Skąd się biorą smoleńskie teorie spiskowe? "Polacy wolą wierzyć, że inni chcą nam zaszkodzić" [WYWIAD]

Co trzeci z Polaków uważa, że w Smoleńsku mogło dojść do zamachu - wynika z badań. Dlaczego tak wielu z nas wierzy w teorie spiskowe? - Mamy skłonność do popadania w pewien rodzaj paranoi. Łatwiej uznać, że jesteśmy kryształowo czyści, a inni na wszelkie sposoby próbują nam zaszkodzić. Lech Kaczyński nie podobał się Moskwie, nic dziwnego więc, że próbowano go wyeliminować - mówi nam prof. Janusz Czapiński, psycholog społeczny.
Coraz więcej Polaków wierzy w zamach w Smoleńsku. Od listopada zeszłego roku odsetek osób biorących pod uwagę możliwość zamachu na prezydencki samolot wzrosła o 7 punktów procentowych - do 33 proc. Co prawda nadal 51 proc. pytanych przez CBOS w zamach nie wierzy, ale ta grupa zmniejszyła się od ostatniego badania o 5 punktów.

Mielna Bryła, Gazeta.pl: Od katastrofy smoleńskiej minęły trzy lata i mimo raportu Millera, mimo komunikatów prokuratury dotyczących kolejnych ustaleń, coraz więcej Polaków nie wyklucza zamachu. Z czego wynika ta łatwość w przyjmowaniu za wiarygodne teorii spiskowych?

Prof. Janusz Czapiński: - Jest kilka czynników, które się na to składają. Pierwszy to brak zaufania do państwa, służb państwowych i polityków, zwłaszcza tych rządowych. Raport Millera jest sygnowany przez rząd, raport MAK - też przez rząd, tyle że rosyjski, na co się jeszcze nakładają uprzedzenia Polaków wobec Moskwy. Nic zatem dziwnego, że cokolwiek by w tym raporcie nie było, jakkolwiek by nie był rzeczowy, to dosyć łatwo w świadomości Polaków podważyć jego wiarygodność.

Drugi czynnik to ranga tego wydarzenia. To jest generalna prawidłowość: im większa tragedia, tym silniejsza motywacja, żeby znaleźć jakieś racjonalne jej wyjaśnienie. Generalnie w takiej sytuacji odrzucamy zbieg okoliczności, losowość. I teraz jest pytanie, czy ci, którzy posługują się jakimiś socjotechnikami, będą w stanie dostarczyć takiego racjonalnego, spójnego wyjaśnienia tej tragedii. Propozycje zawarte w teoriach spiskowych są taką ofertą. Ci, którzy nie wierzą w losowość, uzyskują dzięki nim równowagę ducha, ponieważ nie wali im się spójny obraz świata. Lech Kaczyński nie podobał się wielkim tego świata, nie podobał się Moskwie, no więc nic dziwnego, że próbowano go wyeliminować i zrobiono to z powodzeniem.

Trzeci czynnik, który dotyczy sporej grupy Polaków, to skłonność do popadania w pewien rodzaj paranoi. Łatwiej jest Polakom uznać, że my jesteśmy kryształowo czyści, a inni mają niecne intencje i na wszelkie sposoby próbują nam zaszkodzić. Jeśli władze rosyjskie są w świadomości Polaków jednym z największych wrogów Polski, to stosunkowo łatwo jest im przyjąć taką paranoidalną wizję czystego narodu polskiego i brudnych agresorów.

Jak złożymy te wszystkie czynniki, to mnie przestaje dziwić wzrost poparcia dla smoleńskich teorii spiskowych.

Ale nie tylko w Polsce pojawiają się teorie spiskowe. Pamiętamy przecież, że było ich sporo np. po zamachu z 11 września i zabójstwie prezydenta Kennedy'ego. Czy Polacy są jednak bardziej podatni na takie teorie?

- Polacy sądzą, że naród polski przez całą historię zawsze był zagrożony - i biologicznie, i kulturowo, i w sensie godności, jaka przysługuje każdemu narodowi. Oczywiście mamy też przekonanie o tym, że jesteśmy mali i że w związku z tym dosyć łatwo jest nam zagrozić, odebrać cześć, przedstawić w negatywnym świetle na arenie międzynarodowej. W związku z tym jesteśmy gotowi na przyjęcie takich koncepcji, które się wpisują w naszą nie najlepszą samoocenę.

Oczywiście, w Stanach Zjednoczonych też były liczne grupy, które wierzyły w teorie spiskowe. Ale Amerykanom stosunkowo łatwo pogodzić się z oferowanymi przez władze wyjaśnieniami różnych zdarzeń. Tego typu tragedie - jeśli mają miejsce na terenie kraju, w którym społeczeństwo ma mocno ugruntowaną i dobrą samoocenę - nie prowadzą do podziałów społecznych, one nie owocują konfliktami, także politycznymi, jak to jest w Polsce.

A czy myśli pan, że za kilka, kilkadziesiąt lat liczba osób wierzących w zamach w Smoleńsku zmaleje?

- Problem w tym, że nigdy nie doczekamy się bezapelacyjnych dowodów przemawiających za jedną lub drugą wersją. Nigdy. Pozostaniemy w sferze posmoleńskiej mgły poznawczej, czyli będą jedynie wierzący w jedno i wierzący w drugie.

Sądzę, że dojdziemy do pewnego stanu równowagi, jeżeli chodzi o podział polskiego społeczeństwa i z tym będziemy żyli. Tak jak żyjemy dzisiaj z ogromnymi, choć już niezbyt gorącymi podziałami na zwolenników tezy o pięknie i sensowności powstania styczniowego i tych, którzy podważają racjonalność działań Polaków w tamtym czasie. Tak samo będzie ze Smoleńskiem. Za 50 lat będziemy nadal mieli podział na tych, którzy wierzą, że była to katastrofa lotnicza, i tych, którzy będą przekonani, że dokonano zamachu na polskiego prezydenta. I nikt nie będzie w stanie w tej sprawie czegokolwiek zmienić.

Przeczytaj także: Katastrofa w Smoleńsku to tragiczny wypadek. Nie zamach [FAKTY] >>

Więcej o:
Komentarze (250)
Skąd się biorą smoleńskie teorie spiskowe? "Polacy wolą wierzyć, że inni chcą nam zaszkodzić" [WYWIAD]
Zaloguj się
  • jacek-1111

    0

    problem tkwi w sposobie prowadzenia dochodzenia przez władzę a nie spiskowej teorii,to kpienie z każdej sugestii prowadzi do tych reakcji!

  • jansoch

    Oceniono 1 raz 1

    Teoria Wielkiego Wybuchu (Big Bang Smoleńsk)
    Przed Wielkim Wybuchem nie istniało prawie nic.
    Nie było nawet czasu, przestrzeni ani grawitacji ani komara…

  • framberg

    Oceniono 1 raz 1

    Sądzę, że powstaniu fantastycznych teorii winna jest arogancja władzy. Proszę sobie przypomnieć pierwsze wystąpienie wojskowego, pożal się Boże, prokuratora.
    - Powiedział, że była katastrofa (klękajcie narody, aż prokuratora trzeba było by się tego dowiedzieć);
    - że prokuratura podjęła czynności (ten żargon oznacza, że twierdzą, iż się wzięli do roboty - szokująca wiadomość);
    - że nic nie powie do końca śledztwa, czyli najmniej rok.

    Po pierwsze - dlaczego nie można ludzi informować o postępach śledztwa? Wrak będzie mataczył? Może ofiary?
    Po drugie - po co w ogóle wyszedł do kamer skoro kompletnie nic nie miał do powiedzenia?

    Po trzecie - w epoce, w której przepływ informacji jest stylem życia dupki wierzące w dodawanie sobie powagi przez blokady informacji, wierzące w to, że obywatele będą latami czekać aż tzw. władza uszczknie informacji doprowadzają do kompromitacji swojej, całej tzw. władzy i przyczyniają się do powstawania teorii spiskowych (próżnia informacyjna zapełnia się gorszym sortem informacji).

    Przykłady takiej durnej postawy oficjeli są nagminne: policja informuje, że był wypadek (widać w materiale TV) i że podjęła jakieś czynności (czyli mówi ale nic nie mówi), lekarze informują, że chory zmarł na niewydolność oddechową (to, że martwy nie oddycha raczej mną nie wstrząśnie), Gowin twierdzi, że w przyszłości uwolni wiele zawodów z gorsetu różnorakiej administracyjnej certyfikacji (gada tak od dawna).
    Cała ta klika nierobów uważa, że wystarczy bełkotać byle co a ludzie będą zachwyceni i odwdzięczą się poparciem. Głupki.

  • kreciarobota59

    Oceniono 3 razy -1

    Tow;Czapiński ty NIE jesteś wiarygodny medialnie,o ile sie nie myle jestes Były Agentem TW,jesteś byłem komuchem ,przed tym lizałeś tyłek tym w Moskwie ,a teraz tym z Brukseli i Pejsatym z USA,płyniesz zawsze z prądem jak G..no .Oczywiscie że to był zamach w Smoleńsku,nie bedę pisał o dowodach.Do 1989r ZBRODNIA KATYŃSKA była przez rzady PRL-U Składana na Niemców,a naród wiedział swoje ze to Sprawka STALINA i Żyda MOŁOTOWA Historycy nawet znają Nazwiska tych co strzelali w tył głowy Polskim Oficerom ,polskiej Inteligencji.Dopiero Po Kanciastym -Stole raptem władza zmnieniła oriętacje polityczna i zaczeła mówic oficjalnie ze to Sprawka Bolszewizmu Żydowskiego w Rosji,nawet Tow:Pijak jelcyn przyznał i odtajnił dokumenty.Tak samo O SmoleńskU jak sie zmieni Orientacja Polityczna bedzie mowa o Zbrodniczym Zamachu.Nadmieniam że w kazdym narodzie jest więcej Imbacyli,głupicj niż mądrych ,którzy nie potrafią wyciągac wniosków,logicznie myślec.Tow;Czapiński przyjdzie czas że takich jak Ty bedziemy Publicznie piętnować,oraz skazywac za zdrade na najwyzsze wyroki ,według takiego Prawa jak w IZRAELU,oko za oko zab za ZAB.Nalezysz do V-kolumny.Polscy Bochaterowie Nie maja Pomników ani grobów np.Rotmistrz Pielecki,Gen;Tadeusz Rozwadowski dzieki któremu polska zawdzieczała Lwów w swych granicach w 2-RP oraz Niepodległośc ,bo gdyby nie on to Bitwa Warszawska Była by przegrana .Wasz Pisudski złorzył dymisje na ręce Witosa i uciekł do Kochanki,To gen Rozwadowski był twurca planu tej Bitwy ,tak samo z garstka żołnierzy,i młodzierzy bronił w 1918r LWOWA przed Ukraińcami do momentu nadejscia żołnierzy WP z Wielkopolski ,za uratowanie Lwowa PISUDSKI wygonił go na Placówke do Paryza,wezwał go do warszawy w Lipcu 1920r jak już było koło dupy Goraco.Rozwadowski był to Bardzo uzdolniony Żołnierz,ktry potrafił sobie dobierac dowódców żołnierzy.Zosta Otruty za Honorową Obrone legalnego rzadu w Przewrocie majowym przez zbrodniarza Pisudskiego Tak kończą Polscy patrioci .Polska od 1918r zawsze rzadzą Kanalie mianowani przez Obce państwa.np Piusudski Agent Austro-Węger i Niemiec.-nie wiadomo gdzie są jego Kości zabrane z cmentarza ORLĄT w LWOWIE zabrane przed wkroczeniem Sowietów,Ma tylko TablicePredzej czy pózniej prawda Wyjdzie.Aj..waj

  • olias

    Oceniono 1 raz -1

    " Co prawda nadal 51 proc. pytanych przez CBOS w zamach nie wierzy, ale ta grupa zmniejszyła się od ostatniego badania o 5 punktów."

    tak się przeinacza statystykę. W realu jest tak: 53% twierdzi że NIE ZNANE są przyczyny. 53% dopuszcza możliwość i katastrofy i zamachu. Komisje polska i rosyjska niczego nie wyjaśniły.

    (na pytanie czy winni zaniedbań w organizowaniu uroczystości i zaniechań w śledztwie będą siedzieć odpowiem że na 100% będą siedzieć.)

  • v_kolumna_v

    Oceniono 5 razy 3

    Nie sądzę aby teorie pieszczocha Koszernej Janusza Czapińskiego były słuszne. Mogą w nie tylko uwierzyć niedorozwinięci z tego forum nie mający żadnej wiedzy na temat ustaleń Zespołu Parlamentarnego A. Macierewicza jakich tu zatrzęsienie. Poza inwektywami i absurdami nie potrafią przedstawić żadnych merytorycznych racji, bo takich nauk od cadyka z Czerskiej się nasłuchali. Ludzie myślący mają dosyć kłamstw niekompetentnych ludzi z rządu Tuska i dochodzą do wniosku że te wyjaśnienia komisji rządowej zanadto kłamstwem zalatuje i kupy się nie trzyma. Na nic zatem te dywagacje profesorskie również nic nie wnoszące do tematu. Kłamstwa smoleńskie jakich tyle już wysłuchaliśmy od rządu przynoszą gorzkie dla nich, jakże zasłużone owoce.

  • busiekptok

    Oceniono 7 razy -3

    Całkowicie się zgadzam z tą opinią. To masowa paranoja i wystawienie na pośmiechowisko świata.

  • representation1

    Oceniono 6 razy 2

    Czuchnowski i Kublik - never ending story
    --------------------------------------------------------
    To pracy tych osób GW zawdzięcza klęskę swojej propagandy smoleńskiej. Od 10 kwietnia 2010 roku opracowania autorstwa Czuchnowskiego i Kublik były skrajnie nieobiektywne, skupiające się wyłącznie na uchybieniach po stronie polskiej.

  • olias

    Oceniono 6 razy 0

    Jak prof. Janusz Czapiński, psycholog społeczny może pleść takie brednie - pozostaje dla mnie tajemnicą. Co prawda jest to znany lizuch każdego kolejnego rządu Pomrocznej, ale aż tak ocipieć?!

    to masz tu, profesor ode mnie ZA DARMO kilka powodów zwątpienia Polaków:
    1. wielki przekręt o nazwie RP 3; przy nim ewentualny zamach na Prezydenta to drobiazg
    2. Tusek premier oddaje śledztwo Rosji. Do dziś nie ma prostego papiórka - potwierdzenia na papierze. Oczywiście podstawy prawnej też nie ma.
    3. Pośpiech z jakim marszałek Komorowski leciał do pałacu prezydenckiego wskazuje ze coś musiał szybko "zabezpieczyć". rzecz bez precedensu w historii świata - został zaprzysiężony PRZED oficjalnym potwierdzeniem śmierci Prezydenta.
    4. Sposób (nie)prowadzenia śledztwa przez komisje państwową.
    5. Ponad 20 przypadków samobójczych śmierci zawsze w piątki po południu. Dopiero gdy cała Polska łącznie z lemingami nawet zaczęła mówić o seryjnym samobójcy ... samobójstwa ustały.

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX