Wesele - bohaterowie

05.01.2015 13:00
Wesele

Wesele (mat. prasowe)

Zgodnie z pierwotnym zamierzeniem Stanisława Wyspiańskiego postacie "Wesela" miały nosić autentyczne nazwiska. Wyspiański musiał się jednak wycofać z tego pomysłu, gdyż dyrekcja krakowskiego teatru nie zaakceptowała tak niekonwencjonalnego pomysłu. Publiczność jednak bez trudu rozpoznała prototypy bohaterów dramatu.
Stanisław Wyspiański, wymieniając w didaskaliach postaci "Wesela", podzielił je na dwie kategorie: osoby i osoby dramatu (odpowiada to dwóm zasadniczym poetykom utworu: realistycznej i fantastyczno-symbolicznej).

Postaci zgromadzone w bronowickiej chacie różni status ontologiczny. Są tu osoby realne, z krwi i kości, których prototypami byli autentyczni inteligenci, artyści wywodzący się ze środowiska krakowskiej awangardy, przyjaciele, rodzina Lucjana Rydla. Pojawiają się również w utworze goście z zaświatów, tajemniczy, posępni. Często są to postaci dobrze znane z historii takie jak Stańczyk - błazen Zygmunta Starego czy Wernyhora - ukraiński poeta, rzecznik pojednania. Pojawiają się oni na chwilę, wypowiadają swoje kwestie i znikają tak nagle, jak się pojawili.

Osoby to natomiast bohaterowie, którzy mieli swoich odpowiedników wśród krakowskiej publiczności współczesnej Wyspiańskiemu:

Gospodarz - Włodzimierz Tetmajer, malarz i pisarz, przyrodni brat poety Kazimierza Przerwy-Tetmajera; cieszył się wśród bronowickich chłopów wielkim autorytetem

Gospodyni - Anna (z domu Mikołajczykówna), żona Włodzimierza Tetmajera

Pan Młody - Lucjan Rydel, poeta, "ludoman", syn profesora UJ, "pan, który bez butów chadzał"

Panna Młoda - Jadwiga Mikołajczykówna

Marysia - Marysia Mikołajczykówna, siostra Panny Młodej, żona chłopa Wojciecha Susuła

Wojtek - Wojciech Susuł, chłop

Ojciec - Jacek Mikołajczyk, ojciec Panny Młodej, gospodarz z Bronowic

Jasiek - Jan Mikołajczyk, brat Panny Młodej

Kasper - Kasper Czepiec, krewny Błażeja Czepca

Poeta - Kazimierz Przerwa-Tetmajer, sławny poeta młodopolski, dekadent, człowiek oderwany od życia

Dziennikarz - Rudolf Starzewski, redaktor stańczykowskiego dziennika "Czas" ukazującego się w Krakowie

Nos - Tadeusz Noskowski, malarz (niektórzy widzowie doszukiwali się w tej postaci rysów charakteru Stanisława Czajkowskiego, również malarza)

Ksiądz - Ksiądz z Bronowic pochodzenia chłopskiego.

Maryna - Maryna i Zosia Pareńskie, córki lekarza, profesora UJ

Zosia - Zosia została później żoną Tadeusza Boya-Żeleńskiego

Radczyni - Antonina Domańska, żona profesora UJ, autorka "Historii żółtej ciżemki" i "Paziów króla Zygmunta"

Haneczka - Hanna Rydlówna, siostra Lucjana Rydla

Czepiec - Błażej Czepiec, wuj Panny Młodej

Czepcowa - żona Błażeja Czepca

Klimina - baba wiejska, starościna wesela, chrzestna Isi

Żyd - Hersz Singer, bronowicki karczmarz

Rachela - Pepa (Józefa) Singer, córka karczmarza

Isia - Isia Tetmajerówna, najstarsza córka Włodzimierza Tetmajera (najdłużej żyjąca uczestniczka bronowickiego wesela; zmarła na początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku w Londynie).

Osoby Dramatu (zjawy):

Chochoł - pojawia się w izbie weselnej, śpiewając smętną piosenkę o pawich piórach; zapowiada przybycie gości. To pośrednik między światem rzeczywistym a fantastycznym. Jest otulonym słomą na zimę krzakiem róży. Zjawia się na początku akcji fantastycznej (w II akcie) oraz na końcu dramatu, gdy gra "chocholą" muzykę uczestnikom akcji (akt III). Jest symbolem nadziei na odrodzenie Polski, społeczną sprawiedliwość, a także objawieniem sztuki i piękna.

Widmo - malarz Ludwik de Laveaux, uczeń Jana Matejki. Ukazuje się Marysi. Ludwik miał się ożenić z Marysią, ale zmarł wcześniej na gruźlicę. Marysia mogłaby mieć podobne wesele; mogłaby wyjść za "pana z miasta". Ten obraz literacki, przypomina Mickiewiczowską balladę "Romantyczność" i dramatyczną historię Jasia i Karusi.

Stańczyk - nadworny błazen trzech ostatnich Jagiellonów, bystry i odważny mędrzec zatroskany o los Polski, pojawia się na obrazach Matejki; ukazuje się Dziennikarzowi. Stańczyk uosabia sumienie Dziennikarza, który pracując w lojalistycznym dzienniku, wie, że "usypia" naród i szarga "świętości" narodowe. Dziennikarz jest wyznawcą tez krakowskiej szkoły historycznej, głoszącej dość kontrowersyjny program polityczny oparty na przekonaniu, że historia Polski była pasmem klęsk i niepowodzeń, a jedyną metodą postępowania w obecnej sytuacji Polski jest lojalizm i ugoda z zaborcą. Stańczyk - błazen Zygmunta Starego - wskrzesza czasy świętości Rzeczypospolitej Jagiellonów, jest znakiem jej potęgi i chwały, zadaje tym samym kłam tezom krakowskiej szkoły. Jest wyrzutem sumienia Dziennikarza, który przeżywa kryzys zaufania do ideologii własnego stronnictwa. Błazen ofiarowuje Dziennikarzowi kaduceusz (w starożytności była to laska heroldów, zapewniająca im nietykalność; to symbol pokoju i łagodzenia sporów, ale także laska błazna), by rozbudzał świadomość narodową, "mącił narodową kadź" i "stał na czele".

Rycerz Czarny - Zawisza Czarny z Garbowa, sławny i mężny rycerz, walczył pod Grunwaldem, symbol Polaka-patrioty. Ukazał się Poecie. Zwiastun odrodzenia ojczyzny. Mówi Poecie: "Na koń; zbudź się!...". Wyznacza mu rolę wieszcza. Poeta wie, że "Polska to jest wielka rzecz", ale nie czyni nic i "śpi". Jest dekadentem, porażonym niemocą i owładniętym melancholią. Zawisza Czarny to symbol jego rozterek wewnętrznych, znak siły i mocy, której brakuje Poecie.

Hetman - Franciszek Ksawery Branicki, współtwórca konfederacji targowickiej, sługus Moskwy, sprzedawczyk, zdrajca, podczas powstania kościuszkowskiego skazany na śmierć. Ukazuje się Panu Młodemu. Hetman zmusza Pana Młodego do zastanowienia się, czy w głębi serca nie tkwi w nim poczucie wyższości szlachty nad chłopstwem. Hetman mówi: "Czepiłeś się chamskiej dziewki! Polska to wszystko hołota, tylko im złota...".

Upiór - Jakub Szela, chłop spod Tarnowa, który stanął na czele rabacji galicyjskiej (1846). Rzeź szlachty przez zbuntowane chłopstwo sprowokowała administracja austriacka, by rozbić przygotowywane powstanie narodowe. Ukazuje się Dziadowi. Symbol głębokiego podziału narodu polskiego na "panów" i "chamów" i krzywdy chłopskiej oraz wzajemnej pogardy. Ta haniebna karta polskiej historii zostaje odkryta zapewne po to, by wyjaśnić przyczyny wzajemnej niechęci inteligencji i chłopstwa oraz po części usprawiedliwić jej postępowanie będącym jeszcze żywo w pamięci obrazem rzezi galicyjskiej.

Wernyhora - na wpół legendarny Kozak, wróż ukraiński z II połowy XVIII wieku. Symbol odrodzenia Polski w granicach historycznych z 1772 roku, rzecznik zgody chłopów ze szlachtą oraz Polaków z Rusinami. Ukazuje się Gospodarzowi. Dziad z lirą przybywa z rozkazem z przedzaborowych kresów Rzeczypospolitej - symbolu wielkości i potęgi dawnej Polski, ale i buntów chłopskich przeciwko polskiej szlachcie. Budzi chęć do czynu narodowego i przymierza szlachty z chłopami. Symbol wiary w odrodzenie ojczyzny. Wernyhora zostawia Złoty Róg na sznurze i nakazuje "rozesłać wici" po kraju. Kiedy odjeżdża, jego koń gubi złotą podkowę. Z chwilą pojawienia się tej postaci rozpoczyna się w dramacie wątek narodowo-wyzwoleńczy, skonstruowany jednak nie w konwencji realistycznej, ale symbolicznej.

Zobacz także
  • Afisz z prapremiery (1901) "Wesele" - Stanisław Wyspiański
  • Stanisław Wyspiański Wesele - jako dramat modernistyczny
  • Stanisław Wyspiański Wesele - czas i miejsce akcji
Skomentuj:
Wesele - bohaterowie
Zaloguj się

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX

Najnowsze informacje