Geniusz, astrofizyk, kpiarz, hazardzista, ateista, mąż i ojciec. 7 cytatów, które mówią, kim jest Stephen Hawking

29.01.2015 12:44
Na ekrany polskich kin wchodzi właśnie film 'Teoria Wszystkiego', opowiadający o życiu Stephena Hawkinga. Dotknięty stwardnieniem zanikowym bocznym, poruszający się od lat na wózku genialny naukowiec, jest guru współczesnej fizyki. Ale stał się nim nie tylko dzięki swoim śmiałym teoriom. Historia życia Hawkinga to rzeczywiście materiał na film. Film o człowieku obdarzonym wybitnym poczuciem humoru, który śmieje się z samego siebie, i który pomimo lekarskiego 'wyroku śmierci' zrobił światową karierę, a także o naukowcu, którego cytaty czynią z niego ikonę popkultury. Spróbujemy przedstawić Stephena Hawkinga właśnie z pomocą siedmiu cytatów - kluczy do jego życia i osobowości.
1 Stephen Hawking Stephen Hawking fot. Jim Campbell/Aero-News Network/Flickr/Wikimedia Commons/publicdomain

Stephen Hawking w cytatach

Rzeczywiście, udaje się całkiem dobrze. Stwardnienie zanikowe boczne zdiagnozowano u fizyka, gdy miał 21 lat, czyli w 1963 r. Nietypowe jest już samo to, że Hawking przeżył tyle czasu z chorobą. Średnia długość życia ludzi, którzy na nią zapadają, to 3-5 lat. W dodatku naukowcowi udało się - z ogromnym sukcesem - kontynuować swoją karierę.

Gdy ten aktywny fizycznie człowiek (jeździł konno, był w czwórce wioślarskiej w Oxfordzie) usłyszał diagnozę i lekarski wyrok - wpadł w depresję i zaczął pić.

Udało mu się jednak wydobyć z kłopotów - dzięki pomocy najbliższych ludzi. Ukończył doktorat i - choć z biegiem lat stracił władzę nad swoim ciałem, a dziś jest niemal całkowicie sparaliżowany (W 2009 r. mógł poruszać tylko dwoma palcami prawej ręki) i porozumiewa się dzięki pomocy skomplikowanego syntezatora mowy, pozostaje aktywny naukowo, a jego teorie i odkrycia należą do najistotniejszych we współczesnej fizyce. Nie byłoby jednak tego wszystkiego, gdyby nie pewna silna kobieta.

2 Stephen Hawking Stephen Hawking fot. lwpkommunikacio/Flickr/CC BY 2.0

Stephen Hawking w cytatach

Jeśli tę maksymę Hawkinga odnieść do jego życia, wychodzi na to, że doświadczył zarówno wielokrotnej satysfakcji na niwie naukowej, jak i długotrwałego szczęścia w życiu prywatnym.

W 1965 r. Hawking - wciąż przekonany, że nie będzie żył długo - żeni się z Jane Wilde. Małżeństwo przetrwało aż do 1995 r., gdy para rozwiodła się, ze względu - przynajmniej oficjalnie - na "ciśnienie sławy, różnice religijne i postępującą chorobę". Wierząca Wilde już wcześniej przyznawała, że między nią a Hawkingiem pojawiają się różnice na tle światopoglądowym. Z biegiem lat z coraz większym trudem znosiła też niemal ciągłą obecność w ich domu nie tylko opiekujących się jej mężem specjalistów, ale i dziennikarzy. Przez niecałe 30 lat (od 1991 r. byli w separacji) Jane wytrwale opiekowała się coraz bardziej podupadającym na zdrowiu mężem. Urodziła mu trójkę dzieci - Roberta (1967 r.), Lucy (1969 r.) i Tima (1979 r.).

 

Stephen Hawking z pierwszą żoną Janefot. Texas_Mustang/Flickr/CC BY 2.0

 

Po rozwodzie Hawking... ożenił się drugi raz. Jego małżeństwo z opiekującą się nim pielęgniarką Elaine Mason przetrwało 11 lat. Pikanterii temu związkowi dodaje fakt, że to poprzedni mąż pielęgniarki, David Mason, umożliwił porozumiewającemu się z coraz większym trudem fizykowi kontakt ze światem - skonstruował dla niego pierwszy syntezator mowy.

3 Stephen Hawking Stephen Hawking fot. Pete Souza/White House/Wikimedia Commons/Public Domain

Stephen Hawking w cytatach

Pełny cytat brzmi tak: "Przez miliony lat ludzkość żyła tak, jak zwierzęta. Wtedy stało się coś, co uwolniło siłę naszej wyobraźni. Nauczyliśmy się rozmawiać, nauczyliśmy się słuchać. Rozmowa umożliwiła przekazywanie pomysłów, dzięki czemu nauczyliśmy się wspólnie budować niemożliwe. Największe osiągnięcia ludzkości tworzone są w rozmowie, a jej największe niepowodzenia są skutkiem braku rozmowy. Nie musi tak być. Nasze największe marzenia mogą stać się rzeczywistością. Z technologią, którą dysponujemy, możliwości są nieograniczone. Wszystko, co musimy zrobić, to upewnić się, że wciąż rozmawiamy".

Rozmowy z Hawkingiem to - ze względu na jego chorobę - niełatwe doświadczenie. Aby komunikować się ze światem, fizyk potrzebuje syntezatora mowy. Od 2009 r. posługuje się urządzeniem o nazwie NeoSpeech VoiceText, sprzężonym z komunikatorem E Z Keys. Na ramieniu wózka inwalidzkiego Hawkinga zamontowany jest ekran komputera, na którym działa oprogramowanie komunikatora. Kilka lat temu poprzez naciskanie guzika, umieszczonego w dłoni, Hawking mógł tworzyć wyrazy i zdania - łatwo i szybko. Mógł, bo z biegiem lat, ze względu na postępujący paraliż, niezbędna okazała się modyfikacja systemu. W 2011 r. fizyk przekazywał maszynie swoje myśli, poruszając policzkiem. Oparty o podczerwień system zamontowany w jego okularach odczytywał ten ruch. Gdy Hawking zbuduje zdanie na komunikatorze, wysyła je do syntezatora mowy - a ten zamienia wiadomość w dźwięk.

4 Stephen Hawking Stephen Hawking fot. NASA HQ PHOTO/Flickr/CC BY 2.0

Stephen Hawking w cytatach

Wierny tej myśli Hawking niestrudzenie zajmuje się popularyzacją wiedzy i swoich odkryć. Dzięki syntezatorowi mowy Hawking nie tylko napisał książki i prace naukowe. To skomplikowane narzędzie umożliwia mu kontakt ze studentami - fizyk wygłasza wykłady. Takie, jak ten z 2008 r. na konferencji TED:

Jak widać, przygotowany wcześniej wykład Hawking wygłosił - z pomocą maszyny - płynnie. Trudniej było mu odpowiadać na pytania, ale cierpliwość słuchaczy została wynagrodzona. Hawking nie stronił też nigdy od udzielania wywiadów - także w telewizji.

5 Stephen Hawking Stephen Hawking fot. lwpkommunikacio/Flickr/CC BY 2.0

Stephen Hawking w cytatach

W tym cytacie, dotyczącym poszukiwań teoretycznie możliwej, lecz niezaobserwowanej do niedawna empirycznie cząsteczki - bozonu Higgsa - zawarła się kolejna odsłona natury Hawkinga - złośliwego kpiarza, który uwielbia zakładać się z kolegami po fachu. Nawet, jeśli przegrywa, intelektualna zabawa sprawia mu radość. Na to, że tej tzw. "boskiej cząsteczki" nie uda się odnaleźć, postawił publicznie 100 dolarów we wrześniu 2008 r., gdy uruchamiano Wielki Zderzacz Hadronów. W 2012 r. okazało się, że najprawdopodobniej się mylił.

Nie pierwszy raz. Przegrał też kiedyś z kolegą fizykiem, Kipem Thorne'em. Założyli się o to, czy odkryty w 1964 roku obiekt podwójny Cygnus X-1, będący źródłem silnego promieniowania rentgenowskiego, zawiera czarną dziurę. Thorne twierdził, że tak, Hawking uważał, że nie. Okazało się, że to Thorne miał rację. W nagrodę dostał... roczną prenumeratę erotycznego magazynu "Penthouse".

6 Czarna dziura Czarna dziura fot. NASA/Flickr/Wikimedia Commons/publicdomain

Stephen Hawking w cytatach

Stosunek Hawkinga do religijności, wiary, a także jego opinia na temat istnienia Boga, od lat były przedmiotem zainteresowania mediów i sporów czytelników książek astrofizyka. Niektórzy jego poglądy w tych sprawach odczytywali jako wyraz ateizmu ("ateistą" nazwała go m.in. jego pierwsza żona podczas trwania sprawy rozwodowej), inni uważali za agnostyka.

Pewne jest to, że Hawking od zawsze dystansował się od tradycyjnych form religijności i podkreślał, że odrzuca koncepcję osobowego Boga. Często, jak np. w przytoczonym cytacie, wyrażał też przekonanie, że Wszechświat można zrozumieć bez odwoływania się do istnienia Stwórcy, a prawa fizyki nie mogą być naginane przez boskie interwencje, bo wówczas... nie byłyby po prostu prawami. Samo słowo "Bóg" gościło jednak w pracach Hawkinga - np. w "Krótkiej Historii Czasu" pisał on, że dzięki rozwojowi nauki ludzkość pozna kiedyś "myśli Boga". Cóż by to miało znaczyć? Całkiem niedawno, bo we wrześniu 2014 roku, Hawking w rozmowie z "El Mundo" powrócił do tych słów.

- Mówiąc, że "poznamy myśli Boga" miałem na myśli, że moglibyśmy wiedzieć wszystko, co wie Bóg, gdyby Bóg był. Ale go nie ma. Jestem ateistą - stwierdził astrofizyk, ucinając spekulacje na temat jego stosunku do kwestii wiary.

7 Stephen Hawking Stephen Hawking Jeff Jackowski/Flickr/CC BY 2.0

Stephen Hawking w cytatach

Kosmologia kwantowa, inflacja kosmologiczna, piana czasoprzestrzeni, teoria strun, supergrawitacja, euklidesowa grawitacja kwantowa - nawet krótka notka na Wikipedii, poświęcona obszarom zainteresowania Hawkinga, musi przyprawić laika o ból głowy.

Jak więc "ugryźć" złożone zagadnienia, którymi zajmuje się astrofizyk? Najlepszym chyba pomysłem jest sięgnięcie po jego głośną książkę "Krótka historia czasu" z 1988 r. Ta popularnonaukowa pozycja, przetłumaczona na kilkadziesiąt języków, stała się światowym bestsellerem (ponad 10 mln sprzedanych egzemplarzy w ciągu 20 lat).

Hawking w "Krótkiej historii..." stara się w przystępny sposób przedstawić dokonania nauki w takich dziedzinach, jak astrofizyka czy kosmologia. Pisze tam m.in. o początku Wszechświata, teorii wielkiego wybuchu, naturze czasu i czarnych dziurach.

To właśnie to ostatnie zagadnienie jest jednym z najczęściej przewijających się przez prace Hawkinga problemów - jako temat doktoratu czarne dziury podsunął mu jego promotor na Cambridge. Astrofizyk, bazując na ogólnej teorii względności Einsteina, opisywał ich naturę i właściwości. W 1974 roku obliczył, że powinny one emitować cząsteczki subatomowe, tracąc przy tym masę. Teoretycznie z biegiem czasu może doprowadzić to do "wyparowania" czarnej dziury. Zjawisko to nazwane jest na jego cześć promieniowaniem Hawkinga.

W 2014 roku uczony stwierdził zaś, że... czarne dziury nie istnieją. Nie miał jednak na myśli, że tych gigantycznych obiektów w ogóle w kosmosie nie ma. Chodziło mu o to, że czarne dziury wcale nie posiadają tzw. horyzontu zdarzeń - obszaru, z którego nic nie może uciec. "Brak horyzontu zdarzeń oznacza, że nie ma czarnych dziur - w tym znaczeniu, że światło nie może z nich uciec" - napisał w swojej pracy.

Hawking jeszcze w latach osiemdziesiątych, gdy tworzył "Krótką historię czasu", był pełen optymizmu co do ludzkiej zdolności zrozumienia Wszechświata. "Uważam, że istnieje duża szansa, iż badania wczesnego Wszechświata i wymogi matematycznej spójności doprowadzą do poznania kompletnej, jednolitej teorii w ciągu życia obecnego pokolenia, jeżeli, oczywiście, nie wysadzimy się najpierw w powietrze" - czytamy w jego książce z 1988 r. Dziś wiara Hawkinga w ludzki rozum nieco przygasła. Zapewne stracił on też nadzieję, że uda mu się "kompletnie zrozumieć Wszechświat". W książce "Wielki Projekt" z 2010 roku astrofizyk porównuje nas - ludzi, do rybek zamkniętych w kulistym akwarium. "Może, jak te rybki, patrzymy na świat trwale zdeformowany, który za każdym razem trochę inaczej odbija się w krzywym zwierciadle naszych teorii?" - pisał, referując książkę Hawkinga, Piotr Cieśliński w "Gazecie Wyborczej".

Komentarze (301)
Geniusz, astrofizyk, kpiarz, hazardzista, ateista, mąż i ojciec. 7 cytatów, które mówią, kim jest Stephen Hawking
Zaloguj się
  • zimmel

    Oceniono 1 raz 1

    Wszechświecie nie ma miejsca na życie istot żywych takich jak Bóg czy też inne stworzenia.

  • jkal

    0

    czy jakiś konkretny wzór, z którego wynika NIEistnienie Boga został przywołany?

  • spiewaksam

    0

    Są tacy co wyszukują na siłę nieomylnych naukowców, by przeciwstawić ich Kościołowi. Znalezionych idealizują, robią sobie z nich ikony, i klękają przed nimi.
    Racjonalna postawa, w przeciwieństwie do postawy ciemnych katoli.
    .
    Stephen Hawking?
    Geniusz, astrofizyk, kpiarz, hazardzista, ateista, mąż i ojciec. (cytat)
    Kimś innym był wczoraj, jest dziś, będzie jutro. Czas robi swoje.
    .
    Niktórych Hansów istnienie profesora E.Hawkinga zmusza do obwieszczenia swoich objawień nt. wierzących i wiary.
    Kolumb wierzył w okrągłą Ziemię i drogę do Indii. I dokąd ta wiara głupola nas zaprowadziła?

  • hansvonkloss

    Oceniono 4 razy 0

    Wiara w boga robi z mózgu kompletną sieczke.Dowodem są poniższe wpisy.

  • spiewaksam

    Oceniono 1 raz 1

    Dlaczego naukowcy z kręgu KRK mieliby być zawsze po właściwej stronie postępu wcześniej, niż rozstrzygnięto sprawy? w badaniu nieznanego? Czy ktoś nie rząda od nich cudu jasnowidzenia?
    Czy osoba "Geniusza, astrofizyka, kpiarza, hazardzisty, ateisty, męża i ojca" w jakiś sposób uzasadnia stawianie KRK takiego ultimatum?
    Jak nie, dlaczego mnie palce bolą od pisania na ten temat? Na jaki to temat forum?
    .
    :D

  • 00111000hrs

    Oceniono 9 razy -5

    Hawking to kretyn jakich mało nie może robić nic innego nudzi mu się to snuje swoje kretyńskie teorie, dziękuję tyle w temacie "geniusza" inwalidy.

  • 00111000hrs

    Oceniono 8 razy -4

    Hawking to kretyn jakich mało snuje swoje dziwne teorie bo nie może robić nic innego, dziękuję tyle w temacie "geniuszu" tego pana.

  • ko-gut

    Oceniono 6 razy 2

    Dobry film a szczególnie w Polsce. Pewnie jakiś biskup albo jakieś OKO zabroni oglądania :-)

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX