Ta historia nie wydarzy³a siê przed dwudziestoma laty, gdy w Republice Po³udniowej Afryki szala³ apartheid i czarnym zawodniczkom nie wolno by³o graæ z bia³ymi. To zdarzy³o siê raptem cztery tygodnie temu w mistrzostwach RPA w netballu (koszykówka kobieca w wersji anglosaskiej). Decyzja miejscowej federacji tego sportu (NSA - Netball South Africa) w kontek¶cie niedawnej historii kraju zakrawa na ponury ¿art.
Wed³ug regulaminu zwi±zku dru¿yny, które pochodz± z regionów, w których przewa¿aj± biali, musz± wystawiæ w swoim sk³adzie co najmniej dwie czarne zawodniczki (na siedem bior±cych udzia³ w meczu), i odwrotnie - je¶li zespó³ jest z regionu, gdzie wiêkszo¶æ stanowi± Murzyni. NSA dodaje tak¿e punkty w tabeli za ró¿norodno¶æ etniczn± sk³adu: za stosunek siedem do piêciu w zg³oszonej dwunastce jest maksymalna nagroda - 5 punktów, za osiem do czterech - 4 itd. Central Gauteng w tej "rywalizacji" otrzyma³ zero punktów.
Wiceprezeska zwi±zku Blanche de la Guerre tak t³umaczy te przepisy: - Odkryli¶my, ¿e zawodniczki, które nale¿± do mniejszo¶ci na okre¶lonym terenie - nie wa¿ne, czy bia³ej, czy czarnej - czêsto s± odsuwane od
gry w zespole. Dlatego naszym celem jest umo¿liwienie gry tak wielu zawodniczkom, jak to tylko mo¿liwe.
Krytycy pytaj± wiêc, sk±d Central Gauteng mia³ wzi±æ bia³e zawodniczki. To dru¿yna, która pochodzi z Soweto, gdzie ludzi o bia³ym kolorze skóry trudno spotkaæ nawet na ulicy. NSA nie ma jednak zamiaru zmieniaæ decyzji, choæ nawet komitet olimpijski RPA wyda³ o¶wiadczenie, w którym napisa³, ¿e zawodniczki do dru¿yn walcz±cych o mistrzostwo kraju powinny byæ wybierane na podstawie umiejêtno¶ci, a nie koloru skóry.
Polityka "rasowej ró¿norodno¶ci" w dru¿ynach w RPA nie jest niczym nowym. Wcze¶niej jednak mia³a ona na celu otwieranie dyscyplin zdominowanych przez bia³ych (przede wszystkim rugby i krykiet) dla czarnej wiêkszo¶ci. Zreszt± ta polityka jest stopniowo zarzucana. Tylko zwi±zek netballa pozosta³ "¶wiêtszy od papie¿a".
Na koniec jeszcze, co to jest ten netball. To popularna w krajach anglosaskich koszykówka kobieca. Jest jednak znacz±co ró¿na od tej, któr± znamy, choæ te¿ pochodzi w linii prostej od pomys³u doktora Jamesa Naismitha. W netball gra siedem zawodniczek, ka¿da ma ¶ci¶le okre¶lon± pozycjê i mo¿e poruszaæ siê tylko w oznaczonych strefa boiska. Kosz wisi nie na tablicy, ale na palu. Trafienie z gry ma warto¶æ jednego punktu, a nie dwóch.
W krajach nale¿±cych do Brytyjskiej Wspólnoty Narodów to prawdopodobnie oprócz hokeja na trawie najbardziej popularna kobieca gra zespo³owa. Od 12 lat jest w programie igrzysk Commonwealthu. Mistrzyniami ¶wiata s± Australijki. Na ostatnich M¦ RPA by³a szósta.