8 mitów w sporze o Trybunale Konstytucyjnym według Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka

W sporze o Trybunał Konstytucyjny nie wiesz, w co wierzyć? Helsińska Fundacja Praw Człowieka rozwiewa mity na temat TK.

Chcesz wiedzieć szybciej? Polub nas

Helsińska Fundacja Praw Człowieka jest jedną z najdłużej działających w Polsce organizacji zajmujących się ochroną praw człowieka. HFPC od 25 lat monitoruje działania kolejnych rządów, nie dziwi więc, że zabrała głos także w sprawie kryzysu związanego z Trybunałem.

"Uważamy, że nasza działalność zobowiązuje, a także upoważnia nas do tego, aby stanąć w obronie niezależności Trybunału Konstytucyjnego i wartości, jakie reprezentuje ta instytucja. Bez wątpienia, w ostatnim czasie, wokół Trybunału Konstytucyjnego narosło wiele mitów. Chcielibyśmy rozwiać niektóre z nich", pisze na swojej stronie Fundacja.

1. Mit: Spór o Trybunał Konstytucyjny to zwyczajny spór polityczny

Prowadzony obecnie spór nie dotyczy polityki, ale tego, czy i w jakim zakresie parlament, rząd i Prezydent mogą wpływać na działalność sądów i trybunałów. Władze te mogą robić tylko to, na co zezwala im Konstytucja i ustawy. Do przestrzegania prawa zobowiązani są wszyscy - zarówno obywatele jak i politycy.

2. Mit: Trybunał Konstytucyjny jest niepotrzebny

Sądy konstytucyjne istnieją w większości krajów demokratycznych. Przykładami mogą być amerykański Sąd Najwyższy, który kontroluje zgodność ustaw z konstytucją od początku XIX w., utworzony w okresie międzywojennym Sąd Konstytucyjny Austrii oraz powołany tuż po II wojnie światowej niemiecki Federalny Sąd Konstytucyjny. Takich sądów nie było natomiast w większości państw komunistycznych.

Podstawową funkcją Trybunału Konstytucyjnego jest badanie zgodności uchwalonych ustaw z Konstytucją RP. Wykonując to zadanie Trybunał Konstytucyjny dba nie tylko o to, aby stanowione prawo było przestrzegane, ale także chroni wszystkich przed tym, aby wybrane demokratycznie władze nie ograniczały w sposób nadmierny naszych praw i wolności. Czarne karty historii pokazują, że tam gdzie nie było sądu konstytucyjnego lub jego rola była zmarginalizowana, władza dużo łatwiej rozwijała autorytarne mechanizmy.

3. Mit: Władza Trybunału nie pochodzi od społeczeństwa

Źródłem uprawnień Trybunału Konstytucyjnego jest Konstytucja zaakceptowana w ogólnonarodowym referendum, które odbyło się w dniu 25 maja 1997 r. Co więcej, każdy z sędziów Trybunału wybierany jest przez Sejm złożony z przedstawicieli narodu. Zarówno więc uprawnienia jak i skład Trybunału czerpią swą moc z woli społeczeństwa.

4. Mit: Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie mają wpływu na los konkretnych ludzi

W ostatnich latach orzecznictwo Trybunału wielokrotnie przyczyniało się do ochrony praw i wolności. Trybunał hamował zapędy władzy do podsłuchiwania obywateli czy ograniczania ich prawa do obrony. Dzięki Trybunałowi nie doszło do nadmiernego utrudnienia realizacji prawa do zgromadzeń. Trybunał miał także wpływ na zasobność portfela Polaków. Orzekał m.in. o korzystniejszym dla obywateli mechanizmie waloryzowania rent i emerytur, a także zlikwidował odpłatność za drugi kierunek studiów. To w efekcie wyroku TK dojdzie do zwiększenia kwoty wolnej od podatku dochodowego od osób fizycznych.

5. Mit: Trybunał Konstytucyjny jest upartyjniony

Kadencja sędziów Trybunału Konstytucyjnego jest ponad dwa razy dłuższa od kadencji Sejmu. Oznacza to, że na obecny skład Trybunału miały wpływ przede wszystkim Sejmy poprzednich kadencji. Warto jednak zauważyć, że część z obecnych sędziów Trybunału zostało wybranych z poparciem ówczesnej opozycji. Obecny Sejm do końca swojej kadencji zadecyduje o wyborze kolejnych 4 sędziów. Wraz z legalnie wybranymi 2 sędziami będzie miał więc wpływ na obsadę 6 stanowisk w Trybunale Konstytucyjnym. W wypadku zaś, gdy obecnie rządzący utrzymają władzę po następnych wyborach parlamentarnych będą mieli prawo do obsady dalszych 6 sędziów Trybunału

6. Mit: Orzeczenia Trybunału nie są ostateczne

Zgodnie z Konstytucją orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Podlegają one niezwłocznemu ogłoszeniu. Żaden akt prawny nie upoważnia władzy wykonawczej do odmowy lub wstrzymania publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego

7. Mit: Trybunał Konstytucyjny to "postkomunistyczny przeżytek"

Utworzenie Trybunału Konstytucyjnego w PRL w 1982 r. nie było związane z realizacją ideologii komunistycznej. Stanowiło koncesję władzy, znajdującej się w problemach, na rzecz poszanowania praw i wolności jednostki. Do podobnych reform możemy zaliczyć utworzenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w 1980 r. oraz powołanie urzędu Rzecznika Praw Obywatelskich w 1987 r.

Również orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego pokazuje, że stanowił on element rozliczania się z przeszłością. Uznawał za zgodne z Konstytucją odebranie przywilejów emerytalnych osobom zatrudnionym w organach bezpieczeństwa PRL. Orzekł także o nielegalności dekretu o stanie wojennym.

8. Mit: Trybunał Konstytucyjny walczy z wartościami konserwatywnymi

Trudno uznać za zasadny zarzut, aby Trybunał Konstytucyjny kierował się wyłącznie poglądami liberalnymi. W przeszłości uznał on za niezgodną z Konstytucją możliwość przerwania ciąży ze względu na trudną sytuację osobistą. Podobne rozstrzygnięcie wydał w sprawie ograniczenia możliwości powoływania się przez lekarzy na klauzulę sumienia. Co więcej, uznawał za zgodne z Konstytucją wliczanie do średniej ocen oceny z obowiązkowych zajęć religii, a także karanie za obrazę uczuć religijnych.

Helsińska Fundacja Praw Człowieka od początku monitoruje zmiany legislacyjne dotyczące Trybunału Konstytucyjnego oraz wybór jego sędziów. Więcej informacji na ten temat dostępnych jest tutaj.



Chcesz wiedzieć więcej i szybciej? Ściągnij naszą aplikację Gazeta.pl LIVE!

Więcej o:
Komentarze (475)
8 mitów w sporze o Trybunale Konstytucyjnym według Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka
Zaloguj się
  • niezalany

    Oceniono 112 razy 84

    wszystko pięknie, tyle że upojony władzą absolutną pis ma wszystko to w d.pie...

  • fuqu

    Oceniono 92 razy 74

    Tak patrzę na prezesa i mi się nasuwa:

    O Ty, co dyktujesz nam prawa,
    O Ty, co ustalasz nam stawki,
    O Wielki nasz Przełożony,
    ..... z nogawki, do nogawki.

  • luketjorself

    Oceniono 60 razy 48

    Nie jestem jakimś przeciwnikiem PiS, często ich tutaj broniłem. Ale uważam, że na Trybunale przejadą się strasznie... Zrobili krok, z którego już nie ma powrotu. Nawet jeśli intencje są szczytne, to działania pełne buty, pogardy dla przeciwników politycznych i autorytetów, obojętność wobec niepokojów zagranicy, przekonanie o własnej nieomylności, a nawet brak pokory wobec wyborców - to ich zniszczy. Dobrymi chęciami piekło jest wybrukowane.

    Niech pisowcy pamiętają - za 4 lata przyjdzie nowa władza i skorzysta z tych samych instrumentów, z tej samej przetartej ścieżki. Odwoła Trybunał Konstytucyjny, przegłosuje nowe ustawy, przejmie budynki w nocy. W ramach "naprawy" tego, co "PiS" zepsuł.

    I na koniec cytat:
    "Adolf Hitler
    Przyznaj fiszkę
    Mnie nie in­te­resu­je pra­wo, mnie in­te­resu­je sprawiedliwość." A. Hitler

  • cliverek

    Oceniono 56 razy 42

    Do tych, którzy piszą głupoty (cyt. z tekstu poniżej: "To jak żeście bronili Polaków przed Platformą, która ich niszczyła i okradała na kazdym kroku?"). HFPC była jedyna organizacją, która sprzeciwiała się wyborowi dwóch dodatkowych posłów przez PO.

    @ergosumek było łaskaw nabazgrolić: "Finansowane zza granicy fundacje trzeba prześwietlić i zweryfikować, zbadać sens ich istnienia"

    ergosumku - ten temat przerabiał już wzorzec Jarosława Kaczyńskiego, Putin (chwilowo prezydent Rosji) który tak samo kocha demokrację jak PISIS.

  • jfk63

    Oceniono 42 razy 36

    Panie Prezesie,
    Komunistom też się wydawało, że wszystko mogą To co Pan robi nie jest ani prawe, ani sprawiedliwe. Jeżeli nie zrobi tego sąd, to na pewno osądzi Pana historia.

  • jaenson

    Oceniono 44 razy 32

    Wyborcy/Obroncy PiSu, wy tego scenariusza nie rozpoznajecie? A co dzialo sie w Rosji w ostatnich latach? Same zlowrogie organizacje pozarzadowe przed którymi trzeba sie strzec, zachodni kapital, prasa klamie, etc., etc., ...

  • miqlec

    Oceniono 63 razy 23

    Przypomniała mi się piosenka pana Piotra Bukartyka sprzed kilku lat:
    --------
    Nie mówię kto, nie mówię gdzie
    Bo spotkać typy takie wszędzie w końcu zdarza się
    Z pozoru bez intencji złych
    Co wcale nie oznacza, że nie musisz bać się ich
    Bo mają cel i mają plan
    Poczucie misji plus ambicje grubo ponad stan
    I pragną uszczęśliwić cię
    I wierzą, że pewnego dnia się uda - chcesz, czy nie

    Im chodzi tylko o to jedynie
    By świat wyglądał, tak jak powinien
    Im chodzi tylko o to jedynie
    By świat wyglądał, tak jak powinien
    Im chodzi tylko o to jedynie
    By świat wyglądał, tak jak powinien
    Przecież to oni wiedzą jedynie
    Jak świat wygląda, a jak powinien

    Potem ich wódz w asyście służb
    Wczoraj zabawny taki, dzisiaj ani trochę już
    Oświadczy, że w pamięci ma
    I nigdy nie zapomni kto był przeciw, a kto za
    Nie, że ci wolność odebrać chcą
    Na jakiś czas po prostu trochę ograniczą ją
    Dla twego dobra, nie z chęci zysku
    Więc się nie obraź, no i nie pyskuj!

    Im chodzi tylko o to jedynie
    By świat wyglądał, tak jak powinien
    Im chodzi tylko o to jedynie
    By świat wyglądał, tak jak powinien
    Im chodzi tylko o to jedynie
    By świat wyglądał, tak jak powinien
    Przecież to oni wiedzą jedynie
    Jak świat wygląda, a jak powinien
    ------
    Jakże aktualne :)

  • 29elmi

    Oceniono 28 razy 22

    Gdzie sie do q..y podzieli hierarchowie KK. Dziwnie nabrali wody w Usta. Czy oni nie widza, co sie dzieje w tym sponiewieranym kraju?

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX