Tak PiS przejął Sąd Najwyższy. O co chodzi w sporze? [5 FAKTÓW]

Ustawa o Sądzie Najwyższym obowiązuje od 3 kwietnia, ale jeden z jej zapisów przypada na noc z 3 i 4 lipca. Podsumowujemy zmiany zachodzące na jej mocy, ich efekty oraz najważniejszy wątek - co dalej z I Prezes SN i sędziami, którzy powinni zakończyć kadencję.
1 Małgorzata Gersdorf Małgorzata Gersdorf Fot. Franciszek Mazur / Agencja Gazeta

Zmiana wieku emerytalnego sędziów i sprawa prof. Gersdorf

Najwięcej emocji budzi sprawa przechodzenia sędziów Sądu Najwyższego w stan spoczynku. W związku z obniżeniem wieku emerytalnego dla sędziów SN z 70 do 65 lat (w przypadku kobiet na tych stanowiskach - 60 lat), część z nich przejdzie w stan spoczynku, chyba że złożyli wcześniej wniosek do prezydenta z prośbą o przedłużenie pracy.

Takich sędziów jest 27, ale 16 złożyło wnioski do prezydenta. Zgodnie z ustawą w nocy z 3 na 4 lipca 11 sędziów Sądu Najwyższego w praktyce kończy swoją kadencję.

Ta zmiana doprowadziła do sporego sporu o konstytucję. Dlaczego? Zgodnie z zapisanymi w ustawie zmianami z SN powinna odejść I Prezes prof. Małgorzata Gersdorf, choć jej kadencja powinna trwać sześć lat (2014-2020). Tak, jak głosi Art. 183 Konstytucji:

Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego powołuje Prezydent Rzeczypospolitej na sześcioletnią kadencję spośród kandydatów przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego.

Krytycy ustawy wskazują właśnie na niezgodność z tymi zapisami, natomiast obrońcy ustawy podnoszą, że prof. Gersdorf jest przede wszystkim sędzią i podlega przepisom, jak każdy inny sędzia i powinna ustąpić ze stanowiska.

"3 lipca 27 sędziom Sądu Najwyższego spośród 72 - czyli więcej niż co trzeciemu - grozi przymusowe przejście w stan spoczynku" - tak o tych zmianach pisze Komisja Europejska, która wszczęła postępowanie wobec Polski w tej sprawie. Część sędziów złożyła pisma do prezydenta Andrzeja Dudy w tej sprawie, ale ci, którzy 4 lipca powinni odejść w stan spoczynku zapewniają, że w środę pojawią się w pracy.

2 Sąd Najwyższy. Warszawa, pl. Krasińskich Sąd Najwyższy. Warszawa, pl. Krasińskich Fot. Sławomir Kamiński / Agencja Gazeta

Nowe izby w Sądzie Najwyższym

"Pierwsza" część ustawy, która weszła w życie 3 kwietnia (3 lipca wchodzi w życie zapis dotyczący emerytur sędziów), wprowadziła nowe izby do Sądu Najwyższego. Dotychczas funkcjonowały w nim Izby: Cywilna, Karna oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Dołączyły do nich Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz Dyscyplinarna.

Zlikwidowana została natomiast Izba Wojskowa (jej obowiązki przejmie Izba Karna). W związku z tymi zmianami zwiększy się liczba sędziów w Sądzie Najwyższym: miałoby (jeszcze nie zostali powołani) ich być 35 w Izbie Cywilnej, 29 w Izbie Karnej, 20 w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, 16 w Izbie Dyscyplinarnej oraz 20 w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych.

To daje razem 120 sędziów SN, obecnie jest ich 74 - to o wiele za mało na powołanie nowego prezesa SN (potrzeba ich 110).

Nowe izby mają się zajmować m.in. protestami wyborczymi (Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych) oraz sprawami "sądzenia" sędziów (Izba Dyscyplinarna).

3 Posiedzenie Komisji Praw Człowieka, Praworządności i Petycji, opiniowanie kandydatów na ławników SN Posiedzenie Komisji Praw Człowieka, Praworządności i Petycji, opiniowanie kandydatów na ławników SN Senat / senat.gov.pl

Ławnicy w Sądzie Najwyższym

W dwóch izbach: Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz Dyscyplinarnej do orzekania zostaną dopuszczeni (pierwszy raz w Sądzie Najwyższym) ławnicy. Może ich zgłaszać grupa co najmniej 100 obywateli lub organizacje pozarządowe. Następnie wybiera ich Senat, do obsadzenia jest 36 miejsc. Ostatnio wybrał 13 osób.

Niedawno odbyły się przesłuchania kandydatów na ławników, podczas którego osoby chcące nimi zostać nie zawsze popisywały się znajomością prawa (choć nie muszą jej mieć, ławnicy w SN mają być "czynnikiem obywatelskim", jak twierdzą autorzy ustawy).

4 Minister Sprawiedliwości Zbigniew Ziobro Minister Sprawiedliwości Zbigniew Ziobro Fot. Jakub Porzycki / Agencja Gazeta

Sąd Najwyższy i skarga nadzwyczajna

Wraz z wejściem w życie ustawy o SN (3 kwietnia) pojawiła się też możliwość złożenia do Sądu Najwyższego skargi nadzwyczajnej na prawomocny wyrok polskiego sądu.

W pierwszym etapie obowiązywania ustawy takie skargi można będzie przez trzy lata (od 2018 roku) wnosić wobec orzeczeń sądów, które uprawomocniły się po 17 października 1997 roku (czyli orzeczeń z ostatnich 20 lat).

Później skargi nadzwyczajne będą mogły być wnoszone w ciągu 5 lat od uprawomocnienia się wyroku wydanego przez sąd. W tym wypadku ważny jest termin - ta zasada obejmuje skargi wnoszone na wyroki wydane po 1 kwietnia 2018 roku.

Możliwość złożenia takiej skargi ma m. in. Prokurator Generalny, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka, Rzecznik Praw Pacjenta, Prezes UOKiK czy Przewodniczący KNF.

5 Sąd Najwyższy Sąd Najwyższy Fot. Przemek Wierzchowski / Agencja Gazeta

Zadania Izby Dyscyplinarnej

Wraz z wejściem w życie ustawy o SN Izba Dyscyplinarna przejęła funkcję "sądu sędziów". Izba będzie zajmowała się sprawami dyscyplinarnymi sędziów Sądu Najwyższego oraz sędziów powszechnych i wojskowych. Poza tym ma zajmować się odwołaniami od uchwał Krajowej Rady Sądownictwa.

Izbie pomagać będzie 134 sędziów dyscyplinarnych powołanych 1 lipca przez ministra sprawiedliwości Zbigniewa Ziobrę. To oni jako pierwsi będą orzekać (w I instancji) w sprawach dyscyplinarnych, dopiero w razie odwołania do akcji wkroczy nowa izba.

Komentarze (65)
Ustawa o Sądzie Najwyższym wchodzi w życie. Co zmienia?
Zaloguj się
  • evergreen111

    Oceniono 19 razy 15

    JAK TO BYŁO U HITLERA?

    1. Demokratyczne wybory (głosami sfrustrowanych i zniechęconych, ale nie większości społeczeństwa) wywindowały do władzy ludzi obiecujących "dobrą zmianę".

    2. Władza została skupiona w ręku jednostki - przy pozorach parlamentaryzmu i praworządności.

    3. Wola ludu stała się pretekstem do wprowadzania szybkich rozwiązań systemowych (stanęła ponad prawem).

    4. Zapanował kult wodza - nieomylnego, wielkiego stratega, troszczącego się o dolę prostego ludu.

    5. Struktury demokratycznego państwa prawa zostały podporządkowane władzy (w tym prokuratura i sądownictwo).

    6. Prawa mniejszości (etnicznych, seksualnych, politycznych etc.) przestały być szanowane, a przedstawiciele tych mniejszości stali się obiektem pogardy i represji.

    7. Opozycja straciła prawo głosu.

    8. Przeciwnicy i krytycy "zmiany" i przełomu uznawani byli za wrogów i ludzi, których należy usunąć z drogi.

    9. Stworzony został system, w którym szansę na robienie kariery otrzymały jednostki mierne, intelektualnie ostające od przywódców, lecz wierne i fanatyczne.

    10. Odwoływano się do retoryki narodowej, ze wskazaniem na "wolę ludu".

    11. Społeczeństwo miało tworzyć monolit kierujący się tymi samymi wartościami (niechęć i agresja wobec jednostek czy grup odstających od "słusznego" schematu).

    12. Państwo przejęło kontrolę nad życiem jednostki (stosując indoktrynację - od najmłodszych lat, inwigilację i rozbudowując aparat propagandy).

    13. Narodowi socjaliści (tak tak, ci od Hitlera) postawili sobie za cel wyniszczenie wykształconego jeszcze w czasach cesarstwa systemu sądowniczego, opierającego się na zasadzie niezawisłości sędziowskiej. Jednym z pierwszych kroków podjętych przez nazistów była likwidacja dotychczasowej polityki kadrowej w sądownictwie.

    Od 1933 r. to nie prezesi sądów i sędziowie rozdzielali między siebie poszczególne zadania i funkcje, ale o nominacjach sędziowskich decydował minister sprawiedliwości. Nowa ustawa o urzędnikach państwowych nadawała ministrowi sprawiedliwości przywilej kierowania nieposłusznych lub podejrzanych politycznie sędziów na emeryturę. Miejsce „starych" sędziów zajmowali bardzo młodzi członkowie NSDAP.

    JAK WIDAĆ, MAMY POWTÓRKĘ Z HISTORII.

  • 70m3k

    Oceniono 10 razy 10

    Kiedy posel Ziobro zostal Prokuratorem Generalnym byla identyczna dyskusja: opozycja twierdzila, ze Konstytucja zabrania laczenia mandatu posla ze stanowiskiem prokuratora. Odpowiedz PiS byla taka: Prokurator Generalny to nie prokurator bo nie ma uprawnien prokuratorskich, wiec przepisy dotyczace "zwyklych" prokuratorow nie dotycza Prokuratora Generalnego, pamietacie? Nawet zapisy Ustawy o prokuraturze, ktora mowi jasno ze ma dokladnie te same uprawnienia plus pare dodatkowych nie byly w stanie przekonac PiS ze czarne jest czarne a biale jest biale. No, ale wtedy to Kali ukrasc krowa, wiec to bylo dobrze.

    Teraz jest zle. Teraz Pierwszy Sadu Najwyzszego to jest jak najbardziej i przede wszystkim zwykly sedzia (chociaz Prokurator Generalny to wogole nie jest zaden prokurator). Wszystkie przepisy dotyczace sedziow dotycza tez urzedu Pierwszego Prezesa (zupelnie odwrotnie niz Prokuratora Generalnego - jego przepisy o prokuratorach nie dotycza).

    Ba, konstytucyjna o dlugosci kadencji nie obowiazuje poniewaz jest zapise w ustawie, a konstytucyjny zakaz laczenia stanowisc tez nie nie obowiazuje, pomimo ze jest zapis w ustawie. Generalnie, niektore zapisy Konstytucji nie obowiazuja PiS, niezaleznie od tego co jest albo czegonie ma w ustawach.

  • evergreen111

    Oceniono 8 razy 8

    KACZYŃSKI IDZIE W ŚLADY HITLERA!

    1. Demokratyczne wybory (głosami sfrustrowanych i zniechęconych, ale nie większości społeczeństwa) wywindowały do władzy ludzi obiecujących "dobrą zmianę".

    2. Władza została skupiona w ręku jednostki - przy pozorach parlamentaryzmu i praworządności.

    3. Wola ludu stała się pretekstem do wprowadzania szybkich rozwiązań systemowych (stanęła ponad prawem).

    4. Zapanował kult wodza - nieomylnego, wielkiego stratega, troszczącego się o dolę prostego ludu.

    5. Struktury demokratycznego państwa prawa zostały podporządkowane władzy (w tym prokuratura i sądownictwo).

    6. Prawa mniejszości (etnicznych, seksualnych, politycznych etc.) przestały być szanowane, a przedstawiciele tych mniejszości stali się obiektem pogardy i represji.

    7. Opozycja straciła prawo głosu.

    8. Przeciwnicy i krytycy "zmiany" i przełomu uznawani byli za wrogów i ludzi, których należy usunąć z drogi.

    9. Stworzony został system, w którym szansę na robienie kariery otrzymały jednostki mierne, intelektualnie ostające od przywódców, lecz wierne i fanatyczne.

    10. Odwoływano się do retoryki narodowej, ze wskazaniem na "wolę ludu".

    11. Społeczeństwo miało tworzyć monolit kierujący się tymi samymi wartościami (niechęć i agresja wobec jednostek czy grup odstających od "słusznego" schematu).

    12. Państwo przejęło kontrolę nad życiem jednostki (stosując indoktrynację - od najmłodszych lat, inwigilację i rozbudowując aparat propagandy).

    13. Narodowi socjaliści (tak tak, ci od Hitlera) postawili sobie za cel wyniszczenie wykształconego jeszcze w czasach cesarstwa systemu sądowniczego, opierającego się na zasadzie niezawisłości sędziowskiej. Jednym z pierwszych kroków podjętych przez nazistów była likwidacja dotychczasowej polityki kadrowej w sądownictwie.

    Od 1933 r. to nie prezesi sądów i sędziowie rozdzielali między siebie poszczególne zadania i funkcje, ale o nominacjach sędziowskich decydował minister sprawiedliwości. Nowa ustawa o urzędnikach państwowych nadawała ministrowi sprawiedliwości przywilej kierowania nieposłusznych lub podejrzanych politycznie sędziów na emeryturę. Miejsce „starych" sędziów zajmowali bardzo młodzi członkowie NSDAP.

    JAK WIDAĆ, MAMY POWTÓRKĘ Z HISTORII.

  • kataryniarski

    Oceniono 10 razy 8

    Od dziś można śmiało mówić o tym, ze Polska nie jest praworządnym... ani demokratycznym!

  • ksks3

    Oceniono 6 razy 6

    Dziwna jest ta Pani prezes !
    Nieprzyjęcie do wiadomości ustawy sprzecznej z konstytucją to doskonałe pociągnięcie. Tylko trzeba być konsekwentnym w swoich postanowieniach . Ten urlop od jutra pokazuje że Pani profesor sama rozmienia na drobne swoje słuszne działania. Szkoda ! Czy naprawdę urlop w tym momencie trzeba było brać ? A może sama się przelękła swojej odwagi i próbuje wycofać się z twarzą. Ale tak się nie da Głupio tak niszczyć własny wizerunek !

  • maks1956

    Oceniono 9 razy 5

    Co do tej pory zrobil PISlam:
    - kupił wyboroców korytem+
    - umieścil wszystkich z kliki i ich rodziny na stanowiskach
    - zwiększyl biurokracje
    - zwiększyl dług kraju
    - nałozył nowe podatki:Podatek miedziowy,Opłata mocowa,Opłata rcyklingowa,Wyższa akcyza na używane samochody,Opłata OZE i opłata przejściowa,Podatek bankowy,Danina solidarnościowa
    - "zalegalizowal" faszyzm, rasizm i nazizm
    - upolitycznił prokuraturę
    - rozwalił T.K (Trybunał Konstytucyjny) który teraz jest wydmuszką
    - likwiduje niezależność sądów
    - ostre sponsorowanie kumpla od przekrętów Rydzyka
    - jedyne ustawy dotyczą przeszłości, możliwość trzepania kasy bez kontroli i zero wysiłku
    - zniszczył Polski wizerunek za granicą
    - naraża nas na koszta kar w skutek swojej nieudolności
    - nielegalne działania, niezgodne z prawem są dla woalctwa prawem najwyższym
    - wypędzili zagraniczny kapitał
    - roztrwonili rodzimy kapitał
    - zniszczyli słynną na całym świecie aukcje koni arabskich "Pride of Poland" w Janowie Podlaskim
    - stworzenie Polskiej Fundacji Narodowej z budżetem ponad 250 mln zł która nic nie zrobiła poza drenowaniem kasy z kieszeni podatnika
    - zniszczyli Puszcze Białowieską poprzez masową wycinkę drzew ok. 180 tys drzew
    - chronią SKOKI gdzie padło już 26 SKOKÓW na kwotę 7 mld zł dopłacając z naszych podatków
    - gnębienie i posyłanie policji w celu zastraszenia opozycji
    - niepełnosprawni obnażyli prawdziwą twarz PiS-u
    - dzielenie ludzi na lepszy i gorszy sort
    ... ale za to dali sobie za to wysokie nagrody!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

  • andrzej2310

    Oceniono 8 razy 4

    Trolle pisowskie od 6:30 na posterunku. Wy zaklamane zdradzieckie mordy

  • ewulka987

    Oceniono 5 razy 3

    Jak tak dumny naród jak Polska może pozwalać by nami rządziło resortowe dziecko, stary kawaler z willi na ŻOLIBOŻU i aprobować jego marionetki : A.Dudę, M.Morawieckiego, Kuchcińskiego ,Ziobro,które łamią praworządność ,konstytucję .Wstyd dla Polaków i polskiego Kościoła ,bo Duda przysięgał na Konstytucję ze słowami:"Takj mi dopomóż Bóg " i słowa nie dotrzymał pozostając zamiast prawdziwym katolikiem tylko klęcznikiem.

  • sunzi15

    Oceniono 7 razy 3

    Przede wszystkim NIELEGALNE, sprzeczne z Konstytucja,
    rozporzadzenie NS Partei PiS, zmieniajace ustoj panstwa,
    bez zachowania obowiazujacego trybu i wiekszkszosci konstytucyjnej,
    to nie ustawa i NIE OBOWIAZUJE.

    Hitler z NSDAP zatroszczyl sie o wiekszosc konstytucyjna,
    aby uzyskac specjalne pelnomocnictwa,
    ktore wykorzystal do stworzebia absolutnej dyktatury.
    NS Partei PiS usiluje to samo uzyskac NIELEGALNIE,
    lamiac Konstytucje, droga zamachu stanu,
    poslugujac sie Parlamentem jako parawanem.

    Przestepcy konstytucyjni stracili legitymacje do sprawowania
    wladzy w panstwie i ich miejsce jest zgodnie z Art. 127,128 kk w wiezieniu.

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX