TK: Kwota wolna od podatku niezgodna z konstytucją. W obecnym kształcie jest niewiarygodnie niska - 250 zł mies.

jagor, PAP
28.10.2015 10:52
Trybunał Konstytucyjny

Trybunał Konstytucyjny (Agata Grzybowska/Agencja Gazeta)

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ustalające kwotę wolną od podatku w wysokości 3089 zł są niezgodne z konstytucją i tracą moc 30 listopada 2016 r. - uznał Trybunał Konstytucyjny. O zbadanie przepisów zwrócił się do TK rzecznik praw obywatelskich.

Chcesz wiedzieć szybciej? Polub nas

Przepisy - według TK - są niezgodne z konstytucją w zakresie, w jakim nie przewidują mechanizmu korygowania kwoty zmniejszającej podatek (czyli kwoty wolnej) gwarantujący co najmniej minimum egzystencji.

- Kwota zmniejszająca podatek nie jest przywilejem ze strony władzy względem obywateli (...). Kwota wolna należy do obywatela, jest wyrazem jego wolności i praw w państwie, jest rodzajem jego podstawowej własności. W kwocie wolnej (...) widzimy pewną wizję państwa i jego stosunku do obywatela - mówił, uzasadniając wyrok, sędzia Mirosław Granat.

"Obowiązek płacenia podatku nie może prowadzić do nędzy"

Wskazał, że konstytucja mówi o społecznej gospodarce rynkowej, co oznacza, że podatek nie powinien być ciężarem większym, niż jest to absolutnie konieczne, a obowiązek jego płacenia nie może prowadzić do nędzy podatnika. - Obowiązkiem państwa jest pozostawienie dochodu podatnikowi bez obciążania go podatkiem w zakresie, w jakim jest to niezbędne do stworzenia minimalnych warunków godnej egzystencji człowieka. Dopiero dochód przekraczający tę kwotę powinien podlegać opodatkowaniu - mówił.

"Nie powinno być opodatkowane to, co niezbędne do egzystencji"

Zdaniem TK uzasadnione jest oczekiwanie, że państwo zagwarantuje obywatelowi minimalny zasób środków umożliwiających zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i uczestniczenie w życiu publicznym. - Tak pojmowane minimum egzystencji ma rangę wartości konstytucyjnej. Nie powinno być opodatkowane to, co jest niezbędne do stworzenia warunków do godnej egzystencji - podkreślił.

Według Trybunału brak mechanizmu korygowania kwoty wolnej w odniesieniu do minimum egzystencji, utrzymywanie jej na niezmienionym poziomie niezależnie od sytuacji gospodarczej państwa oznacza, że prawo podatkowe jest wadliwe, co jest niezgodne z konstytucyjną zasadą państwa prawa.

250 zł miesięcznie to kwota niewiarygodnie niska

TK uważa, że kwota wolna w obecnym kształcie jest instytucją pozorną, jest bowiem niewiarygodnie niska i wynosi ok. 250 zł miesięcznie. TK zaznaczył, że konstytucja zakazuje kreowania w prawie instytucji pozornych; nawet konieczność zachowania równowagi budżetowej nie uzasadnia wprowadzania do systemu takich rozwiązań.

W uzasadnieniu wskazano, że brak mechanizmu korekty kwoty wolnej od podatku przez szereg lat, przy jednoczesnym ubytku wartości pieniądza, "oznacza w rzeczywistości jej pomniejszanie lub w istocie odbieranie znaczenia tej kategorii". Sędzia mówił ponadto, że państwo nie powinno zostawiać podatnika żyjącego na skraju minimum egzystencji samemu sobie.

Granat zastrzegł, że Trybunał nie może wskazywać, jaki mechanizm korekty kwoty wolnej należy wprowadzić, aby zagwarantować co najmniej minimum egzystencji. Ustawodawca musi jednak wziąć pod uwagę to, że zasady sprawiedliwości podatkowej i społecznej oraz konstytucyjne nakazują wprowadzenie mechanizmu, który będzie gwarantować adekwatność kwoty wolnej do celu.

- Ustawodawca winien określić wskaźniki o charakterze ekonomicznym i społecznym, dzięki którym będzie można określić zobowiązanie podatkowe w taki sposób, by korespondowało z jednej strony z minimum socjalnym (...), a z drugiej strony ze zdolnością podatnika do dźwigania tego ciężaru - powiedział sędzia.

Zasada równowagi budżetowej nie może niweczyć zasad państwa prawnego

Dodał, że ustawodawca musi brać pod uwagę stan finansów państwa, bowiem budżet należy chronić, ale zasada równowagi budżetowej "nie może jednak przy tym niweczyć zasad państwa prawnego", nie ma bowiem konstytucyjnego przyzwolenia na kształtowanie systemu podatkowego w sposób niesprawiedliwy i nieracjonalny.

Zdanie odrębne zgłosił sędzia Stanisław Rymar.

RPO: Zasady kwoty wolnej naruszają przepis konstytucji

Zdaniem RPO regulacje dotyczące kwoty wolnej od podatku naruszają przepis, który mówi, że Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej; są też niezgodne z konstytucyjnym prawem ochrony własności.

Kwota wolna - 3089 zł, minimum egzystencji - 6504 zł

Rzecznik wskazał, że ustalenie kwoty wolnej na poziomie 3089 zł powoduje, iż opodatkowane są dochody niewystarczające na zapewnienie minimum egzystencji. Granicę tę prawo określa na poziomie 6504 zł rocznie, czyli w wysokości ponaddwukrotnie wyższej od kwoty wolnej od podatku w obecnej wysokości. Zdaniem RPO należy zastanowić się, czy osoby żyjące poniżej granicy ubóstwa są w stanie ponosić ciężary płacenia podatków.

RPO zwrócił uwagę, że w przeszłości kwota wolna od podatku podlegała waloryzacji, ale ostatni raz miało to miejsce w 2006 r. Tymczasem od marca 2008 r. do marca 2014 r. ceny wzrosły o 17,9 proc.

Według Ministerstwa Finansów system podatkowy nie jest najlepszym narzędziem służącym zwalczaniu ubóstwa. Podczas rozprawy wskazywano także na kwestie związane z równowagą budżetową i na koszty ewentualnej zmiany kwoty wolnej od podatku lub jej waloryzacji.

Kwota wolna od podatku dla posłów - 30 451 zł

Gdy dla większości obywateli kwota wolna od podatku oznacza nędzę, element uposażenia posłów, czyli diety - 2280 zł w skali miesiąca - zwolnione są od opodatkowania. W skali roku oznacza to kwotę 27 360 zł wolną od podatku dochodowego. A że poseł to obywatel, każdemu więc przysługuje 3091 zł kwoty wolnej od podatku.

W sumie daje to rocznie 30 451 zł bez obciążenia fiskalnego.



Chcesz wiedzieć więcej i szybciej? Ściągnij naszą aplikację Gazeta.pl LIVE!

Tagi:

Zobacz także
Komentarze (418)
Zaloguj się
  • fukibo

    Oceniono 92 razy 76

    Dlaczego z zasady sprawiedliwości społecznej są wyłączeni politycy???

    Kwota wolna od podatku dla posła to ponad 27 000 pln

    Kwota wolna od podatku dla Kowalskiego to 3090 pln

    Czy poseł jest 10 razy lepszy od Kowalskiego????????????????

  • strach_sie_bac

    Oceniono 105 razy 43

    Ja pitole i dopiero teraz, po wyborach i w obliczu nowej władzy TK zauważył ten problem i niezgodność z konstytucją ?!?!?!? Niech ktoś mi powie, że ten urząd nie jest upolityczniony.

  • dzidka17

    Oceniono 37 razy 35

    a ja czekam na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich na zakwestionowanie zasiłku pielęgnacyjnego dla osób niepełnosprawnych, który wynosi 153zł miesięcznie od prawie 10 lat.

  • klarb

    Oceniono 40 razy 34

    Czyli kwota wolna od podatku nie była rewaloryzowana przez cały okres rządów PO.
    Cóż, na ośmiorniczki być musi.

  • Damian Kowalski

    Oceniono 34 razy 30

    Do: strach_sie_bac
    Trybunał nic nie zauważył akurat teraz po wyborach...
    Trybunał nie może sam inicjować postępowań przed samym sobą i dlatego nie zajął się tym wcześniej.
    Aby Trybunał zajął się jakąś sprawą to ktoś musi wnieść do niego skargę!
    Trybunał nie może sam do siebie wnieść skargi!
    Trybunał nie decyduje czym się zajmuje a czym nie.
    Rozpatruje po kolei wniesione do niego skargi!
    Wydał wyrok w tej sprawie bo ze skarga wystąpił Rzecznik Praw Obywatelskich - Pan Adam Bodnar (przeciwko któremu głosował PIS nazywając go lewakiem...).

  • morgenroth

    Oceniono 50 razy 30

    Pamiętacie może niejakiego Szczurka, który twierdził, że podniesienie kwoty wolnej zrujnuje budżet? Nie pamietacie? Tak myślałem!

  • protonalfa

    Oceniono 24 razy 22

    W jednym zgadzam się z Korwinem - nie powinno zabierać się pieniędzy (w postaci podatku dochodowego) najbiedniejszym. Dość, że im nie starcza do pierwszego na życie, to jeszcze zabiera im się ciężko zarobione pieniądze. Do budżetu powinnni się dołożyć głównie Ci, którym państwo daje horrendalne wynagrodzenia, nagrody i odprawy w spółkach skarbu państwa oraz organach administracji centralnej. Co zabrali z budżetu państwa, niech teraz tam oddadzą.

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX

Najczęściej czytane

Najnowsze informacje