Werdykt nie ma wpływu na dalsze istnienie więzienia w bazie Guantanamo na Kubie. Nakazuje jedynie rządowi przedstawienie nowej procedury prawnej, przy użyciu której można będzie sądzić podejrzanych o terroryzm.
W Guantanamo od czterech lat trzymanych jest bezterminowo kilkuset więźniów, którym nigdy nie przedstawiono formalnych zarzutów. Decyzja Sądu Najwyższego to jednak potężny cios dla administracji Busha i sposobu, w jaki prowadzi ona wojnę z terroryzmem.
W ubiegłym roku przed specjalnymi trybunałami Amerykanie rozpoczęli w Guantanamo procesy dziewięciu terrorystów. Po ubiegłorocznej decyzji sądu najwyższego, który uznał, że przetrzymywani tam podejrzani powinni być sądzeni w zwykłych sądach, administracja Busha odrzuciła bowiem możliwość stawiania ich przed zwykłym sądem wojskowym i zorganizowała dla nich specjalnie trybunały.
W trybunałach tych oskarżony ani jego obrońca nie mogli nawet zapoznać się z całością zarzutów oraz wszystkimi dowodami oskarżenia. Pentagon tłumaczył, że jest to niemożliwe, bo np. ujawnienie oskarżonych zeznań świadków spowodowałoby ujawnienie tajnych danych wywiadowczych np. o agentach CIA w szeregach al Kaidy.
Legalność tej procedury zakwestionowali jednak prawnicy Salima Ahmeda Hamdana, Jemeńczyka, który w Afganistanie był ochroniarzem i kierowcą samego Osamy ben Ladena. Salim miał być pierwszą osobą sądzoną przed trybunałem w Guantanamo.
Sąd najwyższy stwierdził jednak wczoraj, że administracja nie może podejmować arbitralne decyzji o ustanowieniu tylko dla terrorystów całkiem nowego systemu sądowego, w którym prawo oskarżonego do obrony jest tak znacznie ograniczone.
George Bush powołał trybunały, ponieważ - tłumaczyli jego prawnicy - prezydent ma do tego prawo w czasie wojny. To jeden z filarów polityki Białego Domu po atakach 11 września. Na podstawie bardzo szerokiej interpretacji tych właśnie uprawnień Biały Dom twierdził m.in., że prezydent nie potrzebuje zgody Kongresu na prowadzenie tajnego programu podsłuchiwania rozmów telefonicznych Amerykanów bez nakazów sądowych.
Drugi kluczowy element decyzji Sądu Najwyższego to uznanie, że więźniowie w Guantanamo mają "prawo do sprawiedliwego procesu" wynikające z Konwencji Genewskiej. Do tej pory administracja USA utrzymywała, że członkowie al Kaidy i schwytani w Afganistanie talibowie nie są jeńcami wojennymi, których obejmuje ta Konwencja Genewska, lecz "wrogimi bojownikami", którym nie przysługują praktycznie żadne prawa. Sąd nie zanegował tego myślenia w całości, a jedynie nakazał stosowanie przepisów Konwencji Genewskiej przy tworzeniu zasad, według których więźniowie będą sądzeni.
Administracja ma teraz dwie możliwości. Może postawić więźniów Guantanamo przed normalnymi sądami wojskowymi według standardowych procedur. Ale może też przeprowadzić przez Kongres ustawę przyznającą prezydentowi uprawnienia do stworzenia nowej procedury procesowej dla więźniów w wojnie z terroryzmem.
Tymczasem ponad 400 więźniów nadal może być przetrzymywanych w Guantanamo praktycznie bezterminowo. Choć prezydent Bush kilkakrotnie mówił, że z chęcią zamknąłby to więzienie, czynił tak raczej po to, by złagodzić napięcia w tej sprawie z Europą. Z tego samego powodu Bush czasem mówi, że chciałby jak najszybciej wycofać wojska z Iraku.
W rzeczywistości Guantanamo jest rozbudowywane - powstają tam supernowoczesne bloki więzienne, do których będą przenoszeni więźniowie z baraków, w których obecnie mieszkają.
ŹRÓDŁO: |  |
