Jeśli chcemy je zwiedzić w ciągu jednego dnia, najlepiej wybrać się samochodem - do przejechania mamy ponad 100 km. Możemy tę trasę pokonać w dwu etapach (lub nawet na rowerach), pamiętając, że baza noclegowa nie jest zbyt bogata. Dobrym punktem wypadowym może być Nasielsk lub Ciechanów, który ma połączenie kolejowe z Warszawą. Na zwiedzanie kościołów najlepiej umówić się telefonicznie z proboszczami.

***

Jadąc z Warszawy drogą gdańską w stronę Płońska, skręcamy za wiślanym mostem w kierunku Płocka. W połowie drogi między Wyszogrodem a Zakroczymiem dojeżdżamy do Chociszewa. Wieże i bryłę XIX-wiecznego drewnianego kościoła św. Leonarda widać z daleka. Wnętrze kryje bogate wyposażenie: ozdobną belkę tęczową z krucyfiksem, wystrój snycerski w stylu neogotyckim, późnorenesansowy ołtarz główny i późniejsze ołtarze boczne oraz barokową chrzcielnicę. Obok kościoła stoi klasycystyczny dwór rodziny Lewockich z XIX w. Obecnie szkoła podstawowa.

Dalej jedziemy drogą do Czerwińska i skręcamy w stronę Płońska, do Radzikowa. Na górującym nad okolicą wzniesieniu widać drewniany kościół położony niczym stara warownia na niedostępnym wierzchołku - na pierwszym skrzyżowaniu skręcamy w jego stronę. Już w XII w. mieściła się tu parafia św. Jana Chrzciciela. W XVII w. świątynię spalili Szwedzi. Według przeprowadzonej w 1775 r. wizytacji przyczyną prędkiej ruiny jest to, "iż wszystkie burze i fale o ten kościół na górze stojący się odbijają''. We wnętrzu zobaczymy barokowy ołtarz, ambonę i chrzcielnicę.

Jadąc dalej w stronę Płońska, mijamy podwójny krzyż lotaryński stojący przy drodze. Przed laty wierzono, że ma on moc chronienia przed zarazą. Powszechne na Mazowszu krzyże lotaryńskie, inaczej nazywane karawakami, należą dziś do rzadkości.

W Kucharach Skotnikach mijamy piękny dwór i park odremontowany przez rodzinę Białoszków i wjeżdżamy do Grodźca. Kościół św. Bartłomieja stoi na wyniesieniu w środku wsi - główna droga objeżdża go charakterystyczną pętlą. Dwie wieże z balustradami to sygnaturki - aż kusi, by zobaczyć stąd piękną panoramę Grodźca i okolic. Kościół ma konstrukcję zrębową, trójnawową, wnętrze przedziela sześć słupów. Ołtarz główny i chrzcielnica pochodzą z XIX w. Kwadratowa, kryta blachą drewniana dzwonnica (także z XIX w.) ma konstrukcję słupową. Ze zwiedzaniem nie powinno być kłopotu - obok znajduje się plebania (tel. 24 231 83 02).

Wracamy do płońskiej drogi i po kilku kilometrach skręcamy do Żukowa. Przez 3 km szutrowa droga prowadzi pięknym lasem. W Srebrnej mijamy starą gorzelnię i dojeżdżamy do wsi. Kościół św. Wawrzyńca wzniesiony w 1785 r. otaczają stare drzewa, a od południowej strony stare nagrobki - kiedyś był tu cmentarz. W środku trójnawowe wnętrze, ołtarz główny, dwa ołtarze boczne i rokokowa chrzcielnica. Obok zabytkowa dzwonnica i drewniana niezamieszkana już plebania (tel. 23 663 20 15).

***

Z Żukowa jedziemy na północ do Naruszewa. Parafię erygowano w XI w., a w 1596 r. istniał już drewniany kościół z trzema ołtarzami. Na cmentarzu przykościelnym w szczycie kościoła znajduje się kamień z datą 1629 r. - prawdopodobnie wtedy rozpoczęto budowę poprzedniej świątyni. W XVIII w. powstała nowa, z drewna sosnowego, istniejąca do dziś. W środku uwagę przykuwają trzy barokowe ołtarze, figury św. Stanisława i św. Norberta oraz drewniana ambona (tel. 23 663 10 12).

Z Naruszewa jedziemy na wschód drogą 571. Mijamy drogę gdańską, a następnie piękne zakola rzeki Wkry. Dojeżdżamy do Nasielska, głównego miasteczka regionu. Warto tu zobaczyć kościół św. Wojciecha oraz targ odbywający się dwa razy w tygodniu. Skręcamy do Winnicy, a potem Gąsiorowa, gdzie na skraju wsi stoi piękny drewniany kościół kryty gontem. Z zewnątrz nie robi takiego wrażenia jak w środku. Jasne wnętrze pozwala prześledzić detale architektury, a zwłaszcza dwóch skrzydeł ołtarzowych z 1600 r. - ze św. Janem Ewangelistą i św. Michałem Archaniołem, które niedawno odnowiono. Ołtarz św. Mikołaja Biskupa w stylu barokowym pochodzi z końca XVIII w. Ciekawy jest rozkład świateł w świątyni. Przez duże okna wpada tyle słońca, że całe drewniane wnętrze jest oświetlone i emanuje ciepłym tonem odbitym od ścian i sufitu (tel. 23 672 44 21).

Teraz jedziemy do Krasnego, siedziby rodu Krasińskich. Obok, w Węgrzynowie, zachowała się barokowa drewniana świątynia z 1698 r. Parafię erygował w 1398 r. biskup płocki i wtedy wybudowano pierwszy kościół - pod wezwaniem św. Ducha. Był wielokrotnie remontowany i dotrwał w dobrej kondycji do naszych czasów dzięki staraniom kolejnych proboszczów. Obecnie jest budowlą dwunawową. Podczas konserwacji przywrócono pierwotny wygląd ołtarza głównego, oryginalną kolorystykę odzyskało też tabernakulum (tel. 29 717 46 32).

Z Krasnego prosta droga wiedzie do Zielonej Ciechanowskiej. Jedziemy wśród pól, starą szosą obsadzoną starymi topolami i wierzbami (są nadal podcinane w tradycyjny sposób, zwłaszcza w okolicach Gołymina). W Zielonej znajduje się jedna z większych świątyń drewnianych Mazowsza - kościół św. Mateusza. Pierwszą wzniesiono tu w XV w. i przez wiele lat była niestety w ruinie. Obecną zbudowano w XVIII w. sumptem Wojciecha na Pęczkach Pęczkowskiego, stolnika przasnyskiego. Trójnawowe wnętrze rozdzielają trzy pary słupów, ołtarz główny i poboczne są barokowe. Na belce tęczowej nad ołtarzem barokowy krucyfiks z XVIII w.

Obok świątyni stoi zabytkowa dzwonnica, a po jej drugiej stronie rozpościera się wielki plac budowy. Proboszcz wyjaśnia, że stanie tu nowy kościół, znacznie większy, oczywiście murowany, a ten stary pozostanie jako zabytek (tel. 23 671 03 26).

Źródło: Gazeta Podróże