Edward Duchnowski (16.01.1930 - 10.04.2010)

Przewodniczący Związku Sybiraków. - Nie miałam taty przez 70 lat. Zginął w Katyniu. Teraz w Katyniu straciłam "brata" - wspomina sybiraczka Krystyna Pabian.

Miał dziesięć lat, kiedy został wywieziony na Sybir przez Rosjan. Spędził tam 72 trudnych miesięcy. - Syberia to dla większości deportowanych miejsce niewolniczej lub niemal niewolniczej pracy. (...) Ta uciążliwa praca wykonywana o głodzie i chłodzie, pod przymusem surowych nadzorców była przede wszystkim elementem zniewolenia, a zapędzający do niej komendant obozu, strażnik czy przewodniczący kołchozu stawał się symbolem sowieckiego systemu zła i braku poszanowania dla człowieka. Wyrazem tego zniewolenia była stosowana wobec Polaków dobrze nam znana stalinowska zasada: "Nie pracujesz, nie jesz" - opowiadał w 2008 r. na seminarium "Zbrodnia przeciwko ludzkości, świadkowie czasów opowiadają o deportacjach" zorganizowanym pod patronatem UE.

Od 1998 r. walczył o zadośćuczynienie dla żyjących jeszcze 38 tys. Polaków wywiezionych na Wschód. - Był łącznikiem między stowarzyszeniem, władzami i samymi sybirakami. Potrafił zjednywać ludzi - wspominają współpracownicy Duchnowskiego.

Jeszcze w środę przed sobotnią katastrofą na spotkaniu w Sejmie omawiał sprawy przed wylotem do Katynia. W piątek pożegnał się z najbliższymi. - To było ostatnie pożegnanie - stwierdza smutno Krystyna Pabian ze Związku Sybiraków.

Współpracowała z Duchnowskim od samego początku. Podkreśla, że był dla niej bardziej jak przyjaciel, brat, a czasem nawet jak ojciec, a nie szef.

Razem z prezydentem miał sadzić dęby pamięci podczas uroczystościach upamiętniających pierwszą wywózkę Polaków na Wschód.

Współpracownicy często mówili Duchnowskiemu: "Niech Pan idzie do domu i się już nie przemęcza. My to zrobimy". Ale on musiał sam dopiąć wszystko na ostatni guzik.

Został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski. 24 kwietnia pochowano go na cmentarzu w Marysinie Wawerskim w Warszawie.