Zmarł artysta rzeźbiarz Jerzy Bereś. Miał 82 lata

26.12.2012 16:36
Ognisko Wolności Jerzego Beresia na Rynku Głównym

Ognisko Wolności Jerzego Beresia na Rynku Głównym (Fot. Michał Łepecki / Agencja Ga)

Jerzy Bereś, rzeźbiarz, performer, uczeń Xawerego Dunikowskiego, zmarł 25 grudnia w Krakowie - poinformował Józef Chrobak ze Stowarzyszenia Artystycznego "Grupa Krakowska". Miał 82 lata
Jak powiedział Chrobak, informację o śmierci artysty otrzymał od jego córki w pierwszy dzień Bożego Narodzenia: "Była to dla mnie szokująca wiadomość". Według informacji Chrobaka data pogrzebu ma być ustalona w czwartek lub piątek.

- Jerzy Bereś należał do najwybitniejszych artystów polskich. Oprócz rzeźby zajmował się przede wszystkim performance, używał jednak na określenie tych działań słowa manifestacja - powiedziała dyrektor Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie MOCAK Maria Anna Potocka. - On był już bardzo zmęczony życiem. Od śmierci żony było mu ciężko, długo był sam - dodała Potocka.

Jerzy Bereś - rzeźbiarz, autor akcji i manifestacji, "używający" swojego ciała jako jednego z podstawowych elementów wypowiedzi artystycznej - urodził się w Nowym Sączu w 1930 roku. Studiował w krakowskiej ASP u Franciszka Kalfasa, Stanisława Popławskiego i Xawerego Dunikowskiego, którego długo uważał za swego mistrza. W latach 1954-55 wykonał całopostaciowy portret Dunikowskiego, który został pokazany na Ogólnopolskiej Wystawie Młodej Plastyki "Przeciw wojnie, przeciw faszyzmowi" w warszawskim Arsenale.

Pierwsza wystawa pół wieku temu

Po raz pierwszy indywidualnie artysta pokazał swoje prace w roku 1958 - na wystawie w krakowskim Domu Plastyków. Zaprezentowane rzeźby, m.in. "Kołysanka", "Do słońca", "Ewa", "Matka", "Idylla", "Niepokój" charakteryzowały się geometryzującymi formami, co świadczyło o wpływie Dunikowskiego. Pod koniec lat pięćdziesiątych powstały oryginalne prace "Rzepicha" (1958) i "Bart" (1959); scalone, stabilne bryły przypominające ludzkie figury były przeznaczone głównie do ustawiania w przestrzeni otwartej i do oglądania ze wszystkich stron. Wykonane z drewna, które właśnie wówczas stało się dla artysty podstawowym surowcem rzeźbiarskim.

W pierwszej połowie lat 60. Bereś tworzy nowy cykl rzeźb - "Zwidy". W roku 1962 pokazał je w plenerze krakowskich Plant, a - w większym wyborze - na zaproszenie Grupy Krakowskiej (II) w Galerii Krzysztofory. Bereś reprezentował Polskę na 9. Biennale w Sao Paulo (1967/68). W kraju współpracował głównie z Galerią Krzysztofory - był pierwszym rzeźbiarzem zaakceptowanym przez Grupę Krakowską; od roku 1966 był jej członkiem. Współdziałał też lubelskim Labiryntem, później również z Biurem Wystaw Artystycznych oraz Galerią Foksal.

"Ołtarze" i "rundy"

W roku 1972 artysta rozpoczyna nową serię prac pt. "Ołtarze". Były to m.in. "Ołtarz budzik" (1972), "Ołtarz autorski" (1973), "Ołtarz piękny - ołtarz czysty", "Ołtarz romantyczny", "Ołtarz nadziei", "Ołtarz twarzy" (wszystkie z 1974), "Ołtarz ognia", "Ołtarz erotyczny", "Ołtarz rozweselający" (wszystkie z 1975).

Od połowy lat 70. artysta zaczął realizować "rundy" ("Runda honorowa", 1975), "rytuały" ("Rytuał egzystencjalny", "Rytuał filozoficzny" - oba z 1976; "Rytuał kultury" (1977). We wszystkich tych wystąpieniach nadal wykorzystywał drewniane konstrukcje, często rozbudowane, obliczone na uczestnictwo widza.

Pisał o nich Andrzej Osęka: "Rzeźby Jerzego Beresia tworzone w latach 1960-1974 straciły swój dawny wiejsko-poetycki charakter; przypominają wielkie zabawki z drewna, w których zamiast ptaszka machającego skrzydełkami, drwala rąbiącego drewno - widzimy teatrzyk współczesnych postaw społecznych: ktoś wali pięścią w stół, gdy się pociąga za patyk; drewniana grzechotka grzechocze, gdy drewniana głowa zderza się z drewnianą pięścią".

Jego dzieła pokazano również na najważniejszych wystawach tematycznych: "Romantyzm i Romantyczność w sztuce polskiej XIX i XX wieku" (1975/76) oraz "Polaków portret własny", 1979/80). Monograficzna ekspozycja twórczości Beresia - "Zwidy. Wyrocznie. Ołtarze. Wyzwania" - odbyła się w poznańskim Muzeum Narodowym w 1995 roku.

Najczęściej czytane

Najnowsze informacje