Radość pisania

"Radość pisania" Wisławy Szymborskiej jest wierszem autotematycznym, stanowiącym przykład pisania o pisaniu. Autorce nie chodzi bynajmniej o sformułowanie programu artystycznego, poetyckiego credo. Odżegnuje się ona od sztywnych reguł, tradycyjnych podziałów: "czułabym się jak owad, który z niepojętych przyczyn sam wpędza się do gablotki i nabija na szpilkę" - pisała w swym antymanifeście, zamieszczonym we wstępie do "Poezji wybranych" (1967). Wiersz prowokuje do refleksji nad istotą twórczości lirycznej laureatki Nagrody Nobla.
Poetycki warsztat Szymborskiej

Pierwszą rzeczą, która z niezwykłą siłą ujawnia się w utworze, jest granica między światem realnym a powołanym do życia wyobraźnią twórcy. Bo oto pojawiają się elementy rzeczywistości dobierane drogą skojarzeń pojęciowych: sarna, z całym bogactwem cech zewnętrznych (pyszczek, łeb, nóżki, kopytka), las, woda, myśliwi, strzał. Zaraz jednak dostrzegamy, że sarna jest ,,napisana", napisany jest także las i woda. Autorka nie ukrywa, że ,,rzeczywistość pisana" ma charakter wtórny. Bez kokieterii wprowadza nas w arkana swego poetyckiego warsztatu. Odbiorca dotrzymuje jej kroku w dziele tworzenia, dostrzega rozterki, wahania, jaki kierunek obierze pióro, w którą stronę popędzi wyobraźnia artystki.

Historia o sarnie, rozwijająca się na oczach czytelnika, stanowi tylko pretekst do wypróbowania przez Wisławę Szymborską własnych kreatorskich możliwości. Materią, którą dysponuje poetka, są słowa. W utworze żyją, działają, przechodzą metamorfozę, wcielają się w nowe, poetyckie znaczenia.

Bezradność ludzka w obliczu zła

Motyw sarny - łagodnego, spokojnego i płochliwego zwierzątka - można potraktować jako symbol bezradności ludzkiej w obliczu przeważającej siły zła. Sarna jest osaczona, ale i zdania są "osaczające, przed którymi nie będzie ratunku" i mają przewagę, bo są w rękach maga - słowotwórcy. Ma on w swym świecie władzę absolutną, może uczynić, co zechce: zatrzymać czas, zatrzymać w locie kulę ("Na zawsze, jeśli każę, nic się tu nie stanie").

Wolność i niezależność twórcy

Siła, odwaga, zdecydowanie, wolność i niezależność - oto zalety twórcy - kreatora, demiurga, władcy świata wyobraźni, języka ("Jest więc taki świat, nad którym los sprawuję niezależny? Czas, który wiążę łańcuchami znaków?"). Poetka pyta jakby samą siebie, czy można przeobrazić świat siłą słowa. Ta pełna sceptycyzmu autorefleksja, przeniknięta jest jednak wiarą w sens tworzenia. W poezji można rzucić wyzwanie nieubłaganym prawom życia, zagrozić złu, stanąć w obronie osaczonej sarny. Tworzeniu drugiego, poprawionego świata przyświeca myśl o człowieku szczęśliwym. Odwieczne pragnienie pokonania zła można więc zrealizować za sprawą twórczości poetyckiej - w tym tkwi optymizm Wisławy Szymborskiej.



Więcej o: