Groby Pańskie w polskich kościołach

Wiadomości >  Archiwum
jg, PAP, KAI
03.04.2010 09:04
A A A Drukuj
Warszawa - Grób Pański w Katedrze św. Jana Chrzciciela

Warszawa - Grób Pański w Katedrze św. Jana Chrzciciela (Fot. Filip Klimaszewski / Agencja Gazeta)

Zbrodnia katyńska, rocznica śmierci Jana Pawła II i wyrok Trybunału w Strasburgu, dotyczący krzyży w szkołach - to tegoroczne tematy wystroju Grobów Pańskich w wielu polskich miastach.
W warszawskiej Katedrze Polowej Wojska Polskiego Grób znajduje się w Kaplicy Lotników, położonej w sąsiedztwie Kaplicy Katyńskiej. Upamiętnia 70. rocznicę zbrodni katyńskiej.

- Kaplica Lotników została zamieniona w katyński las. Ogromna fotografia cmentarza wojennego wypełnia całe wnętrze kaplicy. Na centralnej ścianie umieszczono duży brzozowy krzyż, podobny do tych, jakie rodziny ofiar stawiały w miejscu uświęconym krwią ich bliskich, zanim jeszcze na "nieludzkiej ziemi" powstał polski cmentarz - wyjaśnił proboszcz Katedry Polowej WP ks. płk Robert Mokrzycki.

Grób Pański w warszawskiej archikatedrze św. Jana Chrzciciela nawiązuje do 5. rocznicy śmierci Jana Pawła II i wyroku Trybunału w Strasburgu, mówiącego, że należy zdejmować krzyże ze szkół.

Kraków: zbrodnia katyńska tematem Grobu Pańskiego w krypcie u pijarów

Polski słup graniczny w biało-czerwone pasy, białe kamienie jako symbol czaszek oficerów zamordowanych w Katyniu i łąka oznaczająca nowe życie - to najważniejsze elementy wystroju Grobu Pańskiego w krypcie u pijarów w Krakowie. W tym roku po raz pierwszy aranżacja nie została zbudowana przez zakonników, ale jest efektem otwartego konkursu artystycznego.

Wystrój Grobu Pańskiego w krypcie u pijarów nawiązuje do 70. rocznicy zbrodni katyńskiej, a jego autorem jest Łukasz Murzyn, doktorant krakowskiej Akademii Szkół Pięknych, zwycięzca w otwartym konkursie, na który napłynęło 11 prac. Na czarnym prostokącie ułożone zostały kamienie, które wielkością i kształtem przypominają czaszki. Na każdym ze 158 bielejących w półmroku kamieni widać ślad, który kojarzy się z otworem postrzałowym. ,,To intensywnie niebieski odcisk palca, który może budzić skojarzenia z otworami po kulach i mordem katyńskim albo z opieczętowaniem wiernych na dzień sądu, o czym mówi Apokalipsa św. Jana" - opowiada o swojej pracy artysta.

W centralnym punkcie aranżacji Grobu Pańskiego umieszczono polski słup graniczny w biało-czerwone pasy, na którym stoi monstrancja z Najświętszym Sakramentem. ,,To granica życia i śmierci, w tym miejscu kończy się pole czaszek, a zaczyna łąka kwiatów" - tłumaczy w rozmowie z dziennikarzami Łukasz Murzyn.

Groby kontrowersyjne

Od lat w polskiej tradycji budowania Grobów Pańskich nawiązuje się do aktualnej sytuacji, do tego, czym żyje współczesny człowiek. Groby często symbolizowały trudne i bolesne polskie doświadczenia.

W różnych okresach historycznych starano się wprowadzać do symbolicznych grobów aktualne motywy. W czasach rozbiorów, okupacji niemieckiej oraz stanu wojennego ustrojony grób odzwierciedlał aktualne przeżycia narodu polskiego.

W ubiegłych latach wystroje grobów Chrystusa budziły wiele kontrowersji, a zwłaszcza groby w kościele św. Brygidy w Gdańsku, które przygotowywał ks. prałat Henryk Jankowski, odwołany z funkcji proboszcza tej parafii w listopadzie 2004 r.

Oburzenie wzbudził Grób Pański w 1995 r. - na czerwonym płótnie umieszczone zostały swastyki, sierp i młot, Gwiazda Dawida oraz napisy: "NSDAP", "SS", "NKWD", "KGB" "UB" i "SB". Obok znajdowały się skróty nazw partii: "PSL", "SLD", "UW", "UP", a także "PZPR". Prałat usunął te napisy na polecenie metropolity gdańskiego abp. Tadeusza Gocłowskiego. W 2001 r. Grób Pański autorstwa ks. Jankowskiego przedstawiał miniaturę zwęglonej stodoły w Jedwabnem z ludzkim szkieletem. Arcybiskup Gocłowski nakazał wówczas prałatowi usunąć z dekoracji napis: "Żydzi zabili Pana Jezusa i Proroków, i nas także prześladowali". W 2004 roku, ostatni Grób Pański autorstwa ks. Jankowskiego w kościele św. Brygidy, wyrażał sprzeciw wobec Unii Europejskiej.

W Wielki Piątek i Wielką Sobotę wierni tłumnie odwiedzają groby. Mieszkańcy Warszawy pamiętają jeszcze kolejki przed kościołem Matki Boskiej Łaskawej (księży jezuitów) w czasie stanu wojennego na Starym Mieście, w którym szczególnie dbano o aktualną wymowę Grobu Pańskiego.

Tradycja Grobów Pańskich

Tradycja strojenia Grobu Pańskiego istnieje od średniowiecza.

Grób Pański - Grób Wielkopiątkowy - jest artystyczną dekoracją przygotowywaną w Wielkim Tygodniu w kościołach dla podkreślenia pamiątki śmierci Chrystusa.

We wczesnym średniowieczu Najświętszy Sakrament był zanoszony po liturgii eucharystycznej na przechowanie do zakrystii lub bocznej kaplicy. Z tego zwyczaju wywodzi się procesja do kaplicy adoracji w Wielki Czwartek.

Od czasów karolińskich niemal w całej Europie trwa paraliturgiczny obrzęd składania pod kamienną płytą grobową samego krzyża lub Chrystusa w postaci eucharystycznej.

W niektórych kościołach składano w ten sposób krzyż, a w jego centrum puszkę z Najświętszym Sakramentem. Hostię w monstrancji nad wyobrażeniem grobu Chrystusa po raz pierwszy wystawiono w kościele jezuitów w Monachium. Dopiero w epoce baroku wprowadzono dodatkowo figurę zmartwychwstałego Jezusa przykrytego całunem.

Na zakończenie liturgii Wielkiego Piątku zanoszono w procesji krzyż (w XV wieku), później krzyż i monstrancję z Najświętszym Sakramentem (w XVI w.) do przygotowanego wcześniej Grobu Bożego.

W XVIII w. prawie w całej Europie zanikł zwyczaj strojenia grobu i wystawiania przy nim monstrancji. Zachował się tylko na terenie Austrii, Węgier, Polski i południowych Niemiec.

Tagi:

Skomentuj:
Zaloguj się

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX