren KL Auschwitz. z kolekcji Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau

Jest symbolem terroru, ludobójstwa i Szoa. 77 lat temu przywieziono do Auschwitz pierwszy transport więźniów

Po przywiezieniu do KL Auschwitz więźniów pierwszego transportu umieszczono w budynkach należących przed wojną do Polskiego Monopolu Tytoniowego na okres tzw. kwarantanny, mającej na celu sterroryzowanie oraz wyeliminowanie najsłabszych fizycznie i psychicznie, a także wdrożenie do obozowego rygoru.

Na zdjęciu: fotografia lotnicza wykonana przez aliantów w 1944 r. pokazująca teren Auschwitz I i budynek, w którym początkowo umieszczono więźniów pierwszego transportu.

Fragment księgi ewidencyjnej więzienia w Tarnowie. Fragment księgi ewidencyjnej więzienia w Tarnowie. Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau

Jest symbolem terroru, ludobójstwa i Szoa. 77 lat temu przywieziono do Auschwitz pierwszy transport więźniów

Fragment księgi ewidencyjnej więzienia w Tarnowie, na której widnieją m.in. nazwiska więźniów przywiezionych pierwszych transportem do KL Auschwitz.

Depesza SS-Brigadefuhrera Hannsa Rautera do Prezydenta Rejencji katowickiej. Depesza SS-Brigadefuhrera Hannsa Rautera do Prezydenta Rejencji katowickiej. Archiwum Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau

Jest symbolem terroru, ludobójstwa i Szoa. 77 lat temu przywieziono do Auschwitz pierwszy transport więźniów

Depesza SS-Brigadefuhrera Hannsa Rautera do Prezydenta Rejencji katowickiej, informująca o wyrażeniu zgody przez generała lotnictwa Hansa Halma na wydzierżawienie budynków po koszarach na obóz Auschwitz.

Historię deportacji pierwszego transportu Polaków do niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz opowiada nowa wystawa internetowa w Google Cultural Institute przygotowana przez Międzynarodowe Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście

Więcej o: